Logo
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.

‘De monetaire geschiedenis blijft zich herhalen’

Maarten Rooijakkers en Christophe Van Canneyt, CapitalatWork (Frank Toussaint)

Vijf partijen in de federale regering gooien de ‘rijkentaks’ opnieuw op tafel, als wapen in de strijd tegen inflatie. Dat is zeker niet nieuw. ‘Inflatie en monetaire onteigeningen worden al eeuwenlang gebruikt om de munt te manipuleren’, stelt Christophe Van Canneyt, Chief Economist bij CapitalatWork.

Wat hebben de Romeinse denarius en de Amerikaanse dollar gemeen? Geldontwaarding. In het Romeinse rijk was er de zilveren denarius, die in het begin van onze jaartelling met een gewicht van 4,5 gram voor de volle honderd procent uit zilver bestond. Maar al in 64 bracht keizer Nero de zilverinhoud van de munt terug tot 80 procent.

‘Waarschijnlijk om de heropbouw na de grote brand van Rome te bekostigen’, weet Christophe Van Canneyt, Chief Economist bij CapitalatWork. ‘Latere keizers hebben via bewuste devaluaties de zilverinhoud van de denarius in talrijke monetaire hervormingen geleidelijk verminderd – uiteindelijk verdween de munt uit circulatie.’

Twintig eeuwen later lijkt de geschiedenis zich te herhalen. De exploderende kosten voor de Amerikaanse oorlog in Vietnam en een duur sociaal programma dwongen president Richard Nixon tot actie. Op 15 augustus 1971 gaf hij de koppeling op van zijn munt aan het goud, tegen een koers van 35 dollar/ounce.

‘De dollar verloor daarop snel waarde ten opzichte van het goud. En daarmee kwam een einde aan de monetaire stabiliteit die westerse wereld gekend had sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog.’

Dure arbeid, energie en grondstoffen

Maar in tegenstelling tot de denarius lijkt de Amerikaanse dollar nog lang niet van het toneel te verdwijnen. Integendeel, de munt heeft de wind in de zeilen, en noteert vandaag op zijn sterkste niveau sinds 2002. Daar is een duidelijke verklaring voor. Na de bankencrisis in 2008 hebben de centrale banken een enorme hoeveelheid geld gecreëerd. Sindsdien is de prijs van het geld, de rente, stevig gedaald. De destijds verwachte inflatie bleef uit, omdat we de voorbije jaren in een deflatoire wereld zaten. Vandaag is die sfeer resoluut omgeslagen.

Wie inflatie, devaluatie en ook de rijkentaks in historisch perspectief bekijkt, kan niet anders dan vaststellen dat de geschiedenis zich keer op keer herhaalt.
MAARTEN ROOIJAKKERS
GEDELEGEERD BESTUURDER BIJ CAPITALATWORK FOYER GROUP NV

‘De demografische evolutie speelt daar een rol in’, vertelt Maarten Rooijakkers, Gedelegeerd Bestuurder CapitalatWork. Het is de eerste maal sinds twee generaties dat er op wereldvlak onvoldoende beschikbare en mobiliseerbare arbeidskrachten zijn. Tussen nu en 2029 zullen er gemiddeld voor elke honderd mensen tussen de 60 en 66 jaar, die door pensioen de arbeidsmarkt verlaten, slechts 82 mensen tussen de 18 en 25 jaar zijn. ‘Arbeid is structureel duurder aan het worden’, zegt Christophe Van Canneyt.

‘In combinatie met de fors gestegen energieprijzen en de wereldwijde grondstoffenschaarste door de coronapandemie, de verstoorde logistieke ketens en de oorlog in Oekraïne worden ook de eindproducten duurder.’ Inflatie en koopkracht staan plots centraal in het maatschappelijk discours.

Internationale inflatie

De monetaire beleidvoerders, die al een decennium lang de geldkraan wijd open hadden gehouden, beseften hoezeer ze deze inflatiegolf hadden onderschat en hoever ze achter de feiten aanholden.

‘De eerste centrale banken die dit door hadden, waren die in de groeilanden. Zij zijn al in de zomer van vorig jaar begonnen met het optrekken van de rente’, verduidelijkt Christophe Van Canneyt.

De eerste centrale banken die dit door hadden, waren die in de groeilanden.
CHRISTOPHE VAN CANNEYT
CHIEF ECONOMIST BIJ CAPITALATWORK NV

‘De FED veranderde pas begin dit jaar zijn discours. De Amerikaanse centrale bank geeft nu duidelijk aan dat ze een serie renteverhogingen plant dit jaar. Bovendien wil ze ook de steunaankopen van obligaties terugdraaien door een deel papier te verkopen.’

De Amerikaanse rente steeg dan ook erg sterk en het renteverschil tussen dollar en euro liep op. Want in Europa kan de rente bijna niet hoger door de precaire situatie van de overheidsfinanciën in de zwakste schakel van het eurosysteem: Italië.

‘Met een schuldratio van circa 155 procent van het bnp, een begrotingstekort van zowat 7,2 procent van het bnp (2021) en zijn trage groei is Italië zonder lage rente een vogel voor de kat’, stelt Christophe Van Canneyt. ‘De markt weet dat, en dus kan de Europese Centrale Bank onmogelijk op een geloofwaardige manier dreigen met hogere rentes.’

De geschiedenis herhaalt zich

Ook de situatie qua afhankelijkheid van grondstoffen is vandaag cruciaal. De explosie van de grondstoffenprijzen heeft de handelspositie van landen met natuurlijke rijkdommen verstevigd. ‘Opnieuw trekken Europa en Japan, die veel energie, metalen en voeding moeten invoeren, aan het kortste eind ten opzichte van de Verenigde Staten, Australië, Noorwegen, en veel groeilanden’, weet Christophe Van Canneyt.

Meer nog, in het huidige geopolitieke klimaat dreigt de afhankelijkheid van grondstoffen een veel structureler karakter te krijgen. Wederom is de conclusie dat de euro in een nadelige positie verkeert ten opzichte van vele andere munten. ‘Laat u dus zeker niet verblinden door de waan van de dag’, besluit Maarten Rooijakkers.

‘Door zaken als inflatie, devaluatie en ook de rijkentaks in historisch perspectief te bekijken, kunnen we niet anders dan vaststellen dat de geschiedenis zich keer op keer herhaalt. Laten we vooral de rust bewaren.’

Lees verder

Logo
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.