Advertentie

'PS-voorstel vierdagenweek is economische onzin'

©Olivier Polet

PS-voorzitter Elio Di Rupo stelt voor de vierdagenwerkweek in te voeren, met behoud van loon. 'Di Rupo stelt de juiste vragen, maar biedt totaal foute oplossingen', reageren economen.

Bij zijn politieke rentree lanceert PS-voorzitter Elio Di Rupo het voorstel om een algemene werkweek van 32 uur in te voeren. Daarbij zou iedereen zijn volledige loon behouden, aldus Di Rupo op de Franstalige radiozender Bel RTL. Volgens de PS moeten we met zijn allen minder werken om het krimpende aantal jobs beter te verdelen, omdat de robotisering en informatisering tot een massale vernietiging van banen leidt.

Met zijn voorstel gaat Di Rupo lijnrecht in tegen het beleid van de regering-Michel. Die wil de concurrentiekracht van ons land verder omhoog, onder meer door onze arbeidsmarkt flexibeler te maken. Er wordt onder meer gekozen voor nachtwerk in e-commercebedrijven en een variabele 38uren-week. Die bestaat erin dat werknemers in drukke tijden harder kunnen werken, en tijdens rustige periodes gas kunnen terugnemen.

Het PS-voorstel gaat uit van het oude en achterhaalde idee dat een arbeidsmarkt uit een vast aantal jobs bestaat. Het klopt gewoon niet dat er 20 procent nieuwe banen bijkomen als iedereen 20 procent minder gaat werken.
Gert Peersman
Professor economie Universiteit Gent

'De bedrijfsleiders zullen in de toekomst zelf kunnen beslissen of hun werknemers 45 uur moeten werken. Dit is geen regering voor de werknemers' aldus Di Rupo. De regering-Michel volgt met meer en langer werken de trend in Europa, met als redenering dat er geen andere weg is om de oplopende kosten van pensioenen, gezondheidszorg en welvaartsstaat te betalen. 'Of mijn idee realistisch is? Bij de invoering van het betaald verlof in 1936 waarschuwden de werkgevers ook dat dat de economie zou kapotmaken.'

'Wat een karikatuur', reageert de MR. 'Bij de PS scheren ze gratis en dromen ze met open ogen. Deze regering creëert jobs, wat de sociale zekerheid versterkt. Meer dan ooit is ze een regering voor werknemers', aldus Kamerlid David Clarinval.

Revolutie

Het idee om met arbeidsduurverkorting meer banen te creëren, is op zich niet nieuw. Het wordt in linkse kringen sinds de jaren 80 regelmatig vanonder het stof gehaald. Het is vandaag opnieuw populair als oplossing om de nadelige effecten van een nieuwe technologische revolutie te temperen. 'Hoewel robots voor nieuwe productiviteitsstijgingen zorgen, vertaalt die nieuwe welvaart zich niet in voldoende nieuwe banencreatie die de jobvernieting door verdere automatisering compenseert', is het idee van onder meer Di Rupo.

BASISINKOMEN?

'Di Rupo geeft de verkeerde antwoorden op terechte vragen. Maar toch is het een discussie die de moeite waard is', geven zowel De Leus als Peersman toe. Door de snelle technologische evolutie en het banenverlies die ermee gekoppeld wordt, duikt geregeld het oude idee van het basisinkomen weer op.

'Het is zeker een terechte vrees dat ons onderwijs de versnelling in de technologische evoluties veel minder dan vroeger kan volgen, zodat mensen onvoldoende opgeleid zijn om al die nieuwe jobs te kunnen doen', zegt Koen De Leus.

'We spreken vandaag niet eens meer over de laagst geschoolden, maar zelfs over grote delen van de middenklasse. Het basisinkomen houdt als alternatief steek, maar de weg ernaar toe ligt bezaaid met schietijzers en wolfsklemmen.'

'Het basisinkomen kan er maar komen als zeker vaststaat dat er door robotisering en de evolutie van artificiële intelligentie echt een tekort komt aan jobs. Maar vandaag is dat niet zo. Als er nog een veel te hoge werkloosheidsgraad is, heeft dat vooral te maken met het niet goed aansluiten van job-opleidingen op de arbeidsmarkt, gebrek aan begeleiding, te weinig ondernemerschap en gebrek aan competitiviteit.'

De Leus: 'Er is daarnaast ook een probleem met betaalbaarheid.' Hij verwijst onder meer naar een berekening die Sylviane Delcuve, econome bij BNP Paribas Fortis, dit jaar maakte. Zij ging uit van een basisinkomen van 1.000 euro per maand, wat ons land in totaal ongeveer 108 miljard euro zou kosten.

'De afschaffing van alle vervangingsinkomens zou neerkomen op een besparing van slechts 59,5 miljard, wat slechts de helft is van het bedrag dat je nodig hebt. Zelfs als je alle sociale uitkeringen afschaft - 103 miljard in 2015 - kom je nog miljarden tekort. Bottom line is dat het gewoon te simpel is om allerlei uitkeringen af te schaffen en in de plaats een basisinkomen in te voeren. Er zullen allerlei neveneffecten zijn, van de financiering van je gezondheidszorg en sociale zekerheid.'

'Bovendien zullen huidige uitkeringstrekkers hun uitkering zien dalen, en mensen die zo’n uitkering absoluut niet nodig hebben, zullen die dan wel ontvangen. Er dreigt ook het probleem dat een basisinkomen als een magneet werkt op migranten, wat op dit moment zeer gevoelig ligt.'

 

Di Rupo staat niet alleen. Finland plant in 2017 een experiment met 2.000 werkloze inwoners die 560 euro basisinkomen (zie inzet) krijgen. In Zweden wordt arbeidsduurverkorting dan weer in heel wat bedrijven uitgetest. Brussels minister Didier Gosuin (Défi) voerde dit jaar bij wijze van experiment de vierdagenwerkweek in bij Brussel Net, de gewestelijke dienst voor netheid en vuilophaling. De Zwitsers stemden de invoering van een basisinkomen recent in een referendum weg.

Vijver

Gert Peersman, professor economie bij de Universiteit Gent, noemt het PS-voorstel economische nonsens. 'Het gaat uit van het oude en achterhaalde idee dat een arbeidsmarkt uit een vast aantal jobs bestaat. Het klopt gewoon niet dat er 20 procent nieuwe banen bijkomen als iedereen 20 procent minder gaat werken. Het is geen vijver waarin de waterstand en het aantal vissen constant hetzelfde blijft.' 

Met arbeidsduurvermindering is er volgens Peersman op zich weinig mis. 'Maar dat het met volle behoud van loon kan, is mensen zand in de ogen strooien. Minder werken betekent minder produceren, wat dan weer minder koopkracht en consumeren betekent. Je kan er als samenleving gerust voor kiezen minder aan werk en meer aan vrije tijd te besteden. Maar dat wil ook zeggen dat iedereen het met minder zal moeten stellen, en dat er bijvoorbeeld nog minder geld zal zijn om te besteden aan pensioenen en andere collectieve behoeften die toch flink wat geld kosten.'

'Productieverlies zonder looncompensatie zou bovendien een drama zijn voor onze concurrentiepositie', klinkt het nog. 'Of je nu voor de korte of lange pijn kiest, op termijn zal het toch moeten gebeuren. Concurrentieverlies leidt tot loonmatiging.'

Doemscenario's

Het klopt ook niet dat er massaal jobs verdwijnen door de robotisering, zegt Koen De Leus, econoom bij KBC. Hij wordt vanaf 1 september hoofdeconoom bij BNP Paribas Fortis. 'Bij de eerste drie industriële revoluties was er steeds weer het doemdenken dat het aantal jobs zou afnemen. Wel, ze zijn toegenomen. De realiteit is dat het aantal jobs ondanks alle doemscenario's ook vandaag niet afneemt. De nieuwe technologische revolutie doet inderdaad banen sneuvelen, maar dikke kans dat ze vervangen worden door banen waarvan we vandaag nog niets eens vermoeden dat ze kunnen bestaan.'

De nieuwe technologische revolutie doet inderdaad banen sneuvelen, maar dikke kans dat ze vervangen worden door banen waarvan we vandaag nog niets eens vermoeden dat ze kunnen bestaan.
Koen De Leus
Vanaf 1 september hoofdeconoom BNP Paribas Fortis

'Wie kon 10 jaar geleden bijvoorbeeld voorspellen dat social mediamanager vandaag een job zou zijn', aldus De Leus. Er wordt daarbij verwezen naar de recente beslissing van onlinewinkel Coolblue, dat de fysieke retail veel pijn doet, maar intussen ook besliste zelf fysieke winkels te openen.

Peersman: 'Er verdwijnen fabrieksbanen door robots die aangestuurd worden door ingenieurs. De productiegroei die daaruit volgt, wakkert de vraag naar nieuwe robots en ingenieurs aan. Het is dus veel nuttiger in te zetten op een flexibele arbeidsmarkt, waarbinnen de fabrieksarbeider omgeschoold wordt tot robotbestuurder. Maar dat is in de praktijk moeilijker dan het theoretisch klinkt. Anderzijds zal de gestegen koopkracht van de ingenieurs hun behoefte naar bepaalde nieuwe vormen van consumptie doen stijgen, zodat de ontslagen fabrieksarbeider in die sector aan de slag kan. In die zin is het slimmer in te zetten op flexibilisering dan op het onzalige idee van een vierdagenweek in te zetten.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud