Speculatietaks kost Belgische overheid 100 miljoen

©ANP XTRA

De speculatietaks wordt al na één jaar afgeschaft omdat ze meer kost dan ze opbrengt. Zou ook een meerwaardetaks op aandelen contraproductief zijn of bestaan er betere alternatieven om beleggers meer te doen bijdragen?

De kroniek van een aangekondigde dood. Al voor de invoering van de speculatietaks, op 1 januari 2016, waarschuwde de financiële sector voor de negatieve gevolgen. Ook minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) noemde zich een ‘koele minnaar’ en kondigde in de lente een evaluatie aan. Nu gaat de federale regering overstag, want ze heeft beslist de taks af te voeren.

Met de speculatietaks wilde de regering-Michel aantonen dat ook beleggers en vermogenden een bijdrage leveren tot de begroting. Particuliere beleggers betalen 33 procent speculatietaks als ze binnen zes maanden na aankoop beursgenoteerde aandelen en sommige afgeleide producten met winst verkopen. De belasting moest 34 miljoen euro opbrengen.

Die doelstelling is niet gehaald. De speculatietaks bracht in de eerste acht maanden slechts 17 miljoen op. Bovendien heeft de belasting de aandelenhandel fors doen dalen, onder meer omdat sommige beleggers diversifieerden naar complexe en soms gevaarlijkere afgeleide producten die zijn vrijgesteld van belasting.

De handel in aandelen van de Bel Small-index, die vooral door particuliere beleggers worden gekocht, zakte in de eerste negen maanden met liefst 51 procent. De handel in Bel20-aandelen, die hoofdzakelijk door professionele beleggers worden gekocht, steeg met 13 procent.

Alleen particuliere beleggers betalen speculatietaks en beurstaks. De forse terugval van de handel in kleine en middelgrote aandelen deed de opbrengst van de beurstaks met 71 miljoen euro dalen. Daardoor heeft de speculatietaks de overheid in de eerste acht maanden 54 miljoen gekost. Als we dat bedrag extrapoleren op jaarbasis stijgt het kostenplaatje naar 81 miljoen.

De economische schade is nog groter. Leleux Associated Brokers, het grootste onafhankelijke beurshuis, werd zeer zwaar getroffen.

j‘Een van mijn klanten heeft al zijn aandelen verkocht en investeert nu in vastgoed. Onze omzet daalde in het eerste halfjaar met 40 procent’, zegt topman Olivier Leleux. ‘Maar de kosten blijven dezelfde, want de lonen dalen niet. De winst zakte met 84 procent naar 300.000 euro. We betalen dus veel minder vennootschapsbelasting.’

Het beurshuis Keytrade, sinds kort een onderdeel van de Franse groep Fortuneo, zegt dat het aantal transacties met 30 procent is gedaald in België en slechts met 10 procent in Frankrijk. CEO Thierry Ternier merkt op: ‘We kunnen dus zeggen dat twee derde van de terugval te wijten is aan de speculatietaks. We betalen ruim 2 miljoen euro minder vennootschapsbelasting.’

Geen aanwervingen

Binck Bank meldt gelijkaardige cijfers. ‘In vergelijking met andere landen waar we actief zijn, zagen we een sterkere daling in België. Het transactievolume daalde in de eerste helft van het jaar met 33 procent tegenover dezelfde periode van vorig jaar.’ Het Antwerpse beurshuis Dierickx Leys verwacht dat de winst in 2016 met 30 procent vermindert. De impact van de speculatietaks op de totale opbrengst van de beurstaks en de vennootschapsbelasting op de staatskas bedraagt naar alle waarschijnlijkheid zowat 100 miljoen euro.

De beurshuizen hebben geen personeel afgedankt. Toch heeft de speculatietaks negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid. Leleux: ‘We waren van plan twee of drie mensen aan te werven. Maar door de speculatietaks hebben we dat niet gedaan. We wachten nu op wat de regering zal beslissen over een meerwaardebelasting.’

Als de regering een meerwaardetaks invoert, vrees ik dat alles stilvalt. Dan gooit de belegger de handdoek in de ring.
Thierry Ternier
CEO Keytrade Bank

Febelfin, de federatie van de financiële instellingen, vestigt de aandacht op andere problemen. ‘De aanpassing van de computerprogramma’s kost net als bij de rijkentaks in 2012 zowat 20 miljoen euro’, zegt topman Michel Vermaerke. Voorts heerst tien maanden na de invoering van de taks nog steeds onduidelijkheid over de modaliteiten. Er bestaat nog altijd discussie over de vraag of meerwaarden op opties belastbaar zijn. Vermaerke: ‘Sommige financiële instellingen wachten daarom met een aanpassing van hun computerprogramma’s. De toepassing van de taks vergt dus nog veel manueel werk. Elke belasting moet coherent, rechtszeker en werkbaar zijn.’

De financiële sector is tevreden over de afschaffing van de speculatietaks en over de beslissing om ook beleggers die via buitenlandse beurshuizen transacties doen beurstaks te laten betalen. ‘We kunnen nu met gelijke wapens vechten’, zegt Ternier. Het Nederlandse beurshuis Degiro geeft toe dat het heeft geprofiteerd van de speculatietaks. Maar CEO Gijs Nagel zegt dat ook de lage transactiekosten een belangrijke rol spelen.

Intussen bestaat in de financiële sector zeer grote bezorgdheid over een meerwaardebelasting. Vicepremier Kris Peeters (CD&V) stelt voor een meerwaardebelasting van 30 procent op beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde aandelen in te voeren. Het belastingtarief zou dalen naarmate men de aandelen langer in bezit heeft, maar pas na 30 jaar zakken naar nul.

‘We begrijpen de economische logica niet’, zegt Vermaerke. ‘De regering zegt dat haar prioriteit jobs, jobs, jobs zijn, maar ze verhoogt bij elke begrotingsronde de belastingen voor beleggers en investeerders. Elke maatregel moet kaderen in een ruimere context met aandacht voor een investeringsvriendelijk klimaat. Bovendien is het voorstel van minister Peeters zeer ingewikkeld. Het zal een gigantische klus zijn om dat te organiseren.’

Fout niet herhalen

Leleux waarschuwt voor de zware gevolgen van een meerwaardebelasting. ‘Die zou even zware gevolgen hebben als de speculatietaks. We mogen niet dezelfde fout maken. Marc Coucke zou dan geen Belg meer zijn. Ik wil niet dat de rijkste Belgen naar het buitenland vertrekken. Kijk naar de hoge belastingdruk in Frankrijk die rijke Fransen heeft doen verhuizen naar het buitenland. Sommige Fransen wonen nu in Ukkel en betalen hier roerende en onroerende voorheffing en beurstaks. Minister Peeters speelt met vuur en met de toekomst van 1.000 mensen in onze sector.’

Herman Hendrickx, directievoorzitter van Dierickx Leys, begrijpt niet waarom Peeters alleen een meerwaardetaks op aandelen wil invoeren en niet op andere financiële instrumenten. ‘Dat is een scheeftrekking. Men drijft klanten naar complexe afgeleide producten, zoals CFD’s. Als het voorstel van CD&V wordt uitgevoerd, wordt het interessanter om te beleggen in een tweede of derde woning dan in aandelen. De sector, vooral de grootbanken, moet meer inspanningen leveren om beleggen in aandelen aan te moedigen.’

-84%
De nettowinst van de grootste onafhankelijke beursvennootschap, Leleux AB, zakte in de eerste jaarhelft van 2016 met 84 procent.

Ternier is erg somber. ‘Als de regering een meerwaardetaks invoert, vrees ik dat alles stilvalt. Dan gooit de belegger de handdoek in de ring. Een taks van 30 procent is gigantisch. De speculatietaks illustreert de werking van de Laffercurve.’ (Die curve, genoemd naar de Amerikaanse econoom Arthur Laffer, toont aan dat de belastingopbrengsten beginnen te dalen wanneer het belastingtarief een bepaald niveau overschrijdt). Als de regering met een meerwaardetaks de grote vermogens wil viseren, moet de vrijstelling volgens Ternier veel hoger. ‘5.000 euro per jaar , dat is slechts iets meer dan 400 euro per maand.’

Het verzet tegen een meerwaardebelasting betekent niet dat de beurshuizen geen bijdrage willen leveren. Leleux en Ternier pleiten voor een lage transactietaks die van toepassing is op alle beleggers en alle financiële instrumenten, inclusief afgeleide producten. Nu zijn professionele en buitenlandse beleggers vrijgesteld.

‘Slechts 10 procent van de transacties op Euronext is onderworpen aan de beurstaks’, zegt Ternier. ‘Kijk naar Frankrijk en Italië. Als we alle transacties belasten en de beurstaks op aandelen verlagen van 0,27 naar bijvoorbeeld 0,1 procent, dan zal dat honderden miljoenen extra opbrengen.’

Leleux, die de jongste maanden optrad als woordvoerder van de beurshuizen, heeft nog een ander idee. ‘De rente op spaarboekjes is nu vrijgesteld tot 1.880 euro. Aangezien de rente op veel spaarboekjes slechts 0,11 procent bedraagt, betalen spaartegoeden tot ruim 1,7 miljoen euro geen roerende voorheffing. Ik stel voor om spaartegoeden tot 100.000 euro vrij te stellen. Ik vraag minister Peeters of wij onze voorstellen kunnen toelichten.’

De bezorgdheid over een mogelijke meerwaardebelasting heeft niet alleen te maken met die belasting op zich. Een dergelijke taks bestaat al in veel andere landen. Maar de beurshuizen signaleren dat veel beleggers zich geviseerd voelen door de overheid. De roerende voorheffing is de jongste vijf jaar verdubbeld tot 30 procent en de beurstaks is in dezelfde periode vier keer verhoogd. Bovendien zijn andere vermogensbelastingen, zoals registratierechten en successierechten, hoger dan in de meeste andere landen. Een meerwaardebelasting dreigt de druppel te zijn die de emmer doet overlopen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content