'Iedereen had ruzie met iedereen'

Poolreiziger Alain Hubert en staatssecretaris Zuhal Demir bereikten deze week een schikking na een jarenlang conflict over de Belgische basis op de Zuidpool. ©BELGA

Na een jarenlang conflict over de Belgische poolbasis kregen we poolreiziger Alain Hubert en staatsecretaris Zuhal Demir rond één tafel. ‘Ik ben 63. Wat voor zin had het te blijven procederen?’

Zuhal Demir arriveert in een zwarte Audi met chauffeur, geflankeerd door een woordvoerder. Alain Hubert is met de elektrische mountainbike gekomen. Hij op blote voeten in trekkerssandalen, zij op zwarte pumps. De wat timide poolreiziger krijgt meteen drie zoenen van de joviale staatssecretaris. Het beeld van de grote verzoening tussen twee tegenpolen is gezet.

De partijen ontmoeten elkaar - op hun vraag - op ‘neutraal terrein’, in de vliegtuighangar van het Legermuseum in het Brusselse Jubelpark. Na twee jaar van oorlog met Demirs voorgangster Elke Sleurs (N-VA), is er na drie maanden discreet overleg een vredesakkoord gesloten tussen Demir en Hubert. De deal moet de toekomst van de Belgische poolbasis garanderen. De stichting van Hubert mag als ‘bevoorrechte partner’ de basis nog minstens vijf jaar uitbaten en krijgt een dading van 4,5 miljoen euro. De overheid wordt in ruil wel volledig eigenaar van de basis.

Jullie kunnen blijkbaar nog door dezelfde deur?

Het conflict over de exploitatie van de Zuidpoolbasis Prinses Elisabeth escaleerde onder staatssecretaris Elke Sleurs (N-VA), de voorgangster van Zuhal Demir (N-VA). Sleurs stelde een onderzoek in naar Alain Hubert en zijn International Pole Foundation (IPF) na klachten van wanbeheer en belangenvermenging. Met een koninklijk besluit verbood ze Hubert, de uitbater sinds 2008, de Belgische basis nog te exploiteren. Toen Hubert zijn expedities gewoon voortzette, werd hij beschuldigd van vandalisme, diefstal en zelfverrijking. Later kreeg hij gelijk van de rechter en werd het koninklijk besluit geannuleerd. Vorig jaar werd wegens het juridische geruzie geen wetenschappelijke expeditie georganiseerd.

 


Zuhal Demir: ‘Toen ik in februari aantrad, zag ik dat de zaak helemaal vastzat. De advocatenkosten waren tot 700.000 euro opgelopen. Ik heb daarom beslist te onderhandelen. We hebben elkaar meer dan tien keer ontmoet. Om nu een dading te sluiten in het belang van het wetenschappelijk onderzoek op de Zuidpool.’

Alain Hubert: ‘De vorige administratie heeft de juridische aard van de zaak nooit begrepen. Mijn organisatie heeft dat station betaald en gesticht, om het dan aan de staat te geven. Wij werden de uitbater. Dat werd in 2008 al zo in de wet geschreven. Maar de vorige minister liet zich tot een juridische escalatie verleiden. Ik ben geen dief.’

Verhalen over vandalisme en diefstal zitten nog vers in het geheugen.


Hubert: ‘U verwijst naar twee jaar geleden. Ik ben toen met medeweten van de overheid naar Antarctica getrokken voor een project op 60 kilometer van de basis.’

Maar u had geen toelating om te gaan?


Hubert: ‘Maar ik ben de mede-eigenaar van het station. In Vlaanderen is een beeld neergezet van vandalisme. Dat klopt niet, het hof van beroep heeft dat bevestigd. Ik was eigenaar van alle materialen. Ik heb zelf tientallen miljoenen geïnvesteerd in dat station. Ik werd onterecht beschuldigd van diefstal, dus ben ik naar de rechtbank gestapt.’

Bent u het ermee eens dat het imago van Alain Hubert onterecht besmeurd is?


Demir: ‘Ik lees van alles over mijzelf in de kranten. Dat klopt ook niet allemaal. Zo gaat dat, als publiek persoon. Ik hoef geen vriendjes met Alain Hubert te zijn om een goed akkoord te sluiten in het belang van het wetenschappelijk onderzoek.’

Ligt de basis er nu echt lamentabel bij?

4,5
De Belgische overheid trof een schikking van 4,5 miljoen euro met poolreiziger Alain Hubert.


Demir: ‘Ik heb van de inspectie begrepen dat de schade niet onherstelbaar is. Er is vorig jaar geen wetenschappelijke missie geweest. Er zal wat moeten worden gewerkt. Zoals in een huis dat een jaar heeft leeggestaan.’

Hubert: ‘Op lange termijn heeft dat jaar afwezigheid geen effect op de wetenschappelijke proeven. De data staan op geheugenkaarten. Vanop afstand is trouwens discreet doorgewerkt. Internationale wetenschappers zijn wel in de basis geweest.’

Wie draait op voor de herstelkosten?

Demir: ‘Dat zit mee in het budget van 3,1 miljoen euro. We hebben geen extra middelen moeten uittrekken.’

Heeft uw voorgangster Elke Sleurs er dan een boeltje van gemaakt?


Demir: ‘Elke heeft op haar manier getracht eruit te komen. Maar ik denk dat ik op het juiste moment kwam. Soms moet je diep gaan om er weer uit te geraken. Ik heb met een frisse blik naar het dossier gekeken. Dan stel je vast dat in het verleden ook dingen niet duidelijk waren. IPF (de stichting van Alain Hubert, red.) was voor 1/1000ste eigenaar van de basis, de rest zat bij de Belgische overheid. Wie doet dan wat? Soms moet je vanuit het beleid op de resetknop drukken.’

Vandaar de ontslagen van verschillende medewerkers de voorbije weken?


Demir: ‘Het contract van de vijf externe experts die moesten vertrekken liep af. Over de directeur kan ik gezien de arbeidswetgeving niet uitweiden. Maar het is hoe dan ook goed dat we met een blanco blad konden beginnen. Iedereen had ruzie met iedereen. Er is nu ook een wetenschappelijke raad die toekomstige projecten transparant moet beoordelen.’

Hubert: ‘Het verschil is dat we nu praten. Ik heb Elke Sleurs twee jaar lang niet gehoord. Er was vroeger ook geen contact tussen het politieke en het wetenschappelijk niveau.’

We horen berichten over onvrede bij werknemers over meneer Hubert. Vinden die zich wel in de verzoening?


Demir: ‘Het is nu heel duidelijk wie wat moet doen. Wie dat niet leuk vindt, moet een andere uitdaging zoeken. Zo simpel is dat.’

Doet de overheid financieel een goede zaak met deze deal?


Demir: ‘Bijeengeteld liepen er 35 juridische geschillen over een bedrag van 15 tot 22 miljoen euro. Sommige zaken zagen er niet goed uit voor de Belgische staat. Dat zeg ik ook als jurist. Dus zijn we overeengekomen voor 4,5 miljoen een dading te stellen. Dat betalen wij aan IPF, niet aan Alain Hubert als persoon.’

Als u juridisch aan de winnende hand was, waarom deze deal?


Hubert: ‘Ik wil nog in de spiegel kunnen kijken. Ik heb vijftien jaar van mijn leven aan dit project gegeven. Niét voor het geld, ik heb niks meer. U moet zich dat voorstellen: door alles wat er de afgelopen twee jaar is gebeurd, ben ik al mijn middelen kwijt.’

Waarom stemt u dan in met een akkoord dat maar een fractie van het verlies dekt?


Hubert: ‘Omdat ik vind dat het algemeen belang primeert.’

Dat is moeilijk te geloven.


Hubert: ‘Er zijn ook niet veel mensen zoals ik. Sorry dat ik het zo moet zeggen, maar het is zo. Ik ben een idealist. (op dreef) Ik ben een ondernemer, ik ben 63 jaar oud. Wat voor zin heeft het om te blijven procederen en over zes jaar 50 miljoen op mijn rekening te zien verschijnen? Dat kan mij niks schelen.’

Heeft het poolstation zijn volledige potentieel de afgelopen 8 jaar kunnen benutten?


Demir: ‘Ik heb daarover nagedacht. Houden we het, of doeken we het op? Ik heb experts bevraagd en kreeg van alle kanten te horen dat de poolbasis heel belangrijk is voor het internationaal onderzoek naar klimaatverandering. Er is ook wereldwijd nieuwsgierigheid naar de basis. Ik wil ze daarom nu ook internationaal op de kaart zetten.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect