column

Het hardnekkige land van de kleine stapjes

Redacteur Politiek & Economie

Bij de start van de regering-Michel waren de verwachtingen hooggespannen. De Vlamingen zouden eindelijk het centrumrechtse beleid krijgen, waar ze al zolang om hadden gevraagd, maar met de PS erbij nooit hebben gekregen. De ontnuchtering is na amper vier maanden groot, want ook zonder socialisten is en blijft België dat hardnekkige land van de grote compromissen en kleine stapjes.

‘Een proces in kleine stappen is veel lonender dan een proces van grote passen’, orakelde ACV-voorman Marc Leemans enkele weken geleden nog in een interview met De Tijd. Het was zijn antwoord op de vraag of het sociaal overleg niet al te vaak leidt tot het afzwakken van noodzakelijke hervormingen, waardoor dit land met te kleine stapjes vordert om de welvaart te verzekeren.

En het moet gezegd, de regering-Michel wordt steeds meer tot kleine stapjes gedwongen, terwijl ze reuzensprongen voor ogen had. De concurrentiekracht versterken, de loonhandicap wegwerken, mensen langer doen werken, de pensioenen hervormen en de verstikkende belastingdruk naar beneden halen. Het zou eindelijk allemaal gaan gebeuren, want voor het eerst sinds mensenheugenis - bij wijze van spreken - was er een federale regering zonder de PS op de been gebracht.

Maar dat was buiten ‘the powers that be’ gerekend, zoals Katoen Natie-baas Fernand Huts al had voorspeld, toen hij in het eindejaarsmagazine van De Tijd vooruitblikte naar de impact van centrumrechts. ‘De strijd is nog lang niet gestreden. Ik weet niet hoe het zal uitdraaien. In dit land zijn er gigantische krachten aan het werk, zeker nu de politieke strijd om de macht in alle hevigheid is losgebarsten. De uitkomst is onvoorspelbaar, maar de N-VA zal geen cadeaus krijgen’. Het waren profetische woorden.

Chantage en sabotage

Zowel binnen de regering als daarbuiten zijn er vanaf dag één, om Bart De Wever te parafraseren, krachten losgekomen die op de rem gingen staan en die er zelfs niet voor terugdeinsden om een stok in het wiel te steken. In de regering ontpopte Kris Peeters (CD&V) zich tot een averechts element, die een vermogenswinstbelasting hoog op de agenda zette. Het culmineerde tot een openlijke sabotageacties vanuit de Antwerpse CD&V tegen het paradepaardje van Bart De Wever, de inzet van para’s op straat. ‘Achterbaks’, noemde De Wever het.

Daarbovenop kwam het aanhoudende verzet van de sociale partners, die met elk akkoord dat ze sloten, weer een stapje probeerden achteruit te zetten. Ze deinsden er daarbij niet voor terug om de regering te chanteren, telkens wierpen ze de sociale vrede in de weegschaal. De regering-Michel, die met de guerilla-acties van Kris Peeters, zelf het beeld had gecreëerd van een asociale en hardvochtige regering, moest voortdurend plooien. Hooguit werden nog doekjes voor het bloeden bedacht.

Het sociaal akkoord om nu ook de sollicitatieplicht van bruggepensioneerden af te zwakken, was de laatste krachttoer - of beter gezegd: de loer - die de sociale partners de regering-Michel draaiden. En voor alle duidelijkheid, het zijn even goed de werkgevers als de vakbonden die elkaar daarin hebben gevonden. Want iedereen bewijst wel lippendienst aan de stelling dat er langer zal moeten worden gewerkt, willen we onze sociale zekerheid en pensioenen overeind kunnen houden, maar de werkgevers en de vakbonden vinden het blijkbaar toch wel makkelijk om kosten af te kunnen wentelen op de samenleving.

Walk

‘Walk and don’t look back’. Met die woorden van de reggae-artiest Peter Tosh maakte Patrick Janssens (sp.a), de voorganger van Bart De Wever op ’t Schoon Verdiep, zich sterk dat de Lange Wapperbrug over de Schelde er zou komen, ondanks het verzet. Voor Bart De Wever lijken de woorden van die andere reggaelegende Max Romeo van toepassing. ‘One step forward, two steps backward’. Er is dan wel nog vijf jaar te gaan, veel structurele hervormingen heeft de regering-Michel in die eerste maanden nog niet op gang getrokken.

Zonder socialisten

Dat staat in schril contrast met de o zo verfoeide regering-Di Rupo, die bij haar aantreden een vliegende start nam. Toenmalig minister van Pensioenen Vincent Van Quickenborne (Open VLD) nam iedereen in snelheid met zijn pensioenhervormingen - waarna ook hij wel wat moest inbinden. Het resultaat viel uiteindelijk ook mager uit. De Vergrijzingscommissie berekende dat de pensioenhervormingen van de regeringDi Rupo amper 0,3 procentpunt van het bruto binnenlands product hebben afgedaan van de snel oplopende factuur van de vergrijzing.

Of de regering-Michel beter zal doen, is nog maar de vraag. De eerste grote test over de brugpensioenen was allerminst overtuigend. En wat misschien nog meer verontrust, is dat minister van Pensioenen Daniel Bacquelaine (MR) zelfs nog geen aanzet heeft gegeven voor zijn pensioenhervorming met punten, waarbij sowieso een tijdshorizon wordt gehanteerd tot 2030. Benieuwd hoeveel achter de komma de regering-Michel van de oplopende vergrijzingsfactuur zal hebben afgekregen.

Eigenlijk is dat de vraag over de hele lijn. Hoeveel van onze concurrentiehandicap zal de regering-Michel hebben weggewerkt? Hoeveel van de overheidsschulden en tekorten zal de regering hebben weggewerkt? Hoeveel zal de regering van de loonkosten, de belastingdruk, en alle andere structurele handicaps - waarin we wereldkampioen zijn - hebben weggewerkt?

Het werd historisch genoemd, dat na een kwarteeuw een regering zonder de Parti Socialiste op de been was gebracht. Maar misschien was dat ook het enige wapenfeit, want van het beloofde centrumrechtse herstelbeleid lijkt weinig in huis te komen. Waren het eveneens profetische woorden, toen CD&V-voorzitter Wouter Beke enkele weken geleden in een interview met De Tijd zei dat de regering-Michel eigenlijk uit hetzelfde vaatje tapt als de regering-Di Rupo? ‘Er is continuïteit in het beleid. Dat hoeft u niet te verbazen, want CD&V zit opnieuw in de regering. We hebben geen socialisten nodig om sociaal te zijn. De hervormingen in de pensioenen bijvoorbeeld waren onder Di Rupo zelfs abrupter dan de hervormingen die we nu doen.’

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud