interview

Jambon: ‘We doen door tot mei 2019'

©Saskia Vanderstichele

‘Nee, we gaan de regering niet laten vallen’, zegt vicepremier Jan Jambon. De nummer een van de N-VA in de federale regering steunt het voor-jaarsoffensief van premier Charles Michel (MR) en wil een oplossing voor het Energiepact. ‘We beseffen dat we de premier niet in de steek mogen laten.’

JAls ‘no drama Jambon’ en ‘mister no-nonsense’ staat Jan Jambon te boek in de Wetstraat. De N-VA-vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken is een meester in lonten uit het kruitvat halen. De geruchten over de val van de regering door de heisa rond staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA)? ‘De pers had de eerste vergadering van het kernkabinet na Nieuwjaar moeten bijwonen. Dan had u gemerkt dat van een regering in crisis geen sprake is. Ik heb alleen maar redelijke mensen gezien.’ De gespannen sfeer rond het Energiepact omdat zijn partijvoorzitter Bart De Wever heeft voorgesteld de onderhandelingen uit te stellen tot de volgende regeringsvorming? ‘Wij probeerden dat moeilijke dossier net te evacueren.’

Enkel als het over premier Michel gaat, is Jambon wat voorzichtiger. De zaak-Francken en de getuigenissen van gerepatrieerde Soedanezen over foltering hebben de Franstalige liberaal schade toegebracht in Wallonië. Zeker toen De Wever dreigde met het einde van de federale regering. ‘Michel is onze enige Franstalige partner en we beseffen dat we hem niet in de steek mogen laten’, zegt Jambon daarover. De boodschap is duidelijk: ‘Nee, de N-VA gaat de regering niet laten vallen.’ En ze stuurt ook niet aan op samenvallende gemeente- en federale verkiezingen. ‘Ik hoor zeggen dat het ons goed zou uitkomen om bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 te kunnen uitpakken met nationale thema’s, maar dat hebben wij niet nodig. We zijn geen electorale opportunisten.’

De pers had de eerste vergadering van het kernkabinet in 2018 moeten bijwonen. Dan had u gemerkt dat van een regerings crisis geen sprake is. Ik zag alleen redelijke mensen.
Jan Jambon
Vicepremier (N-VA)

Tot nog toe zweeg u publiekelijk over alle heisa rond Theo Francken. Hoe kijkt u terug op die crisis?
Jan Jambon: ‘Het is een akkefietje. Het zoveelste waarbij van een mug een olifant is gemaakt. En dan nog zo’n plastic olifant om mee in het zwembad te dobberen. Als er één gaatje in komt, loopt hij helemaal leeg en blijft er niet meer over dan een velletje plastic op het water.’

Als mensen die vanuit ons land zijn gerepatrieerd getuigen over folteringen bij hun terugkeer, dan is dat toch geen akkefietje?
Jambon: ‘Alle Europese landen sturen mensen terug naar Soedan. In vergelijking met de meeste andere landen doen wij het zelfs weinig. Toen over die getuigenissen werd bericht, hebben we ook meteen beslist om de repatriëringen naar Soedan tijdelijk stop te zetten en om een onderzoek op te starten. We nemen de getuigenissen dus ernstig. Maar ik wil een slag om de arm houden. De bron van de getuigenissen is telkens dezelfde: het Tahrir-instituut (waar Koert Debeuf, een ex-adviseur van Guy Verhofstadt, voor werkt, red.). Op hun website is nauwelijks iets terug te vinden. Meer kan ik daar niet over zeggen. We moeten de resultaten van het onderzoek afwachten.’

Francken kreeg ook kritiek omdat hij de beslissing van Michel om de repatriëringen naar Soedan op te schorten absurd noemde. Hij beweerde dat geen vluchten waren gepland, terwijl nadien bleek dat hij zelf een vlucht heeft geannuleerd. Is hij in de fout gegaan?
Jambon: ‘De uithaal was te hard en daarvoor heeft Theo zich geëxcuseerd bij de premier. En wat die vluchten betreft... dat was misschien een communicatieve maar zeker geen politieke fout. En al zeker geen leugen, zoals ik sommigen hoor beweren. Theo heeft de premier verteld dat in januari geen repatriëringen naar Soedan op de kalender stonden. Dat was correct. Het is juist dat er voordien één repatriëring - eenen tiep - geprogrammeerd stond, maar die heeft hij gecanceld.’

Zo heeft Francken de premier toch niet volledig ingelicht?

Jambon: ‘Had hij de premier verteld dat een vlucht was gecanceld, dan had dat niets veranderd aan de situatie. Hij is dat vergeten te doen, maar dat is geen politiek probleem. Er zou pas een probleem zijn als hij de vlucht achter de rug van de premier had laten doorgaan.’

Voor CD&V was er wel een probleem, want voorzitter Wouter Beke alludeerde op het ontslag van Francken. Wat vond u daarvan?
Jambon: ‘Hij heeft gezegd dat Theo aan introspectie zou moeten doen. Daar is dan van gemaakt dat hij vindt dat Francken ontslag moet nemen. Wel, Theo heeft aan introspectie gedaan en heeft geoordeeld dat hij kan blijven functioneren. De regering - CD&V incluis - heeft hem in die beslissing gesteund.’

Kan het onderzoek naar de folteringen daar iets aan veranderen?
Jambon: ‘Nee, het onderzoek gaat niet over Theo Francken. Zijn positie wordt niet opnieuw ter discussie gesteld. De premier heeft afgelopen week in de Kamer nog benadrukt dat we niet het proces van het verleden gaan maken. Het onderzoek gaat enkel over de vraag of we ons uitwijzingsbeleid naar Soedan moeten aanpassen. En voor de rest hoop ik dat we zo snel mogelijk kunnen overgaan tot de orde van de dag.’

Ik zie geen enkele urgentie om de kerncentrales te sluiten.
Jan Jambon
Vicepremier (N-VA)

Lukt dat wel? Michel is boos omdat uw partijvoorzitter De Wever dreigde met de val van de regering.

Jambon: ‘Bart heeft nooit gedreigd met de val van de regering. Anderen hebben gedreigd met het ontslag van Francken. Bart heeft alleen gewezen op de consequenties daarvan. Theo heeft geen fout gemaakt, dan is het toch evident dat we het niet zouden pikken als hij tot ontslag wordt gedwongen? Wij willen de rit met deze regering heel graag uitdoen. We hebben getekend voor vijf jaar en willen tonen dat we een loyale partner zijn.’

Zeker in Wallonië is het beeld van Michel als handpop van de N-VA blijven hangen.
Jambon: (blaast) ‘Als Bart De Wever ook maar iets zegt, wordt dat in de Franstalige media gepresenteerd als een desavouering van Michel. Ze proberen hem het leven moeilijk te maken. Maar dat beeld dat hij onze handpop is, klopt niet. Hij is de échte leider van deze regering. Wij proberen Michel zo veel mogelijk te ondersteunen, want we beseffen dat we hem niet in de steek mogen laten. Als enige partner aan Franstalige kant heeft hij een enorm risico genomen door met ons in zee te gaan - herinner u de verwijzingen naar een kamikazeregering - en het is in ons voordeel dat hij versterkt uit deze regering komt.’

Gaat de N-VA voortaan op haar woorden letten om Michel te sparen?

Jambon: ‘We zullen nog altijd op dezelfde manier communiceren, maar we gaan die communicatie beter met hem afstemmen. Al is dat geen oplossing voor alles, want de uitspraak van De Wever over Theo Francken en de val van de regering was niet gepland. Hij is op een nieuwjaarsreceptie in Antwerpen echt letterlijk tegen een camera aangelopen en heeft dat daar gezegd.’

Niet alleen de zaak-Francken, maar ook De Wevers voorstel om het Energiepact tot de volgende regeringsonderhandelingen uit te stellen is heel slecht gevallen bij de premier. Waarom was dat nodig?

Jambon: ‘Bart heeft geprobeerd dat moeilijke dossier te evacueren omdat we weten dat de andere partijen het er moeilijk mee hebben. Wij willen de twee jongste kerncentrales nog enige tijd openhouden, maar daarvoor moeten we de wet wijzigen en daar is nu geen meerderheid voor in de Kamer. Met ons voorstel om het dossier door te schuiven naar de volgende regeringsonderhandelingen hebben we geprobeerd een oplossing aan te reiken.’

Voor Michel, die heel graag een Energiepact wil afsluiten, is dat geen oplossing. Gaat u hem teleurstellen?
Jambon: Prove that we are wrong. De N-VA is niet getrouwd met kernenergie. We zijn getrouwd met de bevoorradingszekerheid, duurzaamheid, veiligheid en concurrentiële prijzen. Onze stelling is dat het moeilijk wordt die vier principes te respecteren als in 2025 alle kerncentrales dicht moeten. Maar als er een plan komt dat garandeert dat we onze hele stroomproductie vanaf 2025 veilig uit hernieuwbare energie en gas kunnen halen, en dat voor een concurrentiële prijs, dan zullen we dat natuurlijk steunen.’

Kunt u instemmen met een plan dat de sluiting van de kerncentrales per definitie vastlegt?
Jambon: ‘De N-VA gaat het licht niet doven. Wij willen een plan waarin staat dat de vooruitgang elk jaar wordt gemonitord. Op basis daarvan kunnen we later uitmaken of twee kerncentrales moeten openblijven. We mogen echt het risico niet nemen dat we in 2022 moeten vaststellen dat we er niet geraken met hernieuwbare energie en gas en dat we geen alternatief hebben. Als we er niet geraken, zou het wijs zijn - om een groot staatsman te citeren (glimlacht) - dat twee centrales openblijven. Die beslissing hoeven we echter vandaag niet te nemen.’

Volgens de liberalen is de sluiting van de kerncentrales nodig om voldoende druk op de ketel te zetten, zodat snel werk wordt gemaakt van meer hernieuwbare energie.
Jambon: ‘Je kunt toch niet d’office zeggen dat de kerncentrales dicht moeten? We moeten ons op die sluiting voorbereiden en daarom zullen we meerdere gascentrales moeten bouwen. Maar dat gaat niet in een-twee-drie. Als we in Antwerpen een paar bruggen proberen te bouwen, zijn we daar al twintig jaar mee bezig. We proberen ergens een winkelcentrumke te bouwen en hoelang zijn we daar al niet mee bezig? Ik kan me voorstellen dat het ook heel wat voeten in de aarde zal hebben om gascentrales te bouwen. Dan is het toch niet dom om ervoor te zorgen dat we over alternatieven zoals kernenergie beschikken? Ik zie dus geen enkele urgentie om de kerncentrales te sluiten.’

Om alle heisa achter zich te laten plant Michel een voorjaarsoffensief met extra hervormingen. Wat wilt u zeker nog binnenhalen?

Theo Francken maakte een communicatieve maar geen politieke fout.
Jan Jambon
Vicepremier (N-VA)

Jambon: ‘Ik ben met minister van Justitie Koen Geens (CD&V) aan het vastleggen hoe we burgemeesters - naar Nederlands model - meer hefbomen kunnen geven om op te treden als de lokale veiligheid in het gedrang is. Nog al te vaak moeten ze via justitie passeren. Daarnaast hebben we heel wat werk op de arbeidsmarkt. In Vlaanderen komt de volledige tewerkstelling dichterbij, maar tegelijk zijn er veel vacatures die bedrijven niet krijgen ingevuld. Dat is een rem op de economische groei en daar moeten we een oplossing voor vinden.’

Via het afschaffen van het brugpensioen en de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd, zoals uw partij afgelopen week voorstelde?
Jambon: ‘Die voorstellen staan in ons partijprogramma, dus ik vind het logisch dat onze parlementsleden ze nog eens op tafel leggen. Maar we weten allemaal dat minstens één regeringspartner daar zelfs niet over wil praten. We zullen andere formules moeten zoeken. Laat ons in alle sereniteit naar oplossingen zoeken, zoals we dat afgelopen week ook hebben gedaan op de eerste vergadering van het kernkabinet in 2018.’

Komt er ook nog een oplossing voor de Arco-coöperanten die na de val van Dexia hun geld kwijtraakten?

Jambon: ‘Zo’n oplossing is opgenomen in het regeerakkoord en we zullen dat akkoord loyaal uitvoeren. De beursgang van Belfius, de opvolger van Dexia die nu nog een staatsbank is, biedt een uitweg. Maar het wordt zaak om een oplossing te vinden die juridisch sluitend is. Het is een grote uitdaging om iets te doen voor de coöperanten van Arco (het ACW-vehikel dat in Dexia had geïnvesteerd, red.) zonder de Dexia-aandeelhouders, die ook al hun geld verloren en die niet worden vergoed, te discrimineren.’

Lukt dat nog met de naderende gemeenteraads- en vervolgens de Vlaamse en federale verkiezingen?
Jambon: ‘Ontkennen dat verkiezingen wegen op partijen, is het licht van de zon ontkennen. Maar ik hoop dat de redelijkheid nog lang blijft zegevieren in de regering.’

Wat met vicepremier Kris Peeters (CD&V), die naar Antwerpen is verhuisd om uw partijvoorzitter Bart De Wever uit het stadhuis te jagen?
Jambon: ‘Ik ga ervan uit dat Kris Peeters tijdens de campagne geen debacle van de regering wil maken omdat zoiets ook negatief op hem zou afstralen. We zullen zien wat we zullen zien, maar ik ga ervan uit dat hij zich redelijk opstelt.’

Gaat u het kunnen laten om Peeters op stang te jagen?
Jambon: ‘Ik stoken in de regering? Ik zou niet weten waar u dat haalt. Dat zou betekenen dat ik de coalitie probeer te verzwakken. Een regering waarin de N-VA de grootste partij is en waarop we zullen worden afgerekend. Dat zou toch het domste zijn wat ik kan doen? Ik zeg nog eens heel duidelijk: we gaan door met regeren tot mei 2019.’

Om dan Michel II te vormen?
Jambon: ‘Het is nog veel te vroeg om daar uitspraken over te kunnen doen. Alles hangt af van de uitslag van de verkiezingen. Als de regering-Michel opnieuw een meerderheid heeft, zal een voortzetting ervan wellicht de eerste optie zijn. Maar volgens de huidige peilingen is die meerderheid er niet. Om verder te gaan zou er een vijfde partij moeten bijkomen. Zullen we dan nog dezelfde centrumrechtse koers kunnen varen?’

‘Vergeet ook niet dat we een enorm offer - ik herhaal: een enorm offer - hebben gebracht om in de huidige regering te kunnen stappen: we hebben ermee ingestemd vijf jaar lang te zwijgen over het communautaire. Dat was de moeite waard, want we zijn heel tevreden over onze sociaal-economische verwezenlijkingen. Maar of we zo’n offer in 2019 opnieuw zullen brengen? Ik denk dat we in eerste instantie zullen proberen een zo groot mogelijk deel van ons programma - inclusief het communautaire - te realiseren.’

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content