Crombez wil basisloon voor wie niet werkt

Sp.a-voorzitter John Crombez stelt met zijn boek 'Ctrl+Alt+Del' een reset voor de economie en de sociale zekerheid voor. ©BELGA

Een basisloon voor wie niet werkt en de 30-urenweek als basis voor volwaardige sociale rechten. Het zijn de speerpunten in het boek ‘Ctrl+Alt+Del’ van sp.a-voorzitter John Crombez.

‘De toetsencombinatie Ctrl+Alt+Del werd begin jaren tachtig uitgevonden door David Bradley, de Amerikaanse ontwerper van de eerste IBM personal computer. Het resetten, of het opnieuw opstarten van de computer, was nodig omdat programma’s soms vastliepen. Maar niet alleen computers dreigen wel eens vast te lopen. Mijn vaststelling is dat ook de economie is vastgelopen’, zo verklaart Crombez in zijn boek zelf de keuze voor de titel.

Een reset is volgens Crombez nodig, om te komen tot een nieuw verdienmodel binnen de nieuwe digitale economie. ‘Het schrikbeeld voor een digitale economie zonder jobs, geautomatiseerd en gerobotiseerd doemt op. De digitale revolutie dwingt ons om het verdienmodel van de klassieke industrie en dienstensector te herdenken. Een app met 55 werknemers die 900 miljoen klanten van zo goed als gratis telefonie voorziet en een paar uitvinders miljardair maakt, kan geen duurzaam verdienmodel zijn’.

Volgens de sp.a-voorzitter moet in deze nieuwe economische tijden het debat over onze sociale zekerheid opnieuw worden gevoerd. Crombez schuift drie principes naar voren:

1. We verzekeren alle periodes van niet-werken op dezelfde manier. Dat betekent dat we voor zij die niet (kunnen) werken een basisloon voorzien dat beschermt tegen armoede. Daar koppelen we één belangrijke voorwaarde aan vast: werkbereidheid.

2. In plaats van af te bouwen van de huidige norm van 45 jaar en 38 uur per week werken, bouwen we op van een basisrecht: een werkweek van 30 uur en een loopbaan van 42 jaar. Wie meer presteert dan die basisloopbaan, verdient extra geld en/of extra tijd tijdens de loopbaan.

3. Van je achttiende tot je drieëntwintigste bestaat het concept niet-werken niet: je studeert, je werkt, je doet ervaring op of je loopt stage. Voor die vijf jaar garandeert de overheid je een basisloon.

Schotten weghalen

Crombez benadrukt dat het basisloon losgekoppeld wordt van de reden waarom iemand niet werkt. ‘Het onderscheid tussen ouders die voor een zwaar ziek kind zorgen, kort- of langdurig werklozen, chronisch zieken, meewerkende echtgeno(o)t(e), samenwonenden of alleenstaanden, werknemers of zelfstandigen die een time-out willen, is irrelevant.'

'Ik denk dat we die schotten moeten weghalen om een nieuwe sociale zekerheid op poten te zetten waarop jongeren vertrouwen, een sociale zekerheid die beschermt tegen armoede en waarin meer werken ook beloond wordt. Zodat jongeren opnieuw vertrouwen hebben dat er over vijftig jaar nog altijd een deftig pensioen en een uitstekende gezondheidszorg zal zijn. Ook voor hen.'

Het onderscheid tussen ouders die voor een zwaar ziek kind zorgen, kort- of langdurig werklozen, chronisch zieken, meewerkende echtgeno(o)t(e), samenwonenden of alleenstaanden, werknemers of zelfstandigen die een time-out willen, is irrelevant.
John Crombez
Partijvoorzitter sp.a

Maar is dat wel betaalbaar? Volgens Crombez wel. ‘We zouden een norm kunnen vastleggen die bepaalt dat de uitgaven voor onze sociale zekerheid niet meer dan dertig procent van het BBP mogen bedragen. Op die manier creëren we meteen zekerheid over de langetermijnkost’. Nu komen de uitgaven in de sociale zekerheid al uit op 28 procent van het BBP. Dat zou dus bijna niet mogen stijgen, ook al lopen de vergrijzingskosten op.

Volgens Crombez is met een andere organisatie van onze sociale zekerheid, waar hij de aanzet voor geeft, het mogelijk  de efficiëntie te verhogen. 'Nu wordt voortdurend ingeprent dat de sociale zekerheid niet meer betaalbaar zal zijn. Daar verzet ik mij tegen. Als we stoppen met het bouwen van koterijen om het bestaande stysteem in stand te houden, en het systeem herdenken, kunnen we jongeren weer een perspectief geven', aldus Crombez.

Welvaart

De sp.a-voorzitter verzet zich ook tegen het rechtse adagium dat de overheid en haar uitgaven moeten worden afgeslankt. Volgens de sp.a-voorzitter moet de overheid vooral een partner worden. ‘Een overheid als financierder van en investeerder in private, coöperatieve, sociale initiatieven die niet voor winst werken’. En opvallend daarbij is het pleidooi voor concurrentie. ‘Concurrentie tussen meerdere gelijkaardige initiatieven helpt om iedereen scherp te houden.

De reactie op de verzuiling was lang om diensten bij de overheid te centraliseren. Dat is verkeerd: we moeten net die gezonde concurrentie houden en de weg plaveien voor wat ik noem ‘post-verzuiling’. Dat staat niet gelijk aan privatisering, maar wel aan democratisering. Met de gebruiker-consument als eindwinnaar’.

De belasting op werk kunnen we verlagen met minstens tien procent door de belastingbasis in de personenbelasting te verbreden
John Crombez
Partijvoorzitter sp.a

En het herstel van de democratie ‘waarin de mensen opnieuw deel zijn van de welvaart die ze zelf creëren’, zoals Crombez het omschrijft, is meteen ook de nieuwe politieke tegenbeweging die hij in gang wil zetten. En daarbij is het aan de politiek om weer te streven naar volledige tewerkstelling, meent Crombez. Dat betekent volgens de sp.a-voorzitter dat het beleid moet worden verlegd naar investeringen, in plaats van bezuinigingen.

Rechtvaardige fiscaliteit

Er moet ook werk worden gemaakt van een moderne fiscaliteit, die rechtvaardig én efficiënt is. ‘De belasting op werk kunnen we verlagen met minstens tien procent door de belastingbasis in de personenbelasting te verbreden. Zo houden werknemers en zelfstandigen meer netto-inkomen over uit werk. Die verbreding is mogelijk door alle inkomens te integreren in de personenbelasting, en samen te belasten tegen een progressief tarief.

Zonder onderscheid te maken naargelang de bron van dat inkomen of de manier waarop dat inkomen wordt uitbetaald. Inkomen is inkomen, een euro is een euro. De nieuwe brede basis laat toe de belastingvrije som en de tariefstructuur aantrekkelijker te maken. De belastingvrije som ligt idealiter op dezelfde hoogte als het onbelast basisloon’.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud