‘Belgische politici hebben stoomcursus financiën nodig'

De Argentijnen zijn in een bitse strijd verwikkeld met de 'buitres', de aasgierfondsen. ©EPA

Het Belgische wetsvoorstel om aasgierfondsen aan te pakken is van de pot gerukt. 'Het is naïef en beperkt net de toegang van ontwikkelingslanden tot financiering', zegt de Amerikaanse econoom Robert Shapiro.

De commissie Financiën en Begroting van de Kamer buigt zich vandaag over het wetsvoorstel dat de strijd aanbindt met de aasgierfondsen. Met de tekst willen de initiatiefnemers voorkomen dat investeringsfondsen een slaatje blijven slaan uit de ellende van kwetsbare landen.

Als het plan wet wordt - en die kans is reëel omdat liberalen, socialisten, christendemocraten, groenen en de N-VA het steunen - kan een aasgierfonds voor een Belgische rechtbank enkel het bedrag terugvorderen dat het zelf oorspronkelijk betaalde voor de obligaties.

Het plan slaat grote Amerikaanse investeringsfondsen met verstomming, zegt Robert Shapiro in een gesprek met De Tijd. De econoom werkte voor de Democratische president Bill Clinton en is vandaag medevoorzitter van de American Task Force Argentina (ATFA), een vereniging die de belangen behartigt van aasgierfondsen in hun schuldenconflict met Argentinië.

Doel voorbij

‘Dat Belgische wetsvoorstel slaat economisch nergens op’, opent Shapiro. ‘Het schiet zijn doel zelfs voorbij, want het gaat de toegang van ontwikkelingslanden tot financiering net beperken. Als landen zomaar de bepalingen van contracten aan hun laars kunnen lappen, zullen investeerders schuldpapier van ontwikkelingslanden links laten liggen.’

Aasgierfondsen

Wat zijn aasgierfondsen?
Aasgierfondsen, of zogenaamde procederende schuldeisers, zijn investeringsfondsen die voor een spotprijs staatsobligaties of schulden van landen afkopen. Na verloop van tijd leiden ze een gerechtelijke procedure in om de staten in kwestie ertoe te dwingen niet alleen de waarde van de obligaties of de schuldvorderingen op het moment van hun uitgifte - de zogenaamde nominale waarde - uit te betalen maar ook de achterstallige rente.

Waarom zijn aasgierfondsen omstreden?
Mensen bekijken aasgierfondsen vaak argwanend omdat meerdere ervan in belastingparadijzen geregistreerd staan. Bovendien kopen ze vaak obligaties of schulden af van landen die financieel in slechte papieren zitten of aan de rand van het bankroet staan. De fondsen stappen gewoonlijk ook naar de rechter op het ogenblik dat de betrokken landen economisch en financieel net weer hun tweede adem vinden. Ze schrikken er bovendien niet voor terug wereldwijd beslag te laten leggen op tegoeden van de landen in kwestie.

Hebben aasgierfondsen nut?
De term ‘aasgierfonds’ heeft voor velen een negatieve connotatie maar de rol van die investeringsfondsen in het internationale financiële systeem mag niet onderschat worden. Voor landen die erg diep weggezakt zijn in een financiële crisis zijn die fondsen dikwijls de laatste reddingsboei om op de internationale markten nog aan geld te geraken. Anders dreigen die staten in wanbetaling te gaan of volgt een bankroet.

Volgens de Amerikaan getuigt het Belgische voorstel van naïviteit. ‘Het is duidelijk dat de auteurs niet begrijpen hoe de internationale kapitaalmarkten werken. Zij kunnen best een stoomcursus internationale financiën gebruiken.’ Shapiro wijst erop dat aasgierfondsen net bereid zijn risico’s te nemen op het ogenblik dat andere investeerders afhaken omdat grote twijfels bestaan over de kredietwaardigheid van een land.

‘Als zij niet in de bres springen, gaat dat land failliet. Volgens dit voorstel mag tegenover dat risico geen beloning staan. Je kan het moreel verwerpelijk vinden dat fondsen winst maken op zo’n transactie, maar het is niet de kerntaak van de privésector moreel te handelen. Die rol is weggelegd voor de Wereldbank en de Verenigde Naties.’

Symbolisch

Het protest van de aasgierfondsen tegen het Belgische wetsvoorstel lijkt vooral symbolisch. Landen geven het leeuwendeel van hun schuldpapier uit in New York, Londen of Singapore. Meestal zijn rechters in die steden dan ook bevoegd om geschillen te beslechten. ‘Het wordt wel gevaarlijk als andere landen het Belgische plan gaan kopi-eren’, geeft Shapiro toe.

Bij de presentatie van het wetsvoorstel, twee weken geleden, sprong de aanwezigheid van de Argentijnse ambassadeur in België in het oog. De Argentijnen liggen al jaren in de clinch met Amerikaanse investeringsfondsen. De zaak gaat terug tot 2001. Toen tekende Argentinië voor de grootste wanbetaling ooit. Na jaren steggelen bereikte het een deal over een schuldherschikking met vrijwel alle schuldeisers.

Aasgierfondsen als NML Capital en Aurelius weigerden het Argentijnse voorstel. Ze trokken naar de bevoegde rechter in New York. Die verplichtte Argentinië de investeringsfondsen zowat 1,3 miljard dollar (1,17 miljard euro) uit te betalen.

Oost-Indisch doof

De Argentijnse presidente, Cristina Fernández de Kirchner, blijft evenwel Oost-Indisch doof. Ze betoogt dat haar land zo’n bedrag niet kan ophoesten omdat het financieel en economisch aan de grond zit. Shapiro lacht dat argument weg. ‘Argentinië, een G20-lid, is helemaal niet arm. Het is een geïndustrialiseerd land. Jaren beleefde het economische voorspoed dankzij de hoge grondstoffenprijzen. Kirchner had wel geld om de investeerders te vergoeden.’

De econoom ziet maar één reden waarom Kirchner de zaak laat aanslepen. ‘Ze buit het dossier uit voor binnenlands politiek gewin, ten koste van haar bevolking. Met haar gedrag blies ze bruggen op met de industrielanden. Ze kan enkel nog aankloppen bij Rusland en China.’

Van dat statuut van internationale paria kan Argentinië nochtans snel verlost zijn, meent Shapiro. ‘Zodra Argentinië plaatsneemt aan de onderhandelingstafel met de uitdrukkelijke wil het dossier uit de weg te ruimen, kan het snel gaan. Laten we voor de Argentijnse bevolking hopen dat dat dra gebeurt.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content