Advertentie

Regering laat leugendetector weer toe en zwijgt over onbetrouwbaarheid

Polygraaftesten worden in ons land meestal gebruikt voor zware dossiers, zoals moord- of zedenzaken. ©BELGA

Na ruim een jaar kan het Belgische gerecht weer de leugendetector gebruiken. De Raad van State wees op de onbetrouwbaarheid van de tests, maar de regering zwijgt daarover in haar Koninklijk Besluit.

In Europa was België lange tijd een van de gretigste gebruikers van leugendetectoren bij strafonderzoeken, met zelfs 456 polygraaftests in een jaar in 2019, vaak in zware dossiers zoals moord- en zedenzaken. Maar begin vorig jaar viel het gebruik helemaal stil. Niet alleen door de coronacrisis, ook door het uitblijven van een Koninklijk Besluit (KB) over de minimale info die in het proces-verbaal moet staan waarin iemand de toestemming geeft voor zo’n test. Dat KB is er sinds kort, waardoor het gerecht weer met de leugendetector kan werken. Maar waarom zwijgt de regering in haar KB over de (on)betrouwbaarheid van de polygraaftest?

Onze strafwet bepaalt dat een openbaar aanklager of onderzoeksrechter een verdachte, getuige of slachtoffer mag voorstellen een polygraaftest te ondergaan. Ze kunnen daar ook zelf om vragen. De test kan alleen plaatsvinden als iemand met kennis van zaken toestemt.

De relativiteit van de test blijkt al voldoende uit het feit dat het resultaat alleen als ondersteunend bewijs kan dienen.
Kabinet minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD)

Het was eerst de bedoeling van de regering - in elk proces-verbaal (pv) dat in ons land nog wordt opgesteld om toestemming te geven voor een polygraaftest - te wijzen op de relativiteit van zo’n test en de geschatte graad van wetenschappelijke betrouwbaarheid ervan. Dat moest deel uitmaken van de minimale info die in elk pv zou staan. Maar het ontwerp van KB is op dat punt aangepast. Er moet in het pv niets meer staan over de wetenschappelijke betrouwbaarheid of relativiteit van de tests.

De Raad van State had in zijn advies aan de regering - dat dateert van februari - nochtans uitdrukkelijk verwezen naar de onbetrouwbaarheid van de polygraaftest. ‘Er bestaat grote onenigheid en onzekerheid over de vraag hoe betrouwbaar een polygraaftest is’, luidde het. ‘Zo merkte de vereniging van onderzoeksrechters op dat het niet vaststaat dat sprake kan zijn van wetenschappelijke betrouwbaarheid van de techniek. De polygraaf registreert weliswaar op betrouwbare wijze objectieve fysische gegevens, maar de interpretatie daarvan blijft meerduidig. Bovendien hangt deze interpretatie, en dus ook de eventuele betrouwbaarheid van de polygraaftest, in grote mate samen met de gehanteerde interviewtechniek en met welke vragen aan de betrokkene worden gesteld.’

Wirwar

Maar de Raad van State vond het ook niet kunnen dat de regering het zou overlaten aan elke magistraat - en aan de polygrafist - om in het pv zelf te concretiseren wat de geschatte graad van wetenschappelijk betrouwbaarheid van de tests is. Dat zou tot een wirwar aan verklaringen leiden en misleidend kunnen zijn. Maar eerder dan de (on)betrouwbaarheid van de leugendetectoren zelf te bepalen, heeft de regering besloten in het KB niets meer te zeggen over de relativiteit of de graad van betrouwbaarheid.

Niemand kan ooit veroordeeld of vrijgesproken worden op basis van een polygraaftest alleen.
Kabinet minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD)

Het kabinet van minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) verdedigt die beslissing. ‘We wilden geen extra verantwoordelijkheid geven aan de opsteller van het pv om een bepaald wetenschappelijk onderzoek al dan niet in aanmerking te nemen. Wetenschappelijk onderzoek evolueert, dus ook de geschatte graad van wetenschappelijke betrouwbaarheid kan evolueren.’

‘De relativiteit en de niet 100 procent betrouwbaarheid of onfeilbaarheid van de test blijkt al voldoende uit het feit dat het resultaat van de polygraaftest alleen in aanmerking mag worden genomen als ondersteunend bewijs van andere bewijsmiddelen. Niemand kan ooit veroordeeld of vrijgesproken worden op basis van een polygraaftest alleen. Er is ook geen dwang mogelijk bij het gebruik van een polygraaftest: de betrokkene kan te allen tijde de polygraaftest stopzetten.’

Toch staat de minister achter het gebruik van de leugendetector in ons land. ‘Leugendetectoren worden in België al jaren gebruikt met positieve resultaten voor onderzoeken. In 2010 werd er door het US National Center for Credibility Assessment een studie rond gedaan. Daarin werden conclusies geuit over een precisie van de testen tussen 92 en 98 procent.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud