Koninklijke familie duikt op in Kazachgate

Patokh Chodiev, de spil in een Belgisch witwasonderzoek. ©Bloomberg

De regeringspartij MR buigt zich maandag over de affaire Kazachgate, waarin partijgenoot Armand De Decker lobbyde voor een Kazachs-Belgische miljardair. Naast politieke tussenkomsten ontdekten de speurders een verdachte storting aan de koninklijke familie, vernam De Tijd.

Oud-Senaatsvoorzitter Armand De Decker moet maandag verschijnen voor de ethische raad van zijn partij, de MR. Hij moet zich verantwoorden voor onthullingen die de krant Le Soir de afgelopen weken publiceerde over het onderzoek naar De Deckers tussenkomsten als advocaat voor de Belgisch-Kazachse miljardair Patokh Chodiev. Ook De Tijd kreeg inzage in de verslagen van de verhoren en in een samenvattend proces-verbaal uit het gerechtelijk dossier. Daaruit blijkt dat boven op De Deckers tussenkomsten bij het Brusselse parket-generaal en bij de minister van Justitie en zijn kabinet, de speurders ook lucht kregen van een mysterieuze overschrijving aan het liefdadigheidsfonds van prinses Léa van België, de tante van koning Filip. Een reconstructie.

741.000
Armand De Decker en zijn advocatenkantoor kregen voor hun diensten 741.000 euro.

Het gerechtelijk dossier begon in april 2012 in Frankrijk, nadat de Franse antiwitwascel Tracfin verdachte geldstromen had gemerkt op een bankrekening van Jean-François des Rosaies, die tussen 2007 en 2010 werkte op het Élysée voor toenmalig president Nicolas Sarkozy.

Hij bleek grote sommen geld te hebben gekregen van een Franse advocate, Cathérine Degoul, ingeschreven bij de balie van Nice. Ze zou op haar beurt zijn betaald door een van de rijkste ‘Belgen’, de 63-jarige Patokh Chodiev, die fortuin maakte met de mijngroep Eurasian Natural Resources Corp. De verdenking luidde dat Sarkozy in 2010 een groot contract wilde binnenhalen voor de levering van 45 helikopters aan het Kazachse leger. Als tegenprestatie moest Sarkozy garanderen dat alle gerechtelijke problemen van Chodiev ‘opgelost’ raakten. Dat bleken vooral problemen te zijn in België.

Witwaszaak

Want voor het Belgische gerecht was Chodiev geen onbekende. Hij was jarenlang de hoofdverdachte in een grote witwaszaak nadat in 2000 aan het licht was gekomen dat de vroegere Belgische energiegroep Tractebel voor tientallen miljoenen euro’s zwarte commissielonen had betaald aan Chodiev en twee zakenpartners om grote contracten binnen te rijven in Kazachstan. Ondanks de duidelijke link met België begon de Belgische centrale anticorruptiedienst van de federale politie pas in oktober 2014 een onderzoek na artikels in de Franse pers. Want niemand minder dan het MR-boegbeeld De Decker bleek in december 2010 te zijn gerekruteerd door Degoul om tussenbeide te komen in de witwaszaak tegen Chodiev.

De Belgische anticorruptiespeurders wilden achterhalen hoe ver De Decker is gegaan om Chodiev te helpen aan een minnelijke schikking om zijn witwaszaak af te kopen. Want het Brusselse parket-generaal stemde al in juni 2011 in met zo’n schikking, amper een half jaar na De Deckers aanstelling. Chodiev betaalde 22 miljoen euro aan het gerecht en de zaak was plots na jaren afgesloten. Kort daarvoor was de wet zelfs gewijzigd om zo’n ‘verruimde minnelijke schikking’ mogelijk te maken. Hoewel de wetswijziging al langer op stapel stond, blijft de vraag of De Decker zijn boekje te buiten ging bij het proberen te beïnvloeden van zowel de politieke als de gerechtelijke beslissingen.

Patokh Chodiev, de spil in een Belgisch witwasonderzoek. ©Bloomberg

Wat zeggen de gelekte gerechtelijke stukken uit het onderzoek? De speurders ontdekten dat De Decker en zijn advocatenkantoor voor hun diensten 741.000 euro kregen van de Parijs advocate Degoul. Het gaat om zes stortingen tussen december 2010 en december 2011, met de grootste stortingen in oktober en december 2011 voor ruim 421.000 en 201.000 euro, dus nadat Chodiev z’n schikking binnen had. Omgerekend kreeg De Decker meer dan 2.000 euro per uur uitbetaald voor z’n hand-en-spandiensten die tien weken in beslag namen. Advocate Degoul noemde dat in haar verhoor een ‘hypercorrecte’ vergoeding. ‘Twee andere (Belgische, red.) advocaten in de zaak hebben 1,5 miljoen euro gekregen, maar De Decker is er wat later bijgekomen en heeft dus iets minder dan de helft gekregen.’

De Decker heeft in zijn verhoor in juli 2015 zijn hoge ereloon toegeschreven aan het feit dat hij met advocate Degoul ‘nog in drie à vier andere dossiers had samengewerkt’. Degoul verklaarde in een volgend verhoor dat het ging om nog twee andere dossiers, onder andere voor de Congolese politicus en zakenman Jean-Pierre Bemba. Ook zou De Decker in 2011 op vraag van Degoul en de adviseur van Sarkozy onder andere contact hebben gezocht met CD&V-minister van Buitenlandse Zaken Steven Vanackere over de vrijlating van een Franse vrouw die in Mexico in de cel zat en via haar Belgische grootouders eventueel aan ons land uitgeleverd kon worden.

Een pikant detail is dat De Decker een van de stortingen, van ruim 81.000 euro, niet zou hebben vermeld in zijn belastingaangifte. Die ‘nalatigheid’ zou vorig jaar zijn opgemerkt door de Bijzondere Belastinginspectie.

En de speurders ontdekten nog een andere mysterieuze storting van 11 januari 2012. Degoul zou die dag 25.000 euro hebben gestort aan het Fonds d’Entraide Prince et Princesse Alexandre de Belgique, het liefdadigheidsfonds van prinses Léa van België. Ze is de 64-jarige tante van koning Filip. Ze trouwde in 1991 met prins Alexander van België, de halfbroer van Boudewijn en Albert II. In haar eerste verhoor, vorig jaar, zei de Franse advocate dat De Decker daarom had gevraagd. ‘Hij vroeg me om ‘een geste en een gunst’ te doen aan de zus van de koning.’’

Ik heb De Decker geantwoord dat ik in geen geval wilde of kon tussenkomen in het dossier Chodiev.
Stefaan De clerck
toenmalig minister van Justitie

Maar midden 2015 deed De Decker tegenover de speurders die verklaring af als nonsens en ‘schandalig’. Hij gaf wel toe dat hij prinses Léa kende en haar drie of vier keer per jaar tegenkwam op recepties. Maar De Decker beweert niets af te weten van de storting aan het fonds. ‘In elk geval heb ik Degoul nooit gevraagd zo’n financiële operatie te doen.’ Maar tijdens een volgend verhoor hield Degoul vol dat De Decker haar wél om die storting had gevraagd. Hij zou haar gezegd hebben dat het ‘goed zou zijn als ze wat zou doen voor het koninkrijk België’. Het geld kwam volgens Degoul niet noodzakelijk van Chodiev en kwam bovenop het ereloon van De Decker.

Het Fonds gaf geen reactie op vragen van De Tijd, maar prinses Léa is volgen de gelekte gerechtelijke stukken nog dit jaar verhoord. Ze bevestigde tegenover het gerecht de storting in januari 2012, maar ze zegt nooit te hebben gehoord van Degoul. De overschrijving zou ook geen naam hebben bevat.

Naast de geldstromen onderzochten de speurders ook de tussenkomsten die De Decker deed in de zaak-Chodiev. De gerechtelijke stukken, waarover ook Le Soir al berichtte, onthullen een onderhoud dat De Decker had met toenmalig minister van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V) op een zondag begin 2011. In zijn verhoor bevestigde De Clerck dat het ging over ‘een dossier waarvan ik op dat moment nog geen kennis had. Ik heb hem geantwoord dat ik in geen geval wilde of kon tussenkomen in het dossier. Ik bevestig dat het gaat over het dossier-Chodiev.’

De Clerck vertelde de speurders dat het onderhoud, bij hem thuis in Kortrijk, daarom niet langer duurde dan een kort ‘beleefdheidsbezoekje’. Hij verklapte de speurders dat zijn kabinetschef daarna nog bezoek kreeg van De Decker over de zaak, maar ook hij niet tussenkwam.

De Deckers bezoekje aan het kabinet-Justitie dateert ook van begin 2011, dus kort voor het sluiten van Chodievs schikking. De Decker had Degoul meegebracht voor het onderhoud. Hij zou spontaan zijn binnengewandeld op het kabinet, zonder afspraak, verklaarde De Clercks vroegere kabinetschef. Een medewerkster van het kabinet woonde het gesprek bij omdat het ging over ‘een gerechtelijk dossier’. ‘Ze hebben ons gevraagd tussen te komen om een minnelijke schikking te bekomen voor hun cliënt’, verklaarde de kabinetschef in z’n verhoor. Hij zou de advocaten met een kluitje in het riet hebben doorverwezen naar het Brusselse parket-generaal. De minister van Justitie heeft alleen een positief injunctierecht om strafonderzoeken op te starten, niet om ze stop te zetten. Om indruk te maken zou De Decker hebben gezegd dat ‘hij het Élysée vertegenwoordigde’. Zijn collega was de advocate van Chodiev, luidde het.

In haar verhoor zei Degoul dat het inderdaad Etienne des Rosaies, de adviseur van president Sarkozy, was die haar mee naar het kabinet had gestuurd. Volgens haar drong de tijd omdat Chodiev zopas door de Brusselse raadkamer was doorverwezen naar de strafrechter en er snel een schikking moest volgen met het parket-generaal.

Anoniem

De Deckers tussenkomsten bij de minister en zijn kabinet zouden in eerste instantie te maken hebben gehad met de gerechtelijke procedure, niet met de uitbreiding van de afkoopwet die al in de maak was, mede dankzij de MR die in de regering zat. In een verhoor midden 2015 erkende De Decker dat hij als ‘strategisch’ advocaat was ingehuurd. Twee andere Belgische advocaten bekommerden zich over de gerechtelijke procedures an sich. Ook erkende De Decker dat hij beter zijn naam als advocaat had laten mee inschrijven in het dossier-Chodiev. Wat hij woonde wel degelijk ook de gesprekken bij het parket-generaal bij om Chodiev aan een schikking te helpen. Werd hij bewust anoniem gehouden in het dossier? Degoul insinueert dat in haar verhoren. Ze moesten De Decker volgens haar ‘onze vriend’ noemen in de briefwisseling.

De Decker ontkent in zijn verhoren met klem elk lobbywerk om de wet op de verruimde minnelijke schikking te pushen. Toch is een e-mail opgedoken waarin Des Rosaies op 19 juni 2011, meteen na de schikking met Chodiev, De Decker aanduidt als diegene die zowel bij de minister van Financiën, Justitie als Buitenlandse Zaken ervoor zorgde dat ook de afkoopwet werd uitgebreid. Al valt die ‘verdienste’ te relativeren vermits de demarche bij Justitie niets opleverde. Bovendien verklaarde Des Rosaies in zijn verhoor dat hij Degoul koppelde aan ‘zijn jeugdvriend’ De Decker, omdat de advocaten lucht hadden gekregen van een nieuwe wet in België die vooral diamantairs zou toelaten hun vervolging af te kopen. Die wet zou ook voor Chodiev kunnen dienen, besloten ze, erkent Des Rosaies. En zo ging volgens de ex-adviseurs van de Franse president de bal aan het rollen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content