Advertentie

Commotie over privé-detectives op werkvloer

De vakbonden vinden dat detectives niet thuishoren op de werkvloer.

Werkgevers gaan steeds verder in het inschakelen van privé-detectives om hun personeelsleden te bespioneren. Dat blijkt uit een verslag van de Kamercommissie Binnenlandse Zaken over de wereld van de privé-detectives. De vakbonden laken de praktijken

Kreeg uw baas deze reclame in zijn mailbox? Met in de aanbieding: 50 privédetectives, die ook in de weekends en zelfs ’s nachts willen werken, ‘zonder meerkosten’. ‘In tijden van crisis zijn ontslagen helaas onvermijdelijk’, begint de mail. ‘Maar niet iedereen verdient de vaak dure ontslagvergoedingen. Zeker in het geval van ‘beschermde’ werknemers. Daarom stellen wij u een internationaal netwerk van vergunde privédetectives ter beschikking. Die kunnen voor u de noodzakelijke en juridisch aanvaarde bewijslast verzamelen.’ Welke werkgevers op het aanbod zijn ingegaan, is een vraagteken. Maar het aanbod doet op z’n minst de wenkbrauwen fronsen: de vuile was van personeelsleden laten uitzoeken door detectives om ze goedkoper te kunnen ontslaan?

‘Dergelijke praktijken zijn verontrustend. Ze zijn uiteraard in strijd met de bestaande wet’, vindt Piet Vandenbergh van de vakbond ACV. ‘Een ontslag om dringende redenen moet verband houden met de professionele samenwerking. Privédetectives horen ook niet thuis op de werkvloer. Dat is geen openbare plaats. En als het gaat om vertegenwoordigers van de werknemers belemmeren de praktijken de werking van de overlegorganen.’

‘Op het eerste gezicht is dat aanbod niet illegaal. Maar misschien is dat net zorgwekkend: dat de wet op de privédetectives zoiets toelaat’, reageert Jan Cappelle, het hoofd van de directie Private Veiligheid van Binnenlandse Zaken, die de privédetectives moet controleren.

‘Werkgevers die privédetectives inschakelen om hun personeel te schaduwen? Dat is tamelijk wijdverspreid. Ik hoor er toch regelmatig over’, gaat Cappelle verder. ‘Sommige grote bedrijven hebben zelfs hun eigen detectives in loondienst, zoals Bpost, Belgacom, Carrefour, Inno, Coca-Cola, enzovoort. Maar dat zijn hooguit 40 van de 872 vergunde privédetectives in ons land. De meeste bedrijven hebben die luxe niet en huren zelfstandige detectives. Bijvoorbeeld om te controleren of hun lokale aankopers geen smeergeld krijgen van leveranciers. Of om te controleren of ze niet stiekem werken voor concurrenten.’

‘De werknemers merken dat meestal niet. Dat gebeurt alleen toevallig. Zoals het kaderlid dat goedkoop ontslagen moest worden. Die man ontdekte louter toevallig een toestelletje onderaan zijn wagen om hem te volgen, en zo te betrappen op fouten.’

‘We krijgen dus ook amper klachten over privédetectives. Sinds de detectivewet 22 jaar geleden is ingevoerd, hebben we nog maar 13 vergunningen ingetrokken of niet verlengd omdat ze in opspraak kwamen. De mensen weten gewoon niet dat ze gevolgd worden. Enkele grote bedrijven hebben duidelijke afspraken gemaakt met hun personeel over het inschakelen van detectives. Bijvoorbeeld dat er bij een verhoor telkens een vakbondsafgevaardigde aanwezig mag zijn.  Maar in de meeste bedrijven is dat niet geregeld. Daarom zouden werkgevers en vakbonden in de Nationale Arbeidsraad daarover een nationale cao moeten sluiten.’

Voor vakbondsman Piet Vandenbergh (ACV) horen detectives niet thuis op de werkvloer. ‘Met als enige uitzondering het onderzoek naar bedrijfsspionage. Die uitzondering is al voorzien in de detectivewet.’

‘De verslagen die werkgevers van privé-detectives krijgen, mogen ze niet gebruiken in de rechtszaal. Maar in de praktijk leggen de werkgevers hun bronnen dan niet voor aan de rechter. Hoewel de privacy van de werknemer dus wel geschonden is. Ook als er een nieuwe detectivewet komt, moet het bespieden van werknemers door detectives uitdrukkelijk verboden blijven.’

Marc Cools (VUB) ziet dat anders. ‘Het bestaansrecht van privédetectives past vooral in verzekeringsfraude, maar ook in de criminaliteit in ondernemingen. Een voorbeeld is het ontslag om dringende redenen, geregeld in de arbeidsovereenkomstenwet. De rechtspraak stelt dat een werkgever die dat wetsartikel inroept de morele plicht heeft een omstandig onderzoek te voeren.’

Cools vindt wel dat de detectivewet meer moet worden afgestemd op het arbeidsrecht. ‘Het gebruiken van toezichtstechnieken op de werkplaats is nog vaak het voorwerp van juridische discussies. Er is nood aan duidelijkheid over de onderzoeksmethoden die detectives mogen gebruiken.’

Vakbondsman Alain Goelens (ABVV) getuigt hoe ver de privédetectives wel gaan. ‘In heel wat sectoren doen de detectives meer dan zomaar schaduwen. Vaak krijgen ze de opdracht een werknemer te horen, te verhoren en te ondervragen. In sommige gevallen wordt de werknemer daarbij opgehouden, zelfs buiten de werkuren. Het gebeurt zelfs dat de werknemer niet eens mag bellen met andere personen, zelfs niet met zijn eigen familie. Dat mag het gerecht niet eens doen. Dat is een ernstig geval van rechtsmisbruik, waartegen moet worden opgetreden.’

De vakbondsman verwijst naar Carrefour, Brico, Inno, Makro, Lunch Garden en Auto 5 als bedrijven die wel al overeenkomsten sloten met hun personeel over het inzetten van detectives. Maar om de misbruiken tegen te gaan, pleit ook het ABVV voor een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst in de Nationale Arbeidsraad. De werkgeversorganisatie VBO wilde gisteren niet reageren op de aantijgingen dat bedrijven hun boekje te buiten gaan. 

Tegelijk waarschuwt Ronny Van Looy van de Corporate Fraud Investigators Belgium, de private onderzoekers in loondienst van grote bedrijven, voor te veel transparantie. ‘Het wordt onwerkbaar als alle werknemers toegang moeten krijgen tot hun onderzoeksrapport. Dat levert een onwerkbare situatie op. Bij interne onderzoeken kan dat extra sociale onrust veroorzaken. Bijvoorbeeld wanneer 20 mogelijke daders werden onderzocht voor een diefstal.’

Onzichtbaar

De opmerkelijke getuigenissen over het inschakelen van detectives op de werkvloer, staan te lezen in een lijvig verslag van de Kamercommissie Binnenlandse Zaken, opgetekend door Bart Somers (Open VLD). In dat verslag, dat deze week in het parlement is ingediend, getuigen experts over de wantoestanden die zich afspelen in de verborgen wereld van de privédetectives in België.

Er zijn 872 vergunde privédetectives. ‘Maar we hebben aanwijzingen dat vooral onder de bedrijfsdetectives en de gespecialiseerde detectives een ‘dark number’ werkt zonder vergunning. Hun werk is onzichtbaar en wordt slechts toevallig opgemerkt’, zucht Cappelle van Binnenlandse Zaken. ‘Die onzichtbaarheid verklaart waarom er zo weinig klachten van burgers zijn.’

De detectivewet dateert al van 1991 en is hopeloos verouderd. Cappelle somt de lacunes op. Geen regels voor verhoren, observaties, raadpleging van databanken, enzovoort. Verouderde opleidingen. Geen transparantie voor de onderzochte personen. Vrijspel voor de opdrachtgevers. Geen screening van de uitbaters van detectivebureaus. En alleen vergunningen voor de individuele detectives, niet voor de kantoren (in tegenstelling tot bijvoorbeeld bewakingsfirma’s die wel een vergunning moeten hebben net als hun bewakingsagenten). ‘Je hebt dus detectives die al meer dan 20 jaar actief zijn, zonder dat ze duidelijkheid hebben over hun onderzoeksmethoden of deontologie.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud