Besparingen in het noorden en zuiden van het land lopen opvallend gelijk

Ondanks de vlammende ideologische retoriek lopen de besparingen in het noorden en zuiden van het land opvallend gelijk. Dat leert een analyse van De Tijd. De federale regering moet wel veel dieper snijden in de middelen dan de deelstaten.

Wie heeft gelijk? De PS of de bevriende vakbond FGTB? Thierry Bodson, de topman van de Waalse vleugel van het socialistische ABVV, schreef vorige maand een vlammende brief aan Waals minister-president Paul Magnette (PS). De FGTB noemde de besparingen van de Waalse regering nefast voor de werkgelegenheid en de dienstverlening bij de overheid. Daarnaast hekelde Bodson het gebrek aan sociaal overleg over de budgettaire keuzes, een situatie die hem deed denken aan de voldongen feiten waar de federale regering de sociale onderhandelaars voor had gezet.

De kritiek toont een andere werkelijkheid dan wat de PS laat uitschijnen. De partij wist de voorbije weken de perceptie naar haar hand te zetten dat de centrumrechtse regeringen onrechtvaardig zijn. Die laten de middenklasse bloeden, terwijl de rijken en bedrijven ongemoeid blijven. Tegelijk gaat de PS ook lijnrecht in tegen de centrumrechtse boodschap dat er geen alternatief is voor de besparingen. De partij klopt zich op de borst dat de Waalse en de Brusselse coalitie, waar ze zelf deel van uitmaakt, de gewone man wel sparen. De PS beweert dat ze veel meer dan de andere overheden bespaart op de eigen werking en dat 80 procent van de maatregelen de Walen niet treft.

Wallonië is wel de enige deelstaat met een tekort op de begroting. De regio streeft - net als de federale regering - pas naar een evenwicht tegen het einde van de legislatuur in 2018. Vlaanderen en Brussel hebben in 2015 wel een begroting in evenwicht.

Alle overheden zetten in 2015 het mes in hun uitgaven. Maar het zwaartepunt van de besparingen ligt op het federale niveau, leert een analyse van De Tijd. De budgettaire inspanning van de regering-Michel bedraagt in 2015 bijna 7 procent van het totale budget. Dat is veel meer dan wat Brussel (4%), Vlaanderen (3%) en Wallonië (2,5%) doen. Met de indexsprong en het verhogen van de pensioenleeftijd tot 67 jaar neemt de federale regering ook de maatregelen die de mensen het meest rechtstreeks raken. Dat verklaart ook waarom de woede van de vakbonden zich vooral op de federale regering concentreert. ‘De deelstaten hebben echt geen reden tot klagen, als je bekijkt hoe diep de sanering snijdt op het federale niveau’, zegt Willem Sas, econoom aan de KU Leuven.

De verschillen tussen de deelstaten zijn veel minder groot. Ondanks alle retoriek is het opvallend dat Wallonië zelfs iets harder bespaart dan Vlaanderen. De Vlaamse regering haalt 30 procent van de sanering uit nieuwe inkomsten en 70 procent uit echte besparingen. Het Waals Gewest haalt bijna vier vijfde van de inspanning uit echte besparingen. Het totale plaatje bewijst hoezeer de begrotingen gebonden zijn door het budgettaire carcan van Europa.

Het algemene beeld vertelt maar een deel van het verhaal. Onder de motorkap van de begrotingen kunnen grote verschillen in beleidskeuzes schuilen. Dat is waar de PS de perceptiestrijd over voert. ‘80 procent van onze maatregelen zijn besparingen op de werking van de overheid. De Waalse gezinnen worden er niet door getroffen. Bij ons geen stijging van de water- en energiefactuur, van de tickets voor het openbaar vervoer, het inschrijvingsgeld voor het hoger onderwijs of de prijs voor kinderopvang, zoals in Vlaanderen het geval is’, luidt het bij Waals minister-president Paul Magnette.

‘Een karikatuur’, klinkt het op het kabinet van Vlaams minister van Begroting Annemie Turtelboom (Open VLD). ‘Wallonië is niet socialer dan Vlaanderen. De PS heeft kritiek op het optrekken van de Vlaamse zorgpremie van 25 naar 50 euro, maar een dergelijke premie bestaat niet eens in Wallonië. Het inschrijvingsgeld voor het hoger onderwijs ligt daar al jaren hoger dan bij ons. Of neem het openbaar vervoer. Wallonië laat zijn burgers zelf veel meer bijdragen, want de Waalse openbaarvervoersmaatschappij TEC heeft een veel hogere kostendekkingsgraad dan De Lijn. Is het sociaal om je budget voor onderzoek te verlagen van 88 naar 33 miljoen euro, zoals Wallonië doet? Die ideologische keuze heeft Vlaanderen niet gemaakt.’

Toch lijken de regeringen van Magnette en Bourgeois meer op elkaar dan ze zelf willen. ‘Je kan lang discussiëren over de impact van elke besparing. Maar elke maatregel treft de burger rechtstreeks, zoals de reactie van de FGTB bewijst’, zegt Philippe Ledent, econoom bij ING. ‘Ik zie eigenlijk maar één verschil. Tijdens het verkiezingsdebat met Bart De Wever zei Magnette dat de sociale zekerheid geen puur vangnet mag zijn, maar ook welvaart moet herverdelen. Dat idee probeert hij zo veel mogelijk in de maatregelen van de Waalse regering te stoppen.’

Het beste voorbeeld daarvan is volgens de PS de hervorming van de energiepremies. De partij stelde vast dat vooral gezinnen die de premie niet nodig hadden er een beroep op deden. Met een nieuw systeem van leningen tegen 0 procent wil Magnette vooral de laagste inkomens aanzetten tot de renovatie van hun woning. ‘Maar we moeten de impact van regionale premies en subsidies niet overroepen. Vlamingen en Walen krijgen de komende vijf jaar echt geen totaal verschillend beleid voorgeschoteld.’

Meer dan een ideologische keuze is het een strijd om de politieke perceptie. Dat bleek vorige maand. Na Vlaanderen schroefde ook de Franstalig minister van Onderwijs Joëlle Milquet (cdH) de extra werkingsmiddelen voor scholen met meer kansarme leerlingen terug. Door het luide protest van vooral de Brusselse scholen werd de beslissing snel weer ingetrokken. De PS wilde in geen geval geassocieerd worden met het ‘asociale’ beleid van de Vlaamse regering.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n