Vergrijzing bereikt historisch kantelpunt

Voor het eerst werken in Vlaanderen evenveel vijftigers als dertigers. ©David Rozing/Hollandse Hoogte

In Vlaanderen zijn voor het eerst evenveel vijftigers als dertigers aan het werk.

Door de vergrijzing is het uitzicht van de Vlaamse arbeidsmarkt in 20 jaar tijd radicaal omgegooid. Voor iedere vijftiger die aan de slag was, telde Vlaanderen in 1996 nog bijna drie werkende dertigers. Vandaag werken in de Vlaamse bedrijven voor het eerst evenveel vijftigers als dertigers. Dat is een keerpunt waarvan het belang moeilijk overschat kan worden. Wanneer de huidige generatie vijftigers met pensioen gaat, staan er niet genoeg jongeren klaar om hun jobs in te vullen.

Vlaanderen telde vorig jaar 700.000 vijftigers met een job. Dat is ruim een verdubbeling in 20 jaar tijd, becijferde het Steunpunt Werk van de KU Leuven. In diezelfde periode nam het aantal werkende dertigers met 10 procent af. Door die twee evoluties werken er vandaag in Vlaanderen evenveel dertigers als vijftigers.

‘Die situatie is nog nooit vertoond in de geschiedenis’, zegt Jan Denys, arbeidsmarktspecialist van het hr-dienstenbedrijf Randstad. ‘Normaal waren er altijd meer dertigers aan het werk dan vijftigers, maar door de babyboomgeneratie van na de Tweede Wereldoorlog is die verhouding verstoord. Daardoor is de cohorte van de vijftigers steeds omvangrijker geworden en zijn logischerwijs ook meer vijftigers actief op de arbeidsmarkt dan 20 jaar geleden.’

Maar de omkeer valt niet volledig te verklaren door de geboorteboom van na de Tweede Wereldoorlog. De mensen zijn ook langer gaan werken, zegt Gert Theunissen, onderzoeker bij het Steunpunt Werk. ‘Terwijl het aandeel werkenden bij de dertigers relatief constant is gebleven rond 85 procent, is de werkzaamheidsgraad bij de vijftigers stelselmatig toegenomen.’

Hoe sommige bedrijven 50-plussers afdanken, staat haaks op de nieuwe realiteit van de Vlaamse arbeidsmarkt.
jan denys
arbeidsmarktexpert randstad

Van de 661.200 Vlamingen tussen 50 en 60 jaar oud was in 1996 slechts 45 procent aan het werk. Vandaag werken we langer en is 74 procent van de vijftigers nog aan de slag. Denys vindt dat ons denken over de arbeidsmarkt nog niet is aangepast aan die nieuwe realiteit.

‘De manier waarop sommige bedrijven hun vijftigplussers met vertrekregelingen afdanken en hoe de vakbonden voor vervroegd pensioen ijveren, staat haaks op de arbeidsmarkt van vandaag. De werkzaamheidscijfers van vijftigers zouden een eyeopener moeten zijn. Werknemers van in de vijftig zijn nog niet uitgeteld. Nu in bedrijven evenveel vijftigers als dertigers werken, zouden de werkgevers hun opleidingsinspanningen niet meer louter mogen focussen op de jongeren. Ook voor de oudere werknemers blijven opleidingen cruciaal.’

Hoewel een veel groter deel van de vijftigers vandaag aan het werk is dan 20 jaar geleden, heeft Vlaanderen nog altijd geen reden tot euforie. Van de groep Vlaamse vijftigplussers is nog steeds 12 procentpunten minder aan het werk dan van de groep dertigers.

Het buitenland bewijst dat het anders kan. Terwijl in Vlaanderen 59 procent van de vijftigplussers een job heeft, slaagt Nederland erin 70 procent van zijn 50 tot 64-jarigen te laten werken. Nederland bereikte daardoor al in 2013 het kantelpunt waarop meer vijftigers dan dertigers aan de slag zijn. ‘Vlaanderen heeft nog een inhaalbeweging voor de boeg’, aldus Denys. ‘Als we eenzelfde werkzaamheidsgraad zouden bereiken als de Nederlanders, dan werkten hier al veel meer vijftigers dan dertigers.’

Voor de betaalbaarheid van de sociale zekerheid is die grotere tewerkstelling van vijftigers cruciaal. Als mensen langer werken, dragen ze ook langer bij, terwijl de pensioenuitgaven worden gedrukt.

De grote groep vijftigers stelt Vlaamse bedrijven voor een enorme uitdaging. De komende tien jaar zal die groep de arbeidsmarkt verlaten en er staan niet genoeg jongeren klaar om het gat dat de babyboomers achterlaten op te vullen. De ondernemingen zullen het daardoor steeds moeilijker krijgen om hun vacatures ingevuld te krijgen.

Volgens prognoses van het Steunpunt Werk bereikt de groep werkende vijftigplussers volgend jaar zijn hoogtepunt, om daarna weer gestaag in omvang af te nemen. De komende tien jaar zullen er 700.000 55-plussers meer de arbeidsmarkt verlaten, dan dat er 55-plussers bijkomen. Dat zijn 700.000 jobs waarvoor nieuwe arbeidskrachten gevonden moeten worden, zonder dat er een jongere generatie klaarstaat.

Die krapte is vandaag al volop voelbaar op de arbeidsmarkt. de Vlaamse bedrijven hadden eind augustus een recordaantal van 40.000 openstaande vacatures. ‘De schaarste aan arbeidskrachten is er al en ze zal nog toenemen als de huidige generatie vijftigers met pensioen gaat’, zegt Denys. ‘In combinatie met de economische groei die ook nieuwe jobs creëert, zal dat een enorme druk zetten op de arbeidsmarkt. We verkijken ons soms op kortetermijntrends die er geen zijn, maar het zijn de gestage trends zoals de verouderende bevolking, die het ingrijpendst zijn.’

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content