De onvrede over de onvrede

©BELGA

Het land staat stil door sociale conflicten. In de gevangenissen, op het spoor, bij de ambtenaren. Dat leidt tot steeds meer verontwaardiging. Wij vroegen vijftien prominenten te reageren.

Wij legden de prominenten volgende vragen voor:
1.Kan u het sociaal protest begrijpen,of vindt u dat het zo niet verder kan?
2.Wat moet er volgens u gebeurenom de impasse te doorbreken?

Claire Tillekaerts (FIT): ‘Straks is er niets meer om voor te staken.’ ©IMAGEGLOBE
Roland Duchâtelet (ondernemer): ‘Denk dat we best inspiratie zoeken bij Margaret Thatcher.’ ©Debby Termonia
Stefan Hertmans (schrijver): ‘Het neoliberalisme is zichzelf aan het droogleggen.’ ©BELGA
Michèle Sioen (CEO Sioen Industries): ‘Dit is onverantwoord en nefast voor het imago van ons land.’ ©BELGA
Eric Mestdagh (ondernemer): ‘Welk beeld geven we zo aan de Vlamingen?’ ©Kristof Vadino

Caroline Ven (Bpost) ‘Omvang van protest is hemeltergend’

1.

‘Net zoals heel velen vind ik dat het zo niet verder kan’, zegt Caroline Ven, econoom en bestuurder van onder meer Bpost. ‘Het is hemeltergend hoe zwaar de reacties zijn op kleine stappen vooruit. Ik heb helemaal geen begrip voor de aard en de omvang van de acties. Als je kijkt naar de cijfers zie je dat het beschikbaar inkomen van de gezinnen de jongste jaren met zowat 1 procent per jaar is gestegen. Bovendien zijn de mensen met de laagste inkomens er het meest op vooruitgegaan. Dat is te danken aan de welvaartsenveloppes die de huidige en vorige regeringen hebben voorzien om kwetsbare groepen te helpen.’

‘Het is niet correct om te beweren dat de inkomens uit vermogen niet bijdragen. De roerende voorheffing op bijvoorbeeld dividenden is gestegen van 15 naar 27 procent. Dividenden zijn een deel van de bedrijfswinst die al is belast. De vermogens zijjn niet buiten schot gebleven. Dat betekent niet dat geen extra stappen mogelijk zijn, bijvoorbeeld de afschaffing van vrijstellingen waarvan sommige inkomens uit vermogen genieten.’

2.

‘Een hervatting van de dialoog tussen de sociale partners en de regering is belangrijk. Maar we kunnen geen mirakels verwachten op korte termijn. ‘Daarvoor moet je met twee of met drie zijn.’

‘De malaise is onder meer te wijten aan de verkeerde strategie van de regering. Tot dusver heeft de regering geleidelijk hervormingen doorgevoerd. De taxshift is een stap in de goede richting, maar onvoldoende. De bevolking vraagt zich af: wat zal de volgende stap zijn? Ze vreest een zwaard van Damocles. Het lijkt alsof er geen licht is aan het einde van de tunnel.’

‘Het zou beter zijn ‘alles ineens’ te regelen. De volgende begrotingsronde moet ook een hervormingsronde zijn. De bevolking moet dan geen angst meer hebben voor nieuwe, onverwachte maatregelen. De regering moet daarna alleen implementeren wat is beslist. Hopelijk keert de rust dan terug.’

Roland Duchâtelet ( ondernemer): ‘Stakingen zijn maatschappelijke terreur’

1. 

‘Het kan zo niet verder. De politieke partijen die niet aan de macht zijn, saboteren de regering, en tegelijk onze samenleving. De schade voor ons land is immens, net wanneer we al grote reputatieschade lijden door de terreuraanslagen. De partijen die de macht nu kwijt zijn, zorgen bovendien voor maatschappelijke terreur met onvoorspelbare stakingen. Zij zijn zelf de oorzaak dat het slecht gaat en doen nu hun uiterste best om het helemaal te laten verrotten, zodat de bevolking zich tegen de regering keert.’

2. 

‘Ik denk dat we het best inspiratie zoeken bij Margaret Thatcher. Zij liet in 1979, toen Engeland in een vergelijkbare situatie zat, een reeks wetten stemmen om het gezag terug te brengen van de straat naar het parlement en de regering. En kijk nu naar Engeland: van een zootje ongeregeld toen naar een van de beter draaiende landen van Europa nu. Bovendien is het land aantrekkelijk en veilig.'

Herman Daems (voorzitter BNP Paribas): ‘Regering heeft hulp sociale organisaties nodig’

1.

 ‘Het is verontrustend dat de plotse opstoot van onrust vooral voorkomt in de overheidsdiensten met monopolie- sectoren: spoorwegen, de luchthaven- politie, Belgocontrol en cipiers. Die mensen moeten beseffen dat ze een belangrijke verantwoordelijkheid hebben voor de werking van ons land. Dat de sta- kingen bijna spontaan uitbreken toont de groeiende scheiding tussen de vakbondsleiding en de basis.’

2.

 'Het belangrijkste is dat de vakbondsleiding haar verantwoordelijkheid neemt en haar mensen goed uitlegt waarom er veranderingen moeten komen. Dat is niet om mensen te pesten, maar omdat fundamentele hervormingen nodig zijn en de overheid niet verder kan blijven groeien. De ontevredenheid kan pas aangepakt worden via heldere communicatie over de nood aan gezonde overheidsfinanciën. Maar de regering kan niet alleen voor die omslag zorgen, ze heeft de hulp nodig van de sociale organisaties.'

Claire Tillekaerts (Flanders Investment & Trade - FIT) ‘Straks is er niets meer om voor te staken’

1.

‘Ik begrijp dat verandering weerstand oproept, maar we moeten als maatschappij meer aandacht hebben voor het algemeen belang. Ons land heeft na de aanslagen in Parijs en Brussel serieuze imagodeuken gehad. Toen de luchthaven na de aanslagen uit haar as herrees, beslistsen de luchtverkeersleiders om te staken. Sindsdien volgden nog allerlei sociale onrusten. Het is evident dat dat het imago van ons land en onze inspanningen om potentiële investeerders aan te trekken weinig deugd doet. We werken nochtans hard om het tij te keren.

2.

‘We moeten opnieuw fier zijn. Door het gebrek aan fierheid en samenhorigheid wordt er te veel op het individueel belang gefocust. Er is een sense of urgency nodig om een aantal hervormingen te realiseren. De economie is niet heilig, maar groei leidt wel tot extra jobs en extra welvaart. Als we niet samenwerken om het tij te keren, is er straks misschien niets meer om voor te staken.’

Karel Vinck (ex-CEO Bekaert en NMBS): ’De regering mag ongelijkheid niet uit oog verliezen’

1.

‘Sociale onrust zou ik nog kunnen begrijpen, als daar goede redenen voor zijn. Maar wat er nu aan de gang is in de gevangenissen en bij de spoorwegen, met acties in Wallonië en niet in Vlaanderen, lijkt toch te wijzen op een politieke staking.’ 

2. 

‘De regering moet in elk geval doorgaan met haar hervormingen en niet terugkrabbelen, al hoed ik me voor kracht- metingen zoals die nu aan de gang zijn in Frankrijk.  De regering moet ook het probleem van de ongelijkheid bekijken.  Als topmanagers hun verloning met 10 procent zien stijgen, terwijl de bevolking inspanningen levert, kan dat een moreel probleem creëren. Daarnaast moet de regering er alles aan doen om groei te realiseren. Op dat vlak heeft de goedkoopgeldstrategie van de Europese Centrale Bank gefaald.  Er zijn andere initiatieven nodig. De Europese Unie moet toelaten dat investeringen in infrastructuur buiten de begroting gehouden worden’.

Eric Mestdagh (Groupe Mestdagh): ‘Welk beeld geven we  zo aan de Vlamingen?’

1.

‘Het is dubbel. Enerzijds versta ik de eisen van de vakbonden, omdat er vandaag geen dialoog is,’ zegt Eric Mestdagh van de Waalse distributiegroep Mestdagh, dat talrijke supermarkten uitbaat. ‘De manier waarop de regering haar voorstellen doet, is provocatief. Men praat niet over de doelstellingen en hoe we die zullen bereiken. Waarom wordt niet aan alle partners gevraagd om voorstellen op tafel te leggen? Op dat gebied heb ik begrip voor de vakbonden. Anderzijds vraag ik me af of er voor de vakbonden geen andere manier is om hun stem te laten horen dan door Wallonië stil te leggen. Het is niet goed om Waalse ondernemers op die manier aan te vallen, want het zijn uiteindelijk de bedrijven die de rijkdom creëren. Vergeet ook niet dat er weinig stakingen zijn in de Waalse bedrijven. De acties vinden vooral plaats in de publieke sector. Als zij onze enige motor van welvaart blokkeren, zagen we de tak af waarop we zelf zitten.’

‘Wat voor een beeld geven we op die manier aan de Vlamingen? En nog erger: wat moeten de buitenlanders nu denken? Een Canadese zakenman die een aantal Belgische bedrijven wilde bezoeken, zat dinsdag 2,5 uur vast door de manifestaties. En dan geven we 4 miljoen euro uit om het imago van ons land te verbeteren. Het heeft geen zin om iemand een gouden uitnodiging voor een diner te sturen als het eten nadien dégueulasse blijkt. Het mooiste visitekaartje dat we in het buitenland kunnen afgeven, is dat bezoekers in België aankomen en zien dat dit land werkt.’

2.

‘We kunnen de sociale conflicten enkel oplossen door te praten met elkaar. Minister Geens heeft al elf keer met de cipiers samengezeten en net daarom zullen ze een akkoord vinden. De politie of het leger erbij halen is geen oplossing. Ik geloof niet in ordetroepen, maar in permanente dialoog. Het moet mogelijk zijn om een akkoord te vinden tussen de vakbonden en de regering. We hebben geen keuze. Ik heb ook het gevoel dat de vakbondsbazen waarmee ik spreek, beseffen dat er grote hervormingen nodig zijn. Het gaat hen vooral over de manier waarop. Maar als Portugal, Ierland en het Verenigd Koninkrijk hervormingen hebben doorgevoerd, dan moet dat bij ons ook lukken.’

‘Ik denk dat er ook extra publieke investeringen nodig zijn in Wallonië. Hier leeft het beeld dat we een achterstand hebben opgelopen. In Vlaanderen zijn de gevangenissen allemaal modern, terwijl de meeste Waalse gevangenissen compleet ongezond zijn. Het GEN (treinnet rond Brussel, red.) is in Vlaanderen bijna klaar, terwijl ze er in Wallonië nog aan moeten beginnen. Er zijn heel wat dossiers waarin Wallonië vertraging heeft opgelopen en daarover bestaat erg veel ontevredenheid. Het is alsof je twee kinderen hebt: de ene heeft een smartphone en de andere niet. Dan zal die laatste ook klagen.’

Jean-Pierre Lutgen (CEO Ice-Watch): ‘Bonden moeten rechtspersoonlijkheid krijgen’

1.

‘Ik begrijp de protesten: ze maken deel uit van de tactiek van de PS en de socialistische vakbond FGTB om de regering te doen bezwijken. Maar dat betekent niet dat ik het protest aanvaard. Betogen tegen flexibiliteit is protesteren tegen het maken van persoonlijke keuzes. In tijden van internet wil elke burger een ander leven leiden dan zijn buurman. Meer flexibiliteit is een goede zaak. Minder flexibiliteit vragen, is in tegenstrijd met wat de meeste werknemers willen. De vakbonden zien de werknemers als een groep waarbij iedereen hetzelfde wil. Dat is niet meer van deze tijd.’

2.

‘We moeten gewoon volhouden. Als de stakingen weken duren, dan duren ze weken. In de eerste plaats moeten we de vakbonden verplichten om een juridische rechtspersoonlijkheid te hebben. Bedrijven worden op alle vlakken ge- controleerd. Waarom zijn de vakbonden de enige bij wie dat niet hoeft? De aandeelhouders van een bedrijf willen toch ook weten waar het geld naartoe gaat? Maar zodra er een discussie ontstaat, beginnen de vakbonden te staken.’

Stefan Hertmans (schrijver): ‘Het neoliberalisme is zichzelf aan het droogleggen’

1.

‘Ik begrijp het sociaal protest maar al te goed. Wanneer een regering zo hard  bespaart dat mensen het moeilijk krijgen om de touwtjes aan elkaar te knopen en diezelfde regering ook nog eens zegt dat we allemaal boven onze stand leven, dan is het normaal dat er een schokgolf door het land gaat. De wilde en agressieve stakingen van de jongste weken zijn een  ander verhaal. Daar is een morele grens overschreden. Onze vakbonden spelen het tactisch niet efficiënt.’

 2. 

‘Deze regering moet een rechtvaardiger  sociaal beleid voeren en de vermogens  efficiënter durven belasten. Dat laatste zegt zelfs het IMF. En de vakbonden moeten tot het besef komen dat ook zij in een diepe crisis zitten. Ze moeten in hun actievoering op een andere manier leren spreken met de mensen: verenigend, en niet opjuttend. Ik zie twee onbuigzame machtsblokken: de stugge vakbonden en de anderen die denken dat ze de wijsheid in pacht hebben over onze economie. Dat is de paradox waarin we leven: het neoliberalisme is zichzelf aan het droogleggen.’

Laurent Minguet (EVS): ‘Gewelddadigheid wordt steeds trapje verhoogd’

1.

‘De vakbonden verdedigen de eeuwigheid van rechten die sociaal onhoudbaar zijn geworden,’ zegt Laurent Minguet, de stichter van beeldserverspecialist EVS. ‘Verworven rechten bestaan niet. De Brusselse handelaars hebben geen verworven recht op een bepaalde jaaromzet. Een aandeelhouder heeft geen verworven recht op winst of zelfs kapitaal. Zelfs een obligatiehouder kan zijn kapitaal verliezen. Je kan regels vastleggen die voor een bepaalde termijn voordelen vastklikken, maar ook die voordelen moet je regelmatig in vraag stellen. Daar komt bij dat heel wat van die verworven rechten onrechtvaardig zijn. Waarom heeft bijvoorbeeld het spoorpersoneel recht op betere arbeidsvoorwaarden dan andere werknemers? Omdat de vakbonden ervoor hebben gevochten, soms zelfs oorlog gevoerd. De politici hebben vaak gecapituleerd en een onhoudbare wapenstilstand getekend die men sociale vrede noemt.’

‘Het sociaal protest wordt daarbij vandaag gebruikt zoals de kalasjnikov in delen van Afrika: zonder enige matiging. Bovendien wordt de gewelddadigheid elke keer een trapje verhoogd. In 2005 blokkeerden de vakbonden hele industriezones, in plaats van de ingang van individuele bedrijven. Later drongen ze binnen bij bedrijven en universiteiten om er vernielingen aan te richten. In 2015 hebben ze gewoonweg wegen geblokkeerd, zodat zieken niet bij een dokter geraakten. Hoever zal de ver-dediging van die rechten gaan? Het in brand steken van het justitiepaleis? De vernieling van een kerncentrale?’

‘Als de vakbonden de roeping hebben om ongelukkige werknemers te verdedigen tegen boze patroons die hen uitbuiten, kunnen ze nog veel goed werk verrichten in heel wat landen. Laat ons dat syndicalisme exporteren. Maar hier bij ons zwemt de rode vis rond in een bokaal waarvan het water almaar vuiler wordt. Wat mij betreft moeten ze vooral zo verder doen: een maximum van de bevolking tegen zich in het harnas jagen, fouten maken en hun invloed verliezen bij burgers, politici en op de economie in het algemeen. Misschien dat ze op die manier terugkeren naar een meer gematigde opstelling. De missie van de vakbonden is paradoxaal. Door zich vast te klampen aan verworven rechten, vernielen ze meer werkgelegenheid dan ze bewaren.’

2.

‘De PS weer aan boord hijsen van de regering zal niets veranderen. Kijk maar naar wat er nu in Frankrijk gebeurt. Ook de splitsing van het land, nog los van de vraag hoeveel tijd dat zou vergen, zou niet veel zoden aan de dijk zetten. Als de treinen niet vertrekken uit Charleroi, komen ze ook niet aan in Antwerpen, waar de dokwerkers ook niet bepaald zachtaardig zijn.’

‘De sleutel ligt misschien wel bij de magistraten, die de macht hebben om ja of neen te zeggen tegen de excessen van de vakbonden, om zo te redden wat er te redden valt van de economie en de tewerkstelling in ons land. Een andere goede maatregel zou zijn om naar een enkele vakbond te gaan zoals we dat zien in sommige andere landen. Daarmee zouden we in ieder geval het mechanisme van sociaal opbod voortaan omzeilen.’

Louis Verbeke (ere-voorzitter Vlerick): ‘Het stakingsrecht geldt niet zonder beperking'

1.

‘Het kan niet langer dat in dit land het stakingsrecht zonder beperking geldt, zeker niet als andere rechten worden geschaad. Als er schade wordt aangericht, dan moet die vergoed worden. We moeten alle rechten normeren, en in ons rechtsysteem is dat uiteindelijk een rechter die oordeelt.’

2.

‘Het is duidelijk dat de sociale consensus ontbreekt in dit land. Laat het ons dus pragmatisch oplossen. Als de Vlaamse cipiers de voorstellen aanvaarden en de Waalse niet, dan moet je ook op federaal niveau regionale afspraken kunnen maken. Het is voor mij duidelijk dat justitie gesplitst moet worden. Als er geen natie is, dan kan je ook niet de nationale belangen afwegen. Dus moet je overgaan tot het afwegen van de regionale belangen. Ik denk dat we in een unieke situatie zitten om die uit te voeren en de rechtspraak verder te regionaliseren.’

Victor Dauginet ( Dauginet Advocaten): ‘Iedereen ziet dat dit land recht de afgrond induikt’

1. 

‘Je mag toch een zekere fair play verwachten van iedereen die verantwoordelijkheid draagt. Misbruik van macht is altijd fout, door wie het ook wordt veroorzaakt. Het land heeft zich vastgereden door decennialang slecht bestuur, ‘loodgieterij’, cliëntelisme en gebrek aan opbouw van administraties met kennis van zaken, samen met de afbraak van de hofhoudingen van opportunistische kabinetten. Daardoor trekt iedereen nu voor ‘zijn recht’ aan de noodrem.’

2. 

‘Als we binnenkort het onderwijs en de  gezondheidszorg moeten prijsgeven bij  gebrek aan middelen, moeten we toch ernstig nadenken om de particratie te  begraven en te vervangen door een tweepartijenstelsel dat doorgedreven maatregelen kan nemen om werkelijk bestuur mogelijk te maken. Het kan toch niemand ontgaan dat dit land recht de afgrond induikt? Zelfs met torenhoge belastingen, die volgens sommigen nog hoger moeten, zijn we deficitair.’

Marcia De Wachter (Nationale Bank): ‘Ook vermogens moeten bijdragen’

1. 

'De sociale onrust is te wijten aan vier zaken. Er is de perceptie dat de maatregelen van de regering onevenwichtig zijn en de macht van de overheidsvakbonden is enorm gestegen. De overheid investeert al te lang en het beleid is versnipperd. De regering moet beter aantonen dat ze een inspanning levert om de winsten uit vermogen te doen bijdragen.'

2. 

'Als overleg geen akkoord oplevert, moet de regering knopen doorhakken. Ze moet de economie hervormen en Scandinavië, Duitsland, Nederland, Zwitserland en Oostenrijk kunnen daarbij als referentie dienen. De belastingdruk moet verschuiven van arbeid naar andere inkomens. Voorts moeten de overheidsdiensten doelmatiger worden. De mobiliteit - zowel de luchtvaart, het treinverkeer als de havens - is nu duidelijk een minpunt.'

Wouter Torfs ( Torfs): ‘Politieke staking met steun van PS’

1. 

‘Ik kan begrip opbrengen voor de verzuchtingen van wie dan ook, maar niet voor methodes waarbij het openbaar verkeer lam gelegd wordt. Dat is koren op de molen van zij die beweren dat België een failed state is. De stakingen worden in buitenlandse media breed uitgesmeerd, dat versterkt het imago van België als apenland. De communautaire tegenstelling toont aan dat het om een politieke staking gaat, tegen de regering en met de steun van de PS. De cipiers gijzelen de gevangenen. Dat is een democratie onwaardig en inhumaan.

2. 

Er is maar één oplossing en dat is praten. De vakbondsleiders moeten hun verantwoordelijkheid nemen. België is ook het enige land in Europa waar er nog geen werk gemaakt is van de minimale dienstverlening. Daar moet dringend verandering in komen, bij het openbaar vervoer, maar ook bij de cipiers, zodat de gevangenen niet de dupe worden van het politieke steekspel.

Michèle Sioen (CEO Sioen Industries): ‘Dit is nefast voor het imago van ons land’

1. 

 ‘De spontane stakingen waarbij de vakbonden de procedures niet volgen, zijn absoluut onaanvaardbaar. Ze moeten eerst proberen om er via overleg uit te komen, maar kiezen meteen voor het stakingswapen. Dat dreigt de gematigd positieve economische vooruitzichten voor Belgische bedrijven ongedaan te maken. Het schrikt ook buitenlandse investeerders af. Dat is onverantwoord en nefast voor het imago van ons land.’

2.

 ‘We moeten minimumregels en procedures invoeren rond stakingen, zoals een minimumperiode voor overleg. Er moet ook iemand van de vakbond aansprakelijk zijn als er tijdens de acties iets misgaat. Maar vooralsnog is daarover nog geen akkoord bereikt tussen werkgevers en vakbonden. Er bestaat geen kant-en-klare oplossing die we zomaar kunnen bovenhalen.’

Pierre Van Der Mersch (holding Brederode): ‘De publieke opinie is slecht geïnformeerd’

1.

‘De wilde stakingen zijn catastrofaal en moeten dringend stoppen. Ze zijn het gevolg van een slecht geïnformeerde publieke opinie en van doorgeslagen individualisme, waarbij elke kleine groep enkel aan haar eigen kortetermijnbelang denkt. Voor de uitdagingen van de pensioenen en sociale zekerheid is echter een langetermijnfocus nodig.’

2.

‘Het is voor mij makkelijk om vanuit een ivoren toren te spreken, maar ik geloof dat democratisch verkozenen hun autoriteit moeten uitoefenen. Het probleem is dat ze voor een korte termijn verkozen zijn, terwijl ze langetermijnproblemen moeten oplossen. Deze regering heeft een visie in het collectief belang en sommige ministers tonen moed, zoals Koen Geens. Dat verbergt niet dat het land decennialang slecht geleid is geweest.

‘Uiteraard moeten we naar een minimumdienstverlening gaan. Dat zou ons toelaten om tenminste de schade van stakingen te minimaliseren.’

 

 

 




 

 

 


 

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content