Advertentie
interview

'De veiligheidsdiensten hebben gefaald'

Bilal Benyaich ©NICOLAS MAETERLINCK/BELGA

'De nationale veiligheids- en inlichtingendiensten hadden een aanslag van dit formaat moeten zien aankomen. Er moet een onderzoek komen naar de blinde vlekken. En de verantwoordelijken houden best de eer aan zichzelf.' Dat vindt De Tijd-columnist en radicalisme-expert Bilal Benyaich.

'Je staat als veiligheidsapparaat redelijk machteloos tegen één of enkele  gekken die op een blauwe maandag met een keukenmes of wapen op straat tekeergaan. Maar wat in Parijs is gebeurd, is van een totaal andere orde', zegt politoloog en onderzoeker Bilal Benyaich. 'Het gaat om een gecoördineerde, professionele aanval van een commando terroristen met zware wapens en bommengordels, en dat op verschillende plekken tegelijk. Het wijst op training, planning en financiële en logistieke steun van een netwerk.'

Een eenzame wolf kan door de mazen van het net glippen, maar dit hadden ze echt moeten zien aankomen. Punt.

'De ervaring leert dat de meeste gewelddadige jihadisten, die een potentieel risico vormen op aanslagen, bekend of geseind staan bij de veiligheids- en inlichtingendiensten. In de meeste Europese landen hebben die door de gestegen terreurdreiging de voorbije jaren middelen en mensen bij gekregen. Er is ook werk gemaakt van een betere Europese en internationale samenwerking.'

'Het is onaanvaardbaar dat de veiligheidsdiensten een aanslag van dit formaat niet hebben zien aankomen. Dit is een wake-upcall. Opnieuw, een eenzame wolf kan door de mazen van het net glippen, maar dit hadden ze echt moeten zien aankomen. Punt. Er moet een onderzoek komen naar de steken die de Franse, maar ook de Belgische geheime diensten hebben laten vallen. Iedereen moet voor de spiegel staan. De verantwoordelijken zouden beter de eer aan zichzelf houden', luidt het harde verdict.

Er is zo goed als zeker een link met België, en meer bepaald met de Brusselse gemeente Molenbeek. Verrast u dat?

Bilal Benyaich: 'Niet echt. Het netwerk van gewelddadige moslimextremisten is relatief klein. Het is een wereld van 'ons kent ons'. En de brandhaarden van de radicale islam, waar Molenbeek zeker toe behoort, staan allemaal op de een of andere manier in verbinding met elkaar. De voorbije twintig jaar waren er bij eerdere terreurdaden vaak links met Brussel en Molenbeek.'

'Die netwerken van toen hebben er mee voor gezorgd dat vandaag opnieuw een grote groep jihadisten uit onder meer Brussel en Molenbeek aan het front in Syrië en Irak vecht. Het zou me zeker niet verbazen dat een of meerdere daders Belgen zijn, dat de terroristen een beroep deden op geld, wapens of schuilplaatsen in België of dat er steun is gegeven vanuit België. Het onderzoek zal dat moeten uitwijzen.'

Welke lessen trekt u uit deze aanslag?

Benyaich: 'Islamitische Staat (IS) evolueert in de richting van wat Al Qaeda is geweest. Het is een echte paradigmashift in zijn jihadstrijd. Dat bleek in januari al bij de aanslagen op het kantoor van Charlie Hebdo in Parijs, maar nu wordt duidelijk dat het echt een strategie is geworden. IS beperkte zich lang tot de klassieke jihad, waarbij de groep streed om de 'corrupt en goddeloze regimes' in het Midden-Oosten omver te werpen en in de moslimdelen van de wereld een groot kalifaat op te richten.'

Meer repressie is onvermijdelijk. Geen enkele politicus kan aan zijn bevolking uitleggen dat hij niets gaat doen.

'Met het Westen, waar geen moslimmeerderheid woont, was IS om ideologisch-doctrinaire redenen minder of zelfs niet bezig. Deze aanslag bewijst dat de terreurgroep de oorlog wil verleggen naar de straten van Europa en de in haar ogen westerse agressor op eigen terrein zal aanvallen. IS is overgeschakeld op de 'defensieve jihad', waardoor het treffen van de vijand op eigen bodem integraal deel uitmaakt van de strijd.'

'We staan voor een kantelpunt, met mogelijk explosieve gevolgen. Er zijn duizenden Syriëstrijders met Europese paspoorten. Net nu is het kalifaat van IS ook aan het afbrokkelen, een gevolg van het opdrijven van de militaire actie door het Westen. Wat gaan die strijders doen als IS in elkaar stuikt? Elke Europese strijder heeft bovendien een netwerk, in de reële of de virtuele wereld, en dus invloed op jongeren in hun thuislanden in Europa, die nooit naar Syrië of Irak zijn afgereisd, maar wel tikkende tijdbommen worden.'

©Photo News

'Als zelfs maar een fractie van die mensen wordt geactiveerd om gerichte aanvallen uit te voeren op Europese bodem, komen we in een erg gevaarlijke situatie terecht. Er zijn niet alleen de fysieke en psychologische trauma's, maar er is ook de impact op ons allemaal. Een collectief trauma dreigt het DNA van onze vrije, open samenleving voor altijd te veranderen. De grondwettelijke vrijheden dreigen op termijn te worden ingeperkt, er ontstaat een grimmige sfeer tussen bevolkingsgroepen en de etnische kloof wordt groter, waardoor zelfs de kans op burgeroorlogen in Europa met de jaren zal toenemen. Nee, het ziet er echt niet goed uit.'

Evolueren we ook bij ons naar het model van Israël, een land vol checkpoints en securitychecks?

Benyaich: 'Het conflict tussen Israël en de Palestijnen heeft een andere geschiedenis en dynamiek. Maar meer repressie is bij ons onvermijdelijk. Geen enkele politicus kan aan zijn bevolking uitleggen dat hij niets gaat doen. Grenscontroles, weer meer militairen en politie op straat, bewaking van gevoelige plaatsen. Het zou wel eens een permanent in plaats van een tijdelijk fenomeen kunnen worden. Maar er is vooral diepe reflectie nodig.'

'We zijn een samenleving die monsters heeft voortgebracht, monsters die hun eigen Europese buren en landgenoten op de meest barbaarse manier afslachten. Hoe kunnen we die monsters neutraliseren en vermijden dat er nieuwe gevormd worden? Pasklare oplossingen zijn er niet. De evolutie in het radicale islamisme van het Midden-Oosten en die bij ons is ook niet meteen hoopgevend voor de directe toekomst. We bereiden ons best voor op enkele decennia van nog meer aanslagen en geweld, voor de situatie door de tand des tijds verbetert.'

Door de vluchtelingencrisis groeit in heel Europa het antimoslimsentiment. Dreigt het uit de hand te lopen?

Benyaich: 'Er ligt een grote verantwoordelijkheid bij de politieke leiders, ook bij de Belgische premier Charles Michel. Zij moeten de mensen door deze diepe crisis leiden, in woord en daad, onder meer door een duidelijk statement te maken. Weet u, er moet absoluut vermeden worden dat de 'Grote Islamitische Burgeroorlog' die in de moslimwereld aan de gang is - tussen soennitische en sjiitische moslims, en tussen religieuzen en seculieren in de islam - bij ons wordt voortgezet of zelfs evolueert naar een burgeroorlog tussen het moslim- en het niet-moslimdeel van de bevolking. Dat is net wat de terroristen willen. Zij vechten ten dienste van een apocalyptische strijd tussen moslims en ongelovigen. We moeten koste wat kost vermijden dat de burgers bij ons worden meegesleept in die dystopie. De situatie is bijzonder ernstig. Onze politieke leiders moeten de gigantische schade zo veel mogelijk indammen. Onze manier van leven en de wereld zoals we die kennen, staan op het spel.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud