nieuwsanalyse

De begrafenis van het pensioen met punten

©Tim Dirven

Zo’n 55.000 mensen hebben gisteren in Brussel betoogd tegen het pensioen met punten, wat de vakbonden de pensioenloterij noemen. De regeringspartijen trekken hun handen af van de hervorming.

Onze pensioenen worden een loterij, menen de vakbonden. Zo’n 55.000 mensen hebben daarom gisteren in Brussel betoogd voor betere pensioenen. Daarmee kregen de bonden een pak meer volk op de been dan in december, toen slechts 30.000 mensen naar de hoofdstad afzakten. De voornaamste eisen van de vakbonden zijn hogere pensioenen, het schrappen van de verhoging van de pensioenleeftijd tot 67 jaar en het begraven van het plan om een pensioen met punten in te voeren.

©Mediafin

Hogere pensioenen zitten er door de nog steeds moeilijke budgettaire situatie niet in. Het schrappen van de verhoging van de pensioenleeftijd, in 2025 tot 66 en in 2030 tot 67 jaar, is evenmin een mogelijkheid omdat die maatregel moet helpen de pensioenen betaalbaar te houden.

Met het pensioen met punten lijken de vakbonden voorlopig wel hun slag thuis te halen. Verschillende meerderheidspartijen zien dat systeem niet meer zitten. Minister van Pensioenen Daniel Bacquelaine (MR), die het blijft verdedigen, liet verstaan dat het er deze legislatuur niet hoeft te komen. Het is nooit de bedoeling geweest dat het puntensysteem voor 2025 in werking treedt, stelt hij. Een volgende regering kan het dus nog invoeren.

Paradepaardje

Het puntensysteem is het paradepaardje van de Academische Pensioenraad, een groep experts onder leiding van voormalig sp.a-politicus en professor Frank Vandenbroucke. Ze stelden al in 2014 voor om de bestaande mechanismes om de pensioenen te berekenen door een puntensysteem te vervangen. Dat leidt volgens hen tot meer transparantie en rechtvaardigheid. De regering volgde de Pensioenraad en nam het systeem op in het regeerakkoord.

Wat met zware beroepen?

De vakbonden liepen gisteren storm tegen het pensioenbeleid van de regering-Michel, maar blijven met de regering onderhandelen over de zware beroepen. Enkele weken geleden heeft de regering de criteria en voorwaarden vastgelegd om aan een zwaar beroep te voldoen. Op basis van die criteria moet nu een exacte lijst van zware beroepen worden vastgelegd. Wie zo’n zwaar beroep heeft, kan vroeger met pensioen gaan.

Voor de overheidssector onderhandelen de vakbonden met minister van Pensioenen Daniel Bacquelaine (MR) over de invulling van de lijst. Voor de privésector buigen ze er zich samen met de werkgeversorganisaties over.

Volgende week is er voor het eerst formeel overleg. ‘Wie zo’n onderhandeling begint met een staking, is niet goed bezig’, zei N-VA-voorzitter Bart De Wever gisteren schamper.

Nu bouwen werknemers en zelfstandigen hun pensioenrechten op basis van hun loon op. Elk gewerkt jaar levert een bedrag op en alle jaren samen bepalen op het einde van de loopbaan het pensioen. Voor ambtenaren is er een aparte berekeningswijze en wordt gekeken naar het loon van de laatste tien jaar. Daardoor ligt het ambtenarenpensioen, gemiddeld 2.677 euro bruto voor een man, en pak hoger dan het gemiddelde werknemerspensioen, 1.531 euro bruto voor een man.

Met het puntensysteem bouwen mensen niet langer bedragen, maar punten op. Een werknemer die het gemiddelde loon verdient, krijgt één punt per gewerkt jaar. Wie meer verdient, krijgt meer. Wie minder verdient, minder. Bij de pensionering wordt vastgelegd welk bedrag tegenover die punten staat. Bij werknemers die minder lang werken dan vereist, wordt dat bedrag naar beneden gecorrigeerd. Wie langer werkt, krijgt een bonus. Een gepensioneerde krijgt voor de rest van zijn leven dat bedrag.

De vakbonden noemen het puntensysteem een loterij omdat de waarde van een punt pas bij de pensionering wordt vastgelegd en niet meer rechtstreeks aan het loon gelinkt is. Afhankelijk van de economische groei en de toestand van de begroting wordt dat bedrag naar boven of beneden bijgestuurd. Op de betoging gisteren deelden de bonden krasloten uit. De boodschap: alleen wie geluk heeft, krijgt een menswaardig pensioen.

Laaggeschoolden

De experts van de Pensioenraad ontkennen dat met klem. In hun voorstel kan een regering de pensioenen niet zomaar fors verlagen. Ze pleiten voor allerhande mechanismes waardoor een verlaging pas na enkele jaren een groter effect heeft. Volgens de experts is het systeem ook eerlijker, omdat elk gewerkt jaar even zwaar doorweegt. Door de huidige berekeningswijze leveren de jaren in het begin van de loopbaan minder pensioen op, waardoor veel vrouwen en laaggeschoolden een laag pensioen krijgen. In een studie toonde het Planbureau aan dat die twee groepen winnen met het puntensysteem.

Het pensioen met punten is een verpakking, niet meer dan dat.
Alexander De Croo
vicepremier

Dat systeem is zo ingewikkeld dat pensioenexperts het niet uitgelegd krijgen, waardoor veel mensen wantrouwig zijn. De door de vakbonden verspreide framing van de loterij doet de rest. De meerderheidspartijen trekken hun handen af van het systeem. ‘Het pensioen met punten is een verpakking, niet meer dan dat’, stelde Open VLD-vicepremier Alexander De Croo de voorbije week in ‘Terzake’. Doordat ook Bacquelaine twijfelt aan de invoering ervan in deze legislatuur, is de kans klein dat het ervan komt.

De pensioenexperts zijn teleurgesteld en lieten dat de voorbije dagen blijken. Erik Schokkaert (KU Leuven) en Bea Cantillon (UAntwerpen) spraken over een weinig coherent beleid. Vanuit de regering wordt die kritiek gecounterd door te verwijzen naar de vele hervormingen om meer mensen te laten werken en ze zo lang mogelijk aan de slag te houden, waardoor de pensioenen op termijn betaalbaar blijven. De kritiek over een gebrek aan coherentie nemen de meerderheidspartijen erbij. Liever krijgen ze zo’n intellectuele kritiek dan dat ze moeten leven met het beeld van ons pensioen als een loterij.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content