‘Ook terreurgroep IS werkt met virtueel geld'

©REUTERS

Alle Belgische opsporingsdiensten, van de belastingcontroleur tot de politiespeurder, moeten zich voorbereiden op de doorbraak van virtueel geld. Dat zegt Dirk Dierickx, de topspecialist bij de Belgische fiscus.

België maakt een eind aan het vrij spel met virtueel geld, kondigt minister van Justitie Koen Geens (CD&V) vandaag aan in deze krant. Dat is niets te vroeg, blijkt uit ons onderzoek naar het gebruik ervan. Dirk Dierickx, afdelingshoofd e-audit bij de Belgische belastingadministratie, heeft zich gespecialiseerd in de bit- en andere coins. Hij deelt zijn ervaringen en kennis met inspectie- en veiligheidsdiensten over de hele wereld. Zo maakte Dierickx een overzicht van alle soorten geld en hun fraudegevoeligheid (zie schema). Alleen bij virtueel geld staan alle knipperlichten op rood: het is niet-gereguleerd én erg fraudegevoelig.

‘Het is ongelooflijk wat er omgaat in het circuit. We kregen al brieven van Nederlandse collega’s over financiering van terrorisme, onder andere door IS, omdat het veel gemakkelijker is om fondsen te ronselen.’

Wat zijn de vaststellingen in ons land?
Dirk Dierickx: ‘In België hebben we virtueel geld ongeveer drie jaar geleden zien opduiken in onze dossiers. Maar we stelden vast dat bedrijven, een gewone winkel of een pizzaverkoper, dat vooral deden om hip te zijn. Ze aanvaarden cryptocurrency van hun klanten, maar ze zetten die meteen om.'

'Bijvoorbeeld een bezinestation: iemand kwam tanken met bitcoins, maar een half uur later had het tankstation die alweer omgezet in euro’s. Waarom? Door de grote fluctuatie. De bitcoin was ooit meer dan 1.000 euro waard, maar zakte ook al naar 400 euro. Ondernemers en handelaars willen dat risico niet nemen. Ze gebruiken de coins voorlopig alleen als een commerciële troef om meer te verkopen. Dat is tot nu onze vaststelling. Maar als het gaat om drugshandel en witwassen dient cryptocurrency om fraude te plegen. En daar richten we onze pijlen op.’

Ons onderzoek brengt aan het licht dat steeds meer Vlamingen hun heil zoeken in virtuele munten als alternatief voor een spaarboekje dat niets oplevert.
Dierickx: ‘Het valt ons op dat België een eiland is: in onze buurlanden is de bevolking al veel actiever bezig met het ‘block chain’-systeem achter virtueel geld. Een derde van de ‘nodes’ (de tussenstations, red.) die de transacties registreren, zit in de VS. Nog een derde is verspreid over onze buurlanden: het VK, Nederland, Duitsland en Frankrijk.’

‘Eigenlijk heb je maar enkele groepen gebruikers. Je hebt de ‘wereldhervormers’, een kleine groep die na de financiële crisis de banken niet meer wil steunen. Je hebt gebruikers die leven in landen waar repressie heerst. En je hebt criminelen en mensen met minder goede bedoelingen. Ook bij ons. Daarom patrouilleren wij op het ‘dark web’.’

Is virtueel geld de gedroomde manier voor criminelen, fraudeurs en oplichters om anoniem geld te versluizen?
Dierickx: ‘Een collega van mij, die nochtans in de business zit, is zelf al het slachtoffer geworden van ransomware. Om zijn ‘gegijzelde computer’ weer te kunnen gebruiken, moest hij de oplichters betalen met bitcoins, via een ‘onion’-adres en via het dark web. Criminelen gaan ervan uit dat dat volledig anoniem is. Maar dat is het niet… We hebben toch een beperkt aantal manieren gevonden om hun identiteit te achterhalen.’

‘Het grootste probleem is de decentralisatie. Het is gemakkelijker als gegevens worden bijgehouden bij een centrale aanbieder op een welbepaalde server. Zo kunnen we gemakkelijker malafide systemen en netwerken blootleggen. Dan zijn de criminelen kwetsbaar. Kijk naar de ‘silk road’, een van de eerste platformen op het dark web dat vooral gericht was op drugshandel. De FBI heeft achterhaald waar de centrale servers met alle data stonden. Ik heb daarover met de FBI gesproken. Ook hij vreest de decentralisatie.’

Dan is het bang wachten op de echte doorbraak van virtueel geld?
Dierickx: ‘Het is al begonnen in 2009 met de lancering van de bitcoin. Maar de toekomst is voor de eventuele ‘Apple-coins’, ‘Microsoft-coins, ... Ook de grootbanken zijn bezig met de gedecentraliseerde blockchain-technologie achter het virtueel geld. Als de banken het systeem overnemen, zal het mainstream worden en doorbreken. Dan zullen er ook tijdelijke coins ontstaan om fiscale fraude en misbruik te plegen.’

Intussen betalen de opsporingsdiensten ‘leergeld’ in hun strijd?
Dierickx: ‘Zelfs de Amerikaanse belastingdienst IRS ging onlangs in de fout. Hij had drie grote witwaszaken ontdekt via cryptocurrency. Dus is hij alle gegevens van de andere gebruikers gaan ophalen bij de grootste tussenpersoon: Coinbase in de VS. Die heeft in december een dagvaarding in de bus gekregen om alle data van de gebruikers vrij te geven, ook hun ‘private keys’. De advocaten zijn daarop gesprongen, omdat de IRS op die manier een ‘John Doe’-onderzoek voert. Dat is zoals binnenvallen bij een bank en al het geld uit de kluizenzaal meenemen. De advocaten stellen dat er geen enkel bewijs is dat Coinbase een frauduleuze transactie deed. De kans is groot dat IRS verliest.’

Minister Geens maakt bekend dat onze procureurs-generaal en de inbeslagnamedienst van Justitie een procedure uitwerken om makkelijker virtueel geld op te sporen en in beslag te nemen.
Dierickx: ‘Bij het kopiëren van computerdata moeten we opletten dat we niet ongewild ‘geld’ - cryptocurrency - meenemen. Dat is gevaarlijk. Dat hebben we al besproken met de inbeslagnamedienst van Justitie. Er bestaan al richtlijnen om alles veilig over te zetten naar een ‘digital wallet’ van de overheid. Maar als politiemensen cryptocurrency in beslag nemen, moeten ze meteen de gegevens kunnen beveiligen. Als je bij een gangster een huiszoeking doet en zijn private keys meeneemt, kan die, zodra je weg bent, die overzetten op zijn vrouw, moeder… Dan houd je als gerecht niets meer over.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud