België zette Russische spion het land uit

In januari bezocht premier Charles Michel nog Moskou, hier geflankeerd door de Russische ambassadeur in Brussel, Alexander Tokovinin. ©BELGA

De Russische diplomaat die ons land zo’n twee weken geleden ‘persona non grata’ verklaarde, was een geheim agent. Dat vernam De Tijd.

Toen de regering-Michel op dinsdag 27 maart de knoop doorhakte om één Russische diplomaat de deur te wijzen, was het een bewuste keuze om er niet bij te vermelden dat die hier actief was als spion voor de Russische inlichtingendienst.

Officieel was hij aan de slag als medewerker van de Russische ambassade in Brussel, maar dat was slechts een dekmantel om hier als inlichtingenofficier te werken.

Topje van de ijsberg

De ontmaskerde spion is maar het topje van de ijsberg. Op de Russische ambassade in ons land werken naast officiële vertegenwoordigers van de Russische inlichtingendienst nog meer undercover geheim agenten, die de ambassade gebruiken als uitvalsbasis.

België had dus veel meer dan maar één Russische spion het land kunnen uitzetten, maar dat was om politieke en diplomatieke redenen niet aan de orde. De Staatsveiligheid heeft de namen van tientallen Russische geheim agenten die in Brussel opereren. Brussel staat er als thuisstad van de NAVO en de EU om bekend een van de grootste gemeenschappen van Russische spionnen te herbergen.

België had dus veel meer dan maar één Russische spion het land kunnen uitzetten. Maar dat was om politieke en diplomatieke redenen niet aan de orde.

Experts uit de inlichtingenwereld bevestigen dat Rusland in Brussel een legertje spionnen heeft dat groter is dan ooit. De klassieke dekmantel is die van diplomatiek medewerker. Daarnaast doen de spionnen zich hier ook vaak voor als journalist. Voor hen biedt Brussel als diplomatieke hoofdstad een schat aan informatie, bijvoorbeeld over de Europese energiepolitiek.

Staatsveiligheid

De Staatsveiligheid houdt de Russische spionnen in de gaten en krijgt ook namenlijsten doorgespeeld van buitenlandse diensten. Die lijsten worden in de inlichtingenwereld ‘ordres de bataille’ genoemd. Al beseft de Staatsveiligheid dat daarmee nog niet alle Russische geheim agenten in ons land gekend zijn. Naar de buitenwereld wordt er nooit een cijfer op geplakt, want dan zou de Russische tegenpartij een idee krijgen over hoe goed (of slecht) onze Staatsveiligheid op de hoogte is van haar aanwezigheid.

Het is een gangbare praktijk voor de Russische inlichtingendiensten om in België actief mensen te zoeken om te rekruteren.
Koen Geens
Minister van Justitie

De woordvoerders van de Staatsveiligheid en van Buitenlandse Zaken geven geen commentaar.

Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) verwijst wel naar info van de Staatsveiligheid die hij vroeger al bezorgde aan zijn partijgenoot Roel Deseyn.

‘De Staatsveiligheid bevestigt dat het een gangbare praktijk is van de Russische inlichtingendiensten in België om actief op zoek te gaan naar personen om te rekruteren. Algemeen beschouwd geven de Russische diensten daarbij blijk van een sterke vastberadenheid, veel geduld en een groot pragmatisme. Die rekruteringen kunnen plaatsvinden in de meest uiteenlopende sociale kringen.’ Contraspionage is dus, ondanks de terreurdreiging, een prioriteit voor de Staatsveiligheid.

In een tegenreactie zette Rusland vorige week op zijn beurt een Belgische diplomaat het land uit. Omdat wij geen undercover geheim agenten hebben op onze ambassade, moest Rusland noodgedwongen een van onze zes échte diplomaten van Buitenlandse Zaken uitwijzen. In totaal had België in Rusland 15 mensen met een diplomatiek paspoort.

Ongeziene aanval

Twee weken geleden noemde de Russische ambassadeur in Australië het nog ‘lachwekkend’ dat Rusland spionnen zou hebben in het land. Hij ontkende met klem dat spionnen aan de slag waren op de Russische ambassade in Canberra. ‘Er werken hier alleen echte diplomaten’, luidde het. Hij reageerde daarmee op twee diplomaten die Australië moesten verlaten en die openlijk als spionnen waren afgeschilderd.

150
Russische spionnen uitgezet
De massale uitwijzing van zo’n 150 Russische diplomaten in bijna 30 landen kadert in een van de grootste aanvallen ooit op Russische spionnen sinds de Koude Oorlog.

Ook de Russische ambassadeur in Brussel, Alexander Tokovinin, ‘kon alleen maar betreuren’ dat ons land twee weken geleden een van zijn diplomaten het land uitzette. Ontkennen dat ook zijn ambassade een bastion was voor spionage was niet nodig, want onze regering had dus besloten niet prijs te geven dat ze de diplomaat ook had ontmaskerd als een Russische inlichtingenofficier.

Dat ook België een Russische ­spion ‘persona non grata’ verklaarde, illustreert hoe de massale uitwijzing van zo’n 150 Russische diplomaten in bijna 30 landen kadert in een van de grootste aanvallen ooit op Russische spionnen sinds de Koude Oorlog.

De vergiftiging van de voormalige Russische spion Sergej Skripal en zijn dochter op 4 maart in Salisbury was de aanleiding voor de ongezien gecoördineerde actie. Zelfs in die mate dat Nieuw-Zeeland ook graag een Russische spion de deur had gewezen, maar de eerste minister betreurde openlijk dat ze in haar land geen Russische spionnen vond.

Onschendbaar

Onze Staatsveiligheid heeft als officiële opdracht die activiteiten in de gaten te houden en krijgt daarover namen doorgespeeld van buitenlandse diensten. De Staatsveiligheid mag ook bijzondere inlichtingenmethoden gebruiken om de Russische spionnen te ontmaskeren, maar dat is niet altijd vanzelfsprekend als ze ook een petje op hebben van diplomaat.

Zo is er een grijze zone tussen diplomaten die hier in het kader van hun werk discrete contacten onderhouden en rapporten opstellen én de echte ­spionnen. Het ligt ook zeer gevoelig om bijzondere inlichtingenmethoden toe te passen, zoals het doorzoeken van huizen of afluisteren, als het doelwit officieel werkt als diplomaat.

In het verleden stopten de Belgische toezichthouders, Comité I en de BIM-commissie, al onderzoeksmethoden omdat ze in strijd waren met de diplomatieke onschendbaarheid die het Verdrag van Wenen garandeert.

Ook Amerikanen

De Russische ambassade in Brussel. ©BELGA

Het zijn lang niet alleen de Russen die hun ambassade in Brussel gebruiken als uitvalsbasis voor spionage. ‘De Russen zijn hier talrijk aanwezig, de Chinezen ook. Ook de Amerikanen werken vanuit hun ambassade’, stelt een bron uit de inlichtingenwereld. ‘Brussel is als diplomatieke hoofdstad een speeltuin voor inlichtingendiensten. Al die activiteiten zijn niet te overzien. In Brussel zijn zonder enige overdrijving honderden geheim agenten aan de slag.’

Ook bevriende inlichtingendiensten spoken hier illegale activiteiten uit. Dat is onlangs nog gebleken met de Spaanse inlichtingendienst CNI. Die zou hier een legertje geheim agenten hebben ingezet om de Catalaanse leider Carles Puigdemont te volgen, onder andere door een zender onder zijn auto te plaatsen. Er loopt een strafonderzoek naar de feiten. Als de Spaanse geheim agenten dat hier hebben gedaan zonder toestemming van de Staatsveiligheid, zit er meer dan een haar in de boter.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud