interview

'Het beeld is ontstaan dat het allemaal op niks trekt. Spijtig'

Tijdens de coronacrisis was federaal Philippe De Backer (Open VLD) onder meer bevoegd voor het beschermingsmateriaal en de teststrategie.

‘Er is een constante stroom van kritiek, waarbij enkel wordt gefocust op wat slecht gaat’, zucht federaal minister Philippe De Backer (Open VLD). Hij verdedigt het coronabeleid, al toont hij zich kritisch voor het contactonderzoek. ‘Door een domme bevoegdheidsdiscussie is tijd verloren.’

Philippe De Backer is 555 dagen nadat hij zijn politiek afscheid heeft aangekondigd nog altijd minister. Hij beloofde te blijven tot er een nieuwe regering is, maar die laat op zich wachten. Tijdens de coronacrisis was de minister van Digitale Agenda, Telecommunicatie en Post eerst een toeschouwer. Hoe erger het werd, hoe meer bevoegdheden hij kreeg. Met zijn taskforce werd hij verantwoordelijk voor het uitbouwen van een teststrategie, het zoeken naar beschermingsmateriaal en het ondersteunen van het contactonderzoek. ‘Het lijntje is langer dan mijn ministertitel’, lacht de Antwerpenaar.

De Backer, eerder bestuurder dan politicus van de grote woorden, kon zich uitleven in de crisis. ‘Mijn beslissing staat vast, I quit. Ik trek me van alle spelletjes geen bal aan en ik doe wat er moet gebeuren’, zegt hij. Zijn wetenschappelijke achtergrond - de liberaal is doctor in de biotechnolo- gie - kwam van pas bij zijn opdracht. ‘Het helpt dat je snel doorhebt wanneer iemand onhaalbare dingen zegt, zoals dat elke Belg wekelijks getest moet worden.’ Al moeten we ook niet overdrijven. ‘If you mix science and politics, you get politics.’

We dachten veilig te zijn tot het najaar, maar de tweede golf overvalt ons nu al. Was het uitbreiden van de bubbel naar 15 mensen de versoepeling te veel?

Philippe De Backer: ‘Dat is te gemakkelijk. Het ligt altijd aan een combinatie van factoren. Er zijn mensen teruggekeerd van vakantie, er is laksheid ontstaan over de hygiënemaatregelen en het aantal sociale contacten is fors toegenomen. Er waren grote trouwfeesten en andere feestjes, waarbij de regels niet altijd werden gerespecteerd. Als iedereen de regels had gevolgd, had het virus zich niet zo snel kunnen verspreiden.’

‘Het helpt niet dat we een verstedelijkt land met een hoge bevolkingsdichtheid zijn. Iemand die aan de ene kant van België woont, kan aan de andere kant werken. Vergelijk dat met het Verenigd Koninkrijk, waar er een opstoot was in Leicester. Die stad kan je in quarantaine steken, want errond heb je enkel weiden. Bij ons is dat veel moeilijker. Waar stopt Antwerpen? De stadsgrenzen? Ekeren? Brasschaat?’

Philippe De Backer (41)

De Backer is sinds december 2018, toen de N-VA uit de federale regering verdween, als minister bevoegd voor Digitale Agenda, Telecommunicatie en Post. Voordien was hij staatssecretaris voor de Strijd tegen Sociale Fraude, de Noordzee en Privacy. De Antwerpenaar, een doctor in de biotechnologie, was tussen 2008 en 2010 voorzitter van Jong VLD. In 2011 belandde hij in het Europees Parlement, waarin hij zetelde tot hij in 2016 staatssecretaris werd.

De politiek draagt toch ook een verantwoordelijkheid? Zo staat de contacttracing nog steeds niet op punt, waardoor niet alle contacten van besmette personen worden gecontacteerd.

De Backer: ‘We hadden gehoopt dat de zomer ons respijt zou geven, maar dat is niet zo. Daardoor moeten we de wielen van de Formule 1-wagen vervangen terwijl we aan het rijden zijn. Het klopt dat tijd is verloren. Door een domme bevoegdheidsdiscussie dan nog. Ik ben beginnen te onderzoeken welke rol een app kan spelen in de contacttracing. Vrij snel bleek dat de normale contacttracing belangrijker zou zijn.’

‘Maar de regio’s dachten op basis daarvan dat wij dat contactonderzoek zouden doen. Terwijl wij dat niet mochten. De Raad van State is duidelijk: het is een regionale bevoegdheid. Bovendien hebben enkel de regio’s toegang tot alle persoonlijke gegevens die achter de testresultaten van het wetenschappelijke instituut Sciensano zitten. De complexiteit van ons land heeft ons op dat moment niet geholpen. Maar goed, het systeem staat er nu.’

Vindt u dat? Het regende getuigenissen van mensen die te laat werden gecontacteerd.

De Backer: ‘Een vertraging kan verschillende redenen hebben. Er kan tijd verloren gaan bij het transport van de tests bij de huisarts of tussen de labo’s, bijvoorbeeld omdat er veel tests zijn. We hebben daar termijnen op gezet, waardoor we tijd hebben gewonnen. Sciensano stuurde de info over wie positief was maar één keer per dag door naar de contactonderzoekers, dat gebeurt nu meerdere keren per dag.’

‘Natuurlijk zijn er nog altijd een paar kleinere dingen die beter kunnen. Ongeveer 85 procent van de gecontacteerde mensen neemt zijn telefoon op. Bij de overige 15 procent gaat men langs. Bij ongeveer de helft daarvan geraakt men binnen. We lopen zo nog altijd mensen mis. 5 à 6 procent geeft geen contacten door. Ook daar zit nog wat winst op. Maar het belangrijkste voor mij is dat casemanagers sneller aan clusteranalyse en brondetectie gaan doen. Zij moeten uitzoeken hoe mensen besmet zijn geraakt.’

Privacy mag nooit in de weg staan als je mensenlevens kan redden.
Philippe De Backer
Federaal minister

De regio’s zijn daar nog steeds niet mee begonnen.

De Backer: ‘Dat is een probleem en het is niet gemakkelijk op te lossen. Je vindt niet zomaar artsen die dat kunnen doen. De regio’s moeten creatief zijn. De tijd dringt.’

Het contactonderzoek liep ook vertraging op vanwege privacy-issues. Zijn die van de baan?

De Backer: ‘Je mag privacy echt niet te grabbel gooien en ik ben een grote voorstander van de Europese privacyregeling GDPR. Maar je zit in een sanitaire crisis en daarvoor zijn er uitzonderingen. Privacy mag nooit in de weg staan als je mensenlevens kan redden. Je moet kunnen vragen met wie en waar mensen zijn geweest. Bij het contactonderzoek werd dat plots allemaal in twijfel gesteld. Ik heb nooit goed begrepen waarom. De Gegevensbeschermingsautoriteit is altijd zeer duidelijk geweest. Zolang het over een tijdelijke infrastructuur gaat, kan veel. Als de crisis voorbij is, moeten al die data weg.’

Nu almaar meer mensen besmet geraken, is er bezorgdheid dat we niet snel genoeg kunnen testen. Hoe gaat het daarmee?

De Backer: ‘We voeren nu ongeveer 22.000 tests per dag uit. Daarmee behoren we tot de besten van Europa, maar we moeten nog een tandje bijsteken. Van Sciensano moeten we tegen het najaar, wanneer het griepseizoen start, naar 50.000 en op sommige dagen naar 70.000 testen kunnen gaan. De labo’s kunnen tegen dan tot 40.000 tests per dag aan, de rest zal de overheid moeten doen. We zijn locaties aan het zoeken om teststraten bij te zetten. We gaan zelf machines en de chemische stoffen om te testen kopen. Het is een gigantische logistieke operatie, waarbij we studenten en verpleegkundigen willen inzetten om de huisartsen te ontlasten.’

Onder meer door de problemen met het contactonderzoek is het beeld ontstaan dat de Belgische aanpak rampzalig is. Terecht?

De Backer: ‘Nederland kampt met ongeveer dezelfde problemen als wij, maar het debat wordt daar veel zakelijker gevoerd en daar ben ik toch een beetje jaloers op. Hier is alles zo emotioneel. Er is een constante stroom van kritiek, waarbij enkel wordt gefocust op wat slecht gaat. De media hebben heel hard ingezoomd op de tekorten aan beschermingsmateriaal. Wat blijft daar nu van over? Behalve het gevoel bij de bevolking dat de politiek het niet kan? Het is gemakkelijk hé: ik ben in de Kamer gaan uitleggen dat we 3 miljoen slechte maskers hadden gekregen. We hebben ze niet verdeeld, waardoor er nooit een gevaar is geweest voor de volksgezondheid. Goed gereageerd, denk ik. Maar sommigen zeggen: incompetente idioot. Fine. Iedereen krijgt kletsen tijdens een crisis. De enige manier om het vol te houden is transparant zijn.’

Iedereen krijgt kletsen tijdens een crisis. De enige manier om het vol te houden is transparant zijn.
Philippe De Backer
Federaal minister

‘Onze ziekenhuizen hebben tijdens de eerste golf standgehouden, we hebben na de aanvankelijke problemen alle rusthuisbewoners getest en in twee weken hebben we grote bestellingen beschermingsmateriaal binnengehaald. We hebben intussen miljoenen maskers in voorraad, dus tekorten zullen er niet meer zijn. Ik vind dat allemaal best oké, maar er is een beeld ontstaan dat het op niks trekt. Spijtig.’

Als politici voortdurend naar elkaar wijzen, moet je daar niet verwonderd over zijn.

De Backer: (zucht) ‘Bekwame mensen die het goed menen, lopen vast in het systeem. Je kunt daardoor misschien 100 procent boven jezelf uitstijgen, maar niet de 200 procent die nodig is in een crisis. Negen ministers die bevoegd zijn voor welzijn, dat is echt niet werkbaar. De complexiteit van dit land maakt dat het gemakkelijk is een paraplu open te trekken. Sommige mensen hebben we niet gezien. Dat geldt zowel op ambtelijk als op politiek niveau.’

Hebt u het over Wouter Beke (CD&V)?

De Backer: ‘Ik ben in een polemiek met Wouter gestapt en ik wil daar echt van af. Het gaat over het systeem. Ik heb wat internationale ervaring en geloof me: Belgische politici moeten niet onderdoen voor buitenlandse.’

‘Maar naast de staatsstructuur helpt het niet dat er geen echte federale regering is. Iedereen was in deze crisis oppositie, terwijl dit land zo snel mogelijk een regering moet krijgen die op een zakelijke manier naar onze arbeidsmarkt en de fiscaliteit gaat kijken. En die iets doet aan de pijnpunten die tijdens deze crisis blootgelegd zijn. Met een relanceplan alleen gaan we er niet komen. Rechts en links verzoenen, zo moeilijk kan dat toch niet zijn? Maak een deal over noodzakelijke hervormingen en investeringen die belangrijk zijn, zoals in de zorg, innovatie en digitalisering. Zoals het nu gaat, kan het echt niet verder.’

De complexiteit van dit land maakt dat het gemakkelijk is een paraplu open te trekken. Sommige mensen hebben we niet gezien.
Philippe De Backer
Federaal minister

Waarom stapt u eigenlijk uit de politiek?

De Backer: ‘Ik heb als Europees Parlementslid en federaal minister de twee mooiste mandaten bekleed die je kan hebben. Maar ik heb me de vraag gesteld wat ik de komende twintig jaar wil doen en dat was terugkeren naar de privésector. Ik zou nog altijd kunnen functioneren in de politiek. Maar ik heb zin om meer vrijheid te hebben en daaruit iets op te bouwen. Tijdens deze crisis kon ik dat doen: met de taskforce heb ik een start-up gebouwd in een week. Laat mij maar voort start-ups en bedrijven bouwen in de privé.’

Omdat zoiets in onze verlamde en door stratego gedomineerde politiek niet meer lukt?

De Backer: (knikt) ‘Al ben ik niet gedegouteerd of rancuneus. Ik heb geen spijt, want ik zou alles opnieuw doen. Ik heb windmolens op zee kunnen bouwen en de uitrol van 5G in dit land mee mogelijk gemaakt. Maar het is tijd voor iets anders.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud