Laatste dag voor opvolger F-16

Vandaag dienen de kandidaten voor de vervanging van de F-16's van het Belgische leger hun finale voorstel in. ©BELGA

De definitieve biedingen voor de levering van 34 nieuwe gevechtsvliegtuigen aan de Belgische luchtmacht moeten vandaag binnen zijn. De drie kandidaten zetten economische en politieke druk op ons land.

De kandidaten die meedingen naar het contract van 3,6 miljard euro voor de levering van 34 nieuwe gevechtsvliegtuigen aan België - ter vervanging van de F-16’s vanaf 2023 - moeten vandaag hun beste en definitieve voorstel indienen. Het lijdt geen twijfel dat de Amerikanen, die de F-35 van Lockheed Martin aanprijzen, dat zullen doen. Het Brits-Duits-Italiaans-Spaanse consortium zal de Eurofighter Typhoon voorstellen, hoofdzakelijk gebouwd door het Britse BAE Systems .

Frankrijk doet met de Rafale van Dassault ook mee, zij het buiten de officiële aanbestedingsprocedure. Waarom, is niet heel duidelijk. Het zou te maken hebben met de presidentswissel in Frankrijk vorig jaar en het vertrek van belangrijke figuren op het Franse ministerie van Defensie, waardoor Parijs niet tijdig een stevig dossier kan klaarmaken om in te schrijven op de Belgische offerte. De Fransen zelf voeren aan dat ze willen inzetten op een breder militair samenwerkingsverband en verregaande economische compensaties. Volgens hen wordt daar in de door België uitgeschreven procedure te weinig gewicht aan gegeven.

De vraag is of de Fransen zich daardoor niet buitenspel zetten. Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) zegt dat ons land zich blootstelt aan claims als het het Franse aanbod mee in overweging neemt. Frankrijk betwist dat en stelt dat de Belgische regering niet verplicht een van de officiële biedingen te kiezen. Premier Charles Michel (MR), die door de Franse president Emmanuel Macron persoonlijk onder druk wordt gezet over het dossier, heeft daar publiek nog geen stelling over ingenomen.

1. Technische vereisten

Een eerste criterium bij de keuze zijn de technische kenmerken van de toestellen en de wapensystemen. Wat is het beste toestel voor de missies waarvoor de Belgische luchtmacht het hoofdzakelijk zal gebruiken? De Eurofighter is al een paar jaar in gebruik. De F-35 is van een nieuwere generatie en heeft nog last van kinderziektes.

Het Amerikaanse toestel heeft ook stealth-technologie, waardoor het moeilijk waarneembaar is op de radarsystemen van de vijand. De Rafale is een allroundtoestel en volgens de Fransen het beste ter wereld in zijn categorie.

Een andere factor is dat het toestel moet passen in de samenwerkingsverbanden van de Belgische luchtmacht. Die voert geregeld missies uit met Nederland, dat voor de F-35 heeft gekozen. Voor de opleiding van gevechtspiloten werkt België dan weer nauw samen met Frankrijk.

Joint Strike Flighter F-35 ©Mediafin

2. Compensaties

Een tweede belangrijk criterium zijn de economische compensaties waarmee de kandidaten uitpakken. Lockheed Martin sloot een principeakkoord met Sabena Aerospace en het Waalse Sonaca voor samenwerking in logistiek, onderhoud en de opleiding van piloten en technici. Het Eurofighter-consortium schermt met een economische return voor België van 19 miljard euro over een termijn van 20 jaar en 7.000 jobs. Het belooft ook hier een cybersecuritycentrum te bouwen, een investering van 1,6 miljard euro.

De Franse economische compensaties gaan verder dan de luchtvaart- en defensiesector. De Fransen beloven 20 miljard euro aan compensaties voor de Belgische industrie over een periode van 20 jaar. Om die belofte kracht bij te zetten ondertekende Eric Trappier, de topman van Dassault Aviation, gisteren in Brussel samenwerkingsakkoorden met 13 Belgische bedrijven.

Het spel wordt hoog gespeeld. Trappier dreigde er gisteren impliciet mee dat activiteiten en jobs bij de Belgische filialen van Dassault en zijn Rafale-partners Thales  en Safran in België in het gedrang kunnen komen als ons land niet voor het Franse toestel kiest. Hij ontkende dat dit een vorm van chantage is maar sprak van ‘commerciële logica’.

Eurofighter Typhoon ©Mediafin

3. Politieke druk

Ten derde wordt in het dossier zware politieke druk uitgeoefend. De Fransen en de Eurofighter-regeringen schermen met het argument dat als de Europese landen een eigen defensie willen uitbouwen, ze ook een eigen militaire technologie moeten ontwikkelen.

Macron gooit een bredere Belgisch-Franse politieke samenwerking in de schaal. En subtiel herinnert Parijs eraan dat Frankrijk het België lastig kan maken in het financieel explosieve dossier van de restbank Dexia, dat de twee landen samen moeten oplossen. Het haalt ook het dossier aan van de nucleaire rente die de (Franse) energiegroep Engie/Electrabel moeten betalen voor het langer openhouden van de Belgische kerncentrales.

Ook de Amerikanen laten zich niet onbetuigd. President Donald Trump eist dat België in het kader van zijn NAVO-engagementen zijn defensiebudget de komende jaren optrekt tot 2 procent van het bruto binnenlands product. Dat betekent dat ons land jaarlijks 5 miljard euro meer zou moeten uitgeven aan defensie.

Rafale ©Mediafin

‘Doet België dat niet, dan rijst een politiek probleem tussen de twee regeringen’, beklemtoonde Washington vorige maand. België kan wat goodwill creëren als het kiest voor de F-35, liet de Amerikaanse minister van Defensie James Mattis zijn collega Vandeput in een brief weten.

De Belgische regering moet de knoop doorhakken tegen de volgende NAVO-top, die op 11 en 12 juli in Brussel plaatsvindt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content