Advertentie
Advertentie
nieuwsanalyse

Belgische veroordeling van Iraanse diplomaat zet kwaad bloed in Teheran

De Antwerpse correctionele rechtbank veroordeelde de Iraanse diplomaat Assadollah Assadi donderdag tot 20 jaar cel. ©AFP

Voor het eerst sinds de Iraanse Revolutie is in Europa een Iraanse diplomaat veroordeeld in een terreurproces. Het vonnis van een Antwerpse rechtbank zet kwaad bloed in Teheran. De hamvraag is of Iran de zaak koppelt aan het lot van de gevangen VUB-gastdocent Ahmadreza Djalali.

Voor het Antwerpse justitiepaleis doken donderdagmorgen zwaarbewapende agenten op. De correctionele rechtbank deed uitspraak in een zaak die ook internationaal weerklank kreeg: het terreurproces tegen de Iraanse diplomaat Assadollah Assadi en drie medebeklaagden met de Iraans-Belgische nationaliteit. Ze stonden terecht voor hun rol in een verijdelde aanslag op een bijeenkomst van de Iraanse oppositie bij Parijs.

De zaak ging terug tot 2018. Bij een controle in Sint-Pieters-Woluwe op 30 juni hield de politie Amir S. en Nasimeh N. tegen. De interventie kwam er niet toevallig. De voorgaande dagen hadden Franse, Duitse en Belgische inlichtingendiensten informatie vergaard waaruit bleek dat het Iraans-Belgische koppel van plan was af te zakken naar een evenement van de Iraanse Volksmoedjahedien (MEK) en de daaraan gelinkte Nationale Raad voor het Verzet in Iran (NCIR).

De Iraanse verzetsbeweging blies op 30 juni verzamelen in het Franse Villepinte. Naast duizenden Iraniërs die in Europa wonen, stonden prominenten uit de internationale politieke scène op de gastenlijst. De hoofdspreker was Rudy Giuliani, de oud-burgemeester van New York.

Pizza Hut

Uit de verzamelde data leidden de Franse, Duitse en Belgische inlichtingendiensten af dat Amir S. en Nasimeh N. met minder nobele bedoelingen naar de Parijse voorstad afzakten. Hun informatie wees op plannen voor een aanslag.

De politiecontrole in Sint-Pieters-Woluwe leek de vermoedens te bevestigen. In de auto van het koppel uit Wilrijk troffen agenten 500 gram springstof en een ontstekingsmechanisme aan. Undercoveragenten hadden twee dagen eerder gezien hoe Amir S. en Nasimeh N. de explosieven in een Pizza Hut in Luxemburg gekregen hadden van Assadollah Assadi.

20
celstraf voor Iraanse diplomaat
Assadi kreeg als operationele brein 20 jaar cel, Amir S. 15 jaar, zijn vrouw Nasimeh 18 jaar en Mehrdad A. 17 jaar.

Die Iraniër was in Oostenrijk geaccrediteerd als adviseur op de ambassade van zijn land. Uit de vergaarde inlichtingen bleek dat hij van daaruit een netwerk runde van informanten. In ruil voor een vergoeding wonnen die informatie in over de activiteiten van de MEK in Europa. Tot het kransje informanten behoorden het koppel uit Wilrijk en Mehrdad A., een Iraans-Belgische dichter.

Volgens de speurders had Assadi de springstof op een gewone lijnvlucht van zijn vaderland naar Oostenrijk gesmokkeld in zijn koffer. Omdat hij diplomatieke onschendbaarheid genoot, was zijn bagage bij zijn aankomst in Wenen niet gecheckt. Maar hij stond wel op de radar van inlichtingendiensten.

Kort na de aanhouding van Amir S. en Nasimeh N. op 30 juni 2018 pakte de Duitse politie Assadi op in Frankfurt, waar hij met zijn gezin op vakantie was. Parijse collega's arresteerden Mehrdad A.. De dichter was op het event van het Iraanse verzet aanwezig en zou hand- en spandiensten verleend hebben.

Operationele brein

Het proces tegen de vier beklaagden voor de Antwerpse correctionele rechtbank was eind november 2020 begonnen. Donderdag volgde de uitspraak. Assadi kreeg als operationele brein 20 jaar cel, Amir S. 15 jaar, zijn vrouw Nasimeh 18 jaar en Mehrdad A. 17 jaar. De drie laatste beklaagden verliezen ook hun Belgische nationaliteit.

De rechtbank achtte het bewezen dat de vier zich schuldig maakten aan 'poging tot een terroristische daad'. 'Ze maakten ook deel uit van een grotere terroristische groep, te situeren binnen een bepaalde Iraanse inlichtingendienst', luidt het in het vonnis.

Volgens de rechtbank blijkt dat grotere verband uit 'geldbedragen die betaald werden aan beklaagden voor hun medewerking, de wijze waarop informatie werd ingewonnen, de besprekingen in Iran, het gebruiken van een diplomatieke status en het maken en testen van een explosief toestel in Iran zelf'.

Iran veroordeelt ten stelligste de uitspraak van de rechtbank in Antwerpen.
Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken

Het is de eerste keer sinds de Iraanse Revolutie in 1979 dat een Iraanse diplomaat in Europa veroordeeld is in een terreurproces. Tot woede van Teheran. 'Iran veroordeelt ten stelligste de uitspraak van de rechtbank in Antwerpen', reageerde het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Volgens Teheran zijn de gerechtelijke procedure en het vonnis 'onwettig en een flagrante schending van het internationale recht'. Het betoogt dat Assadi diplomatieke onschendbaarheid genoot. Maar de rechtbank verwierp dat argument. 'Die diplomatieke onschendbaarheid en immuniteit golden enkel in Oostenrijk, waar hij geaccrediteerd was.'

Bilaterale relaties

De hamvraag luidt wat de impact van deze uitspraak is op de bilaterale relaties. Die staan al een tijd onder spanning door de zaak-Ahmadreza Djalali. De Iraans-Zweedse arts en gastdocent van de VUB zit sinds april 2016 in een Iraanse cel. In 2017 is hij ter dood veroordeeld wegens spionage en medeplichtigheid aan de dood van twee Iraanse nucleaire experts.

De internationale gemeenschap riep Teheran herhaaldelijk op Djalali vrij te laten. Ook uit ons land klonk die roep. Onder meer de rector van de VUB, verschillende van Djalali's collega's aan de Brusselse universiteit maar ook politici roerden zich.

Toen Djalali's executie eind 2020 nabij leek, had minister van Buitenlandse Zaken Sophie Wilmès (MR) nog een onderhoud met haar Iraanse collega. Over de inhoud van dat gesprek wilde de ex-premier niks kwijt, maar meer dan waarschijnlijk kwam het lot van de gastdocent van de VUB ook ter sprake.

Pasmunt

Het zou niet de eerste keer zijn dat Iran gevangenen met een dubbele nationaliteit in zijn land probeert te gebruiken als pasmunt om in het buitenland veroordeelde landgenoten vrij te krijgen. In november vorig jaar sloot Teheran nog zo'n ruildeal met Australië.

Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) sluit een link tussen de uitspraak in de zaak-Assadi en het dossier-Djalali uit. 'Justitie moet haar uitspraak kunnen doen en dat is niet gekoppeld aan het lot van docent Djalali', klonk het donderdag bij de VRT.

De druk rond de zaak-Djalali is groot in ons land. Als verschillende actoren zijn vrijlating zo belangrijk achten, zal daar een wederdienst tegenover moeten staan.
Tom Sauer
Hoogleraar internationale politiek

'In principe moeten die zaken inderdaad gescheiden zijn', zegt hoogleraar internationale politiek Tom Sauer. 'Maar internationale politiek kan complex zijn. Soms worden bepaalde kwesties gelinkt. Denk maar aan de ruildeals van Iran met Australië en Frankrijk.'

Hoewel de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht in een democratisch land als België strikt gescheiden zijn, sluit Sauer niet helemaal uit dat de zaken uiteindelijk gelinkt worden. 'De druk rond de zaak-Djalali is groot in ons land. Als verschillende actoren zijn vrijlating zo belangrijk achten, zal daar een wederdienst tegenover moeten staan. Maar de politicus die die knoop doorhakt, zal tegelijkertijd lof oogsten en bakken kritiek krijgen.'

Buitenlandse Zaken wilde donderdag niet reageren op de vraag over mogelijke consequenties van het vonnis van de Antwerpse rechter voor de zaak-Djalali.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud