interview

‘De regering is nog niet uitgeput'

©Saskia Vanderstichele

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) ontkent dat de regering-Michel verlamd uit de begrotingscrisis komt. ‘Ik laat me niet snel ontmoedigen.’

Als het van Johan Van Overtveldt (N-VA) afhing, had de federale regering bij de presentatie van het akkoord over de begroting van 2017 ook een hervorming van de vennootschapsbelasting aangekondigd. Dat droomscenario zag de minister van Financiën in rook opgaan doordat CD&V te elfder ure een meerwaardebelasting op aandelen op tafel legde. Zonder zo’n meerwaardetaks wilden de christendemocraten niet instemmen met een verlaging van de bedrijfsbelasting.

Het leidde tot een regeringscrisis, die pas vorig weekend uitmondde in een begrotingsakkoord doordat N-VA-vicepremier Jan Jambon voorstelde om beide hervormingen uit te stellen.

‘Ik vond de koppeling die CD&V maakte ongelukkig’, aldus Van Overtveldt in een Brussels hotel. ‘Onze plannen voor een lagere vennootschapsbelasting stonden veel verder dan hun voorstel voor een meerwaardebelasting. Maar de dingen zijn zoals ze zijn en we proberen een oplossing te zoeken. Het ligt niet in mijn natuur om me te laten ontmoedigen.’

CD&V zal enkel een hervorming van de vennootschapsbelasting steunen als de N-VA instemt met haar meerwaardebelasting. Bent u bereid dat te doen?
Johan Van Overtveldt: ‘Er ligt een doorgerekend plan voor de verlaging van de vennootschapsbelasting op tafel, de komende dagen en weken gaan we gebruiken om uit te zoeken wat er moet gebeuren met de belastingen op kapitaal en vermogens. Iedereen focust nu op de invoering van een meerwaardebelasting op aandelen zoals CD&V die wil. Ik zou echter niet verbaasd zijn als de uiteindelijke discussie zich verplaatst naar andere belastingen op kapitaal.’

Hoezo?
Van Overtveldt: ‘Niemand is tegen fiscale rechtvaardigheid, ook ik niet. Maar het riedeltje dat België een paradijs is voor vermogenden klopt niet. Er zijn heel wat belastingen op kapitaal en vermogen, er zit alleen weinig structuur en logica in. We gaan uitzoeken hoe dat beter kan. Dat is iets anders dan snel een nieuwe taks invoeren die serieuze gevolgen kan hebben op de werking van onze economie en de bereidheid tot investeren bij heel wat mensen.’

Gelooft u niet in het voorstel van CD&V?
Van Overtveldt: ‘Verschillende specialisten lieten verstaan dat het voorstel kwalijke gevolgen kan hebben voor onze economie. We moeten er zeer hard voor opletten dat we mensen die willen ondernemen of die willen investeren in onze economie hun goesting niet afnemen. We kunnen immers geen fiscale rechtvaardigheid bouwen op een economisch kerkhof. Tegelijk moeten we vermijden dat we geen nieuwe symboolbelasting invoeren die ons uiteindelijk meer geld kost dan ze opbrengt.’

Vreest u voor een nieuwe speculatietaks?
Van Overtveldt: ‘De speculatietaks, waar ik altijd een koele minnaar van ben geweest, brengt geld op. Maar de beurstaks brengt minder op doordat beleggers bij een buitenlands beleggingshuis klant worden. Het is een typisch voorbeeld van hoe het sleutelen aan belastingen tot gedragswijzigingen kan leiden. Als we met belastingen de prijs van bananen verdubbelen, gaan mensen er geen meer kopen en voor appelen en peren kiezen. Daar moeten we rekening mee houden als we nieuwe belastingen invoeren.’

Volgens CD&V blijft de economische impact van haar voorstel beperkt doordat kmo’s en de middenklasse geen meerwaardebelasting moeten betalen.
Van Overtveldt: ‘Ik heb daar mijn twijfels over. Ik heb scenario’s gezien waarbij mensen met een aandelenportefeuille van 75.000 euro toch meerwaardebelasting moeten betalen. Dat zijn niet de 10 procent superrijksten.’

Sluit u een meerwaardebelasting op aandelen dan uit?
Van Overtveldt: ‘Nee, ik sluit niets uit. Alles hangt af van de analyse die we maken. Mijn kabinet is daarmee bezig en we zullen ons oor te luisteren leggen bij mensen die weten waarover ze het hebben. Als een aantal belastingen moet worden herschikt, zullen we dat doen. Er is maar één voorwaarde: de globale belastingdruk moet naar beneden.’

Volgens CD&V slaat de hervorming van de vennootschapsbelasting zonder een meerwaardebelasting een gat in de begroting.
Van Overtveldt: ‘Het voorstel dat we in september op tafel hebben gelegd, stond technisch op punt en was budgettair neutraal. Maar zelfs als dat niet het geval zou zijn, rammelt de redenering van CD&V. De inkomsten uit een meerwaardebelasting zijn zeer wisselend en geen stabiele basis voor een taxshift. Bovendien brengt de hervorming volgens CD&V slechts 80 miljoen euro per jaar op. Het is peanuts op een bedrag van 14 miljard euro die de vennootschapsbelasting jaarlijks oplevert. Daarmee vul je geen zogezegde putten.’

Hoe zwaar wilt u de winst die bedrijven maken eigenlijk belasten?
Van Overtveldt: ‘Kmo’s betalen vandaag een tarief van 24 procent op een winst tot 25.000 euro. We zouden dat graag verlagen tot 20 of zelfs 18 procent op winsten tot 75.000 à 100.000 euro. Voor grotere bedrijven willen we het tarief op langere termijn laten zakken tot 23 procent, mits een forse afbouw van de bestaande aftrekken. Niet iedereen vindt dat even leuk, want bijvoorbeeld bedrijven met veel eigen vermogen willen graag vasthouden aan de notionele intrestaftrek. Maar ik denk dat de meesten wel beseffen dat de huidige situatie, onder meer door de druk vanuit Europa op uitzonderingsregimes, niet langer houdbaar is. Ook grote bedrijven vragen rechtszekerheid.’

Blijft u bij uw plannen om de notionele intrestaftrek af te schaffen?
Van Overtveldt: ‘Er zijn verschillende opties: we kunnen de notionele intrestaftrek behouden zoals hij vandaag bestaat, we kunnen hem afschaffen, maar we kunnen ook zoeken naar een tussenoplossing. Die kan er bijvoorbeeld in bestaan de aftrek alleen te laten gelden voor de aangroei van het eigen vermogen. Zo’n systeem bestaat al in Italië. We beseffen dat een afschaffing bij veel bedrijven bijzonder gevoelig ligt. Net wegens die notionele intrestaftrek hebben ze in ons land geïnvesteerd en daar mogen ze nu niet voor worden afgestraft.’

Dreigt het uitstel van de hervormingen niet tot afstel te leiden?
Van Overtveldt: ‘We gaan er alles aan doen om dat te vermijden. Ik vond het spijtig dat mijn hervorming niet werd goedgekeurd, maar na een nachtje slapen heb ik de knop omgedraaid. Laat we vooral niet vergeten dat de hervorming van de vennootschapsbelasting eveneens over fiscale rechtvaardigheid gaat. Het is toch niet eerlijk dat de meeste kmo’s een relatief hoog tarief betalen en veel grotere ondernemingen via allerhande aftrekposten veel minder betalen? Ik wil daar meer lijn in brengen. Het zou toch heel raar zijn als partijen die voortdurend spreken over meer rechtvaardigheid zo’n hervorming zouden tegenhouden.’

Door alle heisa zouden we haast vergeten dat de regering wél 3 miljard euro heeft gevonden om de begroting op koers te houden. Bent u tevreden?
Van Overtveldt: ‘We komen onze afspraken met Europa na waardoor het structureel tekort in 2017 normaal moet zakken tot ongeveer 1 procent van het bruto binnenlands product. Dat betekent dat ons nog altijd een bijkomende inspanning wacht voor de begroting van 2018.’

Een begroting in evenwicht zal toch niet meer lukken? Verkiezingen en besparingen gaan moeilijk samen.
Van Overtveldt: ‘Dat is een realiteit die ik niet ga ontkennen, maar het zou niet de eerste keer zijn dat deze regering verrast. We gaan in elk geval proberen om in de begroting van 2018 nog maatregelen door te voeren zodat we het saneringstraject voortzetten om de legislatuur zo dicht mogelijk bij een begrotingsevenwicht af te ronden.’

Als journalist was u snoeihard voor de regering-Di Rupo omdat die te weinig deed om de begroting in evenwicht te krijgen. Maar ook nu dreigt het tekort dit jaar boven de Europese alarmdrempel van 3 procent uit te komen.
Van Overtveldt: ‘Als journalist of opiniemaker kan je gemakkelijk van een wit blad vertrekken. Je beschrijft wat in een ideale wereld moet gebeuren. Een politicus wordt geconfronteerd met de realiteit. Zo kunnen we niet zomaar doen wat we willen, want dit is een coalitieregering. We moeten altijd compromissen sluiten. Maar ik beklaag me de stap in elk geval niet.’

Ook niet als de inschattingen over fiscale inkomsten weer eens fout blijken te zijn en de mensen zeggen dat u niet kunt tellen?
Van Overtveldt: ‘Toen ik de stap naar de politiek heb gezet, wezen ze er in de partij op dat zulke kritiek onvermijdelijk zou zijn. Bepaalde mensen willen mijn sérieux onderuithalen. Maar als zij denken dat ze daarmee mijn ziel raken, vergissen ze zich. Het is een doorzichtig politiek spelletje.’

‘Ik ben erg tevreden dat mijn coalitiepartners tijdens de begrotingsgesprekken hebben erkend dat er een probleem is met de schattingen van de fiscale inkomsten. Het is logisch dat er fouten worden gemaakt wanneer een administratie een inschatting moet maken van de ongeveer 115 miljard aan inkomsten die we jaarlijks binnenkrijgen. Maar het was wel vreemd dat de inkomsten altijd overschat werden. Dat is al zo sinds 2012, dus van voor deze legislatuur. En daar gaan we nu een oplossing voor zoeken.’

Door al die foute berekeningen leeft bij veel mensen toch het idee dat de regering het zelf niet meer weet?
Van Overtveldt: ‘Ik ga niet ontkennen dat deze regering niet op alle vlakken slaagt. Maar met de taxshift, ons begrotingsparcours en enkele nieuwe hervormingen, zoals die van de wet op de loonnorm die de verbeterde concurrentiepositie van onze bedrijven moet beschermen, hebben we grote stappen vooruitgezet. Wel moeten we nog meer doen om onze realisaties in de verf te zetten. Zo werd ik onlangs aangesproken door iemand die vertelde dat wat hij netto meer krijgt door de taxshift volledig opgaat aan het betalen van de Turteltaks. Maar die Turteltaks moet maar een keer per jaar worden betaald, terwijl het nettoloon wel elke maand hoger ligt. Zulke misverstanden moeten we de wereld uit krijgen door meer op de barricaden te staan.’

De heisa van de afgelopen week doet veel mensen concluderen dat de regering-Michel op is. Is het niet vooral wachten op nieuwe verkiezingen?
Van Overtveldt: ‘Nee, de regering is niet uitgeput. We zijn met vier coalitiepartners en dan is het onvermijdelijk dat het al eens stuift. Maar dat bewijst dat we met fundamentele hervormingen bezig zijn, want over bagatellen maakt niemand ruzie. En zulke ruzies zullen we, gezien het werk dat nog op de plank ligt, de komende twee jaar nog zien. Zolang we tot goede beslissingen komen, vind ik dat geen probleem.’

‘De crisis van de afgelopen week heeft bovendien bewezen dat de N-VA haar verantwoordelijkheid durft op te nemen. Toen duidelijk werd dat we er niet zouden uitkomen, hebben we voorgesteld om te beslissen over de zaken waarover iedereen het eens was, zoals de begroting en de hervorming van de arbeidsmarkt en de loonwet.’

Zo wordt de N-VA een staatsdragende partij?
Van Overtveldt: (lacht) ‘Ja, maar dan wel een die voor confederalisme is.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud