Vooral dalende advertentiemarkt speelt krantensector parten

Het krantenpapier is tien tot twintig procent duurder geworden dan vorig jaar, vier tot vijf frank per kilogram is dat. Maar exacte prijzen per ton worden zelden gegeven. Christian van Thillo, gedelegeerd bestuurder van De Persgroep (Het Laatste Nieuws en De Morgen), gaf begin dit jaar aan dat de hogere papierprijs de groep op jaarbasis 4,34 miljoen euro (175 miljoen frank) zou kosten. 'Als we evenveel papier zouden verbruiken', voegt hij daar nu aan toe, wat uiteraard niet zo is. Een grote uitgever, zoals de VUM die dagelijks 400.000 kranten drukt, kan tot 60.000 ton papier per jaar nodig hebben.

Tot voor enkele jaren liepen de papierverkopers de deuren van de krantenuitgevers plat om hun papier te slijten. Nu zijn de rollen omgedraaid. 'Het is dit jaar kopen wat je kunt krijgen', zegt Christian van Thillo. En hij meent dat de situatie niet al te snel zal veranderen, gezien de schaarste op de markt. Dat, en de hogere dollar waardoor geen papiervoorraden kunnen worden gekocht in de Verenigde Staten, zijn volgens de papierproducenten de belangrijkste reden voor hun hogere vraagprijs.

Kritische waarnemers wijzen op mogelijke kartelvorming, zeker sinds de jongste consolidatiegolf in de sector. De Europese Commissie onderzoekt al enkele jaren mogelijke prijsafspraken. Want de prijs van het papier is bij iedere producent nagenoeg identiek. Bovendien stippen waarnemers aan dat de snelheid waarbij nieuwe machines worden geïntroduceerd merkwaardig gecoördineerd verloopt. Vroeger bouwden concurrenten soms op hetzelfde moment een nieuwe papiermachine. Door het extra volume gingen de prijzen vervolgens automatisch dalen. Maar dat is de jongste jaren niet langer het geval. Het in dienst nemen van een nieuwe machine gaat steevast gepaard met het schrappen van een tot twee oudere machines ergens anders, soms zelfs bij verschillende bedrijven. Het onderzoek van de Europese Commissie naar dat soort afspraken loopt al sinds het begin van de jaren negentig, lag vervolgens even stil, maar werd begin dit jaar weer opgepikt.

Sommigen relativeren de gestegen papierprijs. "De papierprijs maakt twaalf tot maximum vijftien procent uit van de totale kostprijs van een krant, zelfs na de recente prijsstijging", zegt Herman Verwimp, marketingmanager van Uitgeversbedrijf Tijd. "Bovendien hebben de meeste kranten reeds een prijsverhoging doorgevoerd en de gestegen kostprijs voor hun product op die manier doorgerekend aan hun lezers. Dat argument gaat dus niet helemaal op."

Veel meer dan de papierprijs speelt de reclamemarkt de uitgevers parten. De vertragende economie heeft een dubbel negatief effect op de inkomsten uit reclame. Enerzijds geven de bedrijven sowieso minder uit aan imagoreclame, bovendien zorgt een aanwervingsstop of ontslagengolf voor een pak minder personeelsadvertenties.

Vooral daar zien waarnemers het drama van de Vlaamse Uitgeversmaatschappij (De Standaard, Het Nieuwsblad, Het Volk). Vroeger was die groep met de rekruteringsbijlage De Personeelsgids de absolute marktleider en waren de jobadvertenties de kaskoe van de groep in Groot-Bijgaarden. Sinds de concurrentie (Persgroep, Tijd, Roularta en Gazet van Antwerpen als een van de twee Concentra-titels) de handen in elkaar sloeg voor Vacature, zijn de rollen omgekeerd. Daar kon een verandering tot Job@ niets aan veranderen. De bijlage bij de VUM-kranten haalt nog een marktaandeel van 30 procent, in een slabakkende markt. Vorig jaar waren de personeelsadvertenties goed voor een omzet van 75 miljoen euro (3 miljard), daar gaat dit jaar minstens 20 procent af.

Ook de nationale themareclame, in 2000 goed voor 100 miljoen euro (4 miljard frank) aan inkomsten in Vlaanderen en Wallonië, zal dit jaar zeker 10 procent lager liggen. Vorig jaar zorgde de telecomoorlog nog voor het nodige animo en bijbehorende reclame-inkomsten, maar nu die storm is gaan liggen, komt er niets anders in de plaats.

In het geval van de VUM komen daar ook nog eens de dalende oplages van de populaire titels Het Nieuwsblad en Het Volk bij. 'De reclamemarkt is een heel conservatief wereldje. Als de economie herpakt, duurt het minstens een jaar voor dat blijkt uit de reclamebestedingen. Maar als je lezers verliest, wordt dat de volgende dag reeds doorgerekend', aldus een waarnemer. En omdat het ondernemers- en consumentenvertrouwen laag blijft tot zeker 2002, zien sommigen de nabije toekomst van de VUM somber in.

De eerste jaarhelft leverde de krantengroep een verliescijfer op van 4,4 miljoen euro. Omdat in de tweede jaarhelft ook nog eens de zwakke zomermaanden komen, vrezen sommigen voor een jaarverlies van rond de 10 miljoen euro. Vandaar dat een besparing van 15 miljoen euro, goed voor 11 tot 12 procent van de totale kosten, zich snel opdringt. 15 miljoen euro wegsnijden is overigens geen sinecure.

'Omdat je aan de variabele kosten zoals de papierprijs weinig kunt veranderen, zijn er niet zo gek veel mogelijkheden om te besparen bij een mediabedrijf.' Volgens enkelen staat 15 miljoen euro besparen gelijk met het opdoeken van de redactie van Het Volk, wat de impact van de operatie moet illustreren.

Overigens moet niet alleen de Vlaamse Uitgeversmaatschappij besparen, maar hebben andere uitgevers al eerder geknipt aan de uitgavenzijde. Bij de meesten gaat het vooral om minder papierverbuik, maar de vraag is of grotere groepen het daarmee redden. In de ons omringende landen hebben grote uitgevers reeds gesnoeid in de uitgaven voor nieuwe media. Perscombinatie (de grootste Nederlandse uitgever van o.a. de Volkskrant, Trouw, Algemeen Dagblad en NRC Handelsblad) kondigde een aanwervingsstop aan en een besparingsplan van 18,15 miljoen euro. Ook Wegener moet 13,6 miljoen euro besparen.

DV

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud