Politie gaat criminaliteit via data voorspellen

Klassiek politiewerk is in ons land nog te veel ‘reactief’: pas optreden als een misdrijf is gepleegd. ©EPA

Het systeem van ‘predictive policing’ waait over naar ons land. Ook onze politiediensten willen meer dan ooit voorspellend politiewerk doen op basis van alle mogelijke data die bestaan.

De Belgische politie wil net als andere landen, zoals Nederland, databanken en algoritmes gebruiken om criminaliteit te voorspellen nog voor ze gebeurt. ‘Veel politiediensten hebben ons laten weten dat ze behoefte hebben aan zulke tools voor ‘predictive policing’’, zegt Guy Theyskens, de woordvoerder van de federale politie. ‘Bijvoorbeeld om beter te kunnen inschatten in welke gebieden er op welk moment meer risico is op woninginbraken.

In Nederland worden steden nu al opgedeeld in rasters, zodat de computer er op basis van relevante parameters de hotspots kan uithalen.’

We kunnen deze techniek gebruiken om bijvoorbeeld beter te kunnen inschatten in welke gebieden er op welk moment meer risico is op woninginbraken.
Guy Theyskens
Woordvoerder federale politie

De lokale politie van Antwerpen zou al onder het volgende stadsbestuur kunnen beginnen met predictive policing.

‘We hebben sinds 2015 onderzoek laten uitvoeren door de faculteit veiligheidswetenschappen van de Universiteit Antwerpen en het departement Criminologie van de UGent. Die gaan nog na hoe we dat op het terrein kunnen toepassen en wat het kan opleveren’, zegt Willem Migom, de woordvoerder van de lokale politie van Antwerpen. ‘We willen niet alleen reageren op criminaliteitsfenomenen, we willen meer voorspellend, proactief werken.’

Algoritmes

Voor de hele politie zullen systemen voor predictive policing worden ingebouwd in het nieuwe computersysteem iPolice, dat voor 2020 gepland is. Dat zal de data van alle politiediensten samenbrengen in een cloud. Op basis van die data kunnen algoritmes worden ontwikkeld om aan predictive policing te doen.

Theyskens: ‘We hebben bij de politie datawetenschappers nodig om de juiste modellen en parameters te selecteren. Maar die zullen geen parameters gebruiken die politiemensen nu ook niet mogen gebruiken, zoals iemands huidskleur.’

Onze politie- en inlichtingendiensten gebruiken nu al software, zoals Radix en Vera 2, om risico’s en dreigingen in de strijd tegen het terrorisme in te schatten. Daarvoor worden parameters en namen van verdachten tegen elkaar afgewogen om prioriteiten te kunnen stellen. Onze diensten gebruiken dezelfde parameters als die in andere landen, weliswaar aangepast aan de nationale context en met andere namen voor de tools, zoals Kim in Nederland en RADAR-iTE in Duitsland.

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) sluit niet uit dat dergelijke software ook voor andere criminaliteitsfenomenen kan worden gebruikt, op voorwaarde dat er even relevante parameters voor te vinden zijn als voor de strijd tegen het terrorisme.

Geen bigbrothertoestanden

Jambon benadrukt dat hij geen bigbrothertoestanden wil.

Als je zo misdrijven kan voorkomen of pedofielen en terroristen kan ontmaskeren voor ze toeslaan, zou het schuldig verzuim zijn de technologie niet te gebruiken.
Woordvoerder minister Jan Jambon

‘Maar dit is een zeer interessante technologie. Je moet niet alleen optreden als de daad al gesteld is’, zegt zijn woordvoerder Olivier Van Raemdonck. ‘Als je zo misdrijven kan voorkomen of pedofielen en terroristen kan ontmaskeren voor ze toeslaan, zou het schuldig verzuim zijn de technologie niet te gebruiken. Maar telkens met respect voor de fundamentele principes van de rechtsstaat.’

Regeringspartner Open VLD is wel beducht voor ontsporingen. ‘Misdaad voorspellen biedt ongetwijfeld veel kansen. Ik ben dus voorstander’, stelt Open VLD-senator Jean-Jacques De Gucht. Maar hij wil het debat op gang trekken in het parlement. ‘Want het houdt ook gevaren in, zoals etnisch profileren. Dat moeten we voorkomen door duidelijke richtlijnen uit te werken.’

In haar Big Data-rapport waarschuwde de Privacycommissie vorig jaar al dat predictive policing in de toekomst op een veel grotere schaal zal gebeuren in ons land, zeker als het iPolice-systeem actief zal zijn. De privacywaakhond erkende in het rapport onder andere dat zulke systemen van datamining menselijke fouten kunnen helpen te vermijden. Maar er werd ook gehamerd op een onafhankelijke controle op het systeem.

Misdaad voorspellen biedt kansen, maar het houdt ook gevaren in. Het parlement moet duidelijke regels opleggen.
Jean-Jacques De Gucht
Open VLD-senator


Nederland

Onze noorderburen staan al veel verder dan wij met predictive policing. Een van de projecten die bij de Nederlandse politie het verst gevorderd is, heet het Criminaliteits Anticipatie Systeem. Dat is maandenlang getest in Amsterdam en Enschede en wordt nu uitgerold naar de rest van het land.

Concreet wordt de regio Amsterdam onderverdeeld in vakjes van 125 op 125 meter. Daar worden de ‘hotspots’ en ‘hot times’ uitgehaald: plaatsen en tijdstippen met een groter risico op woninginbraken, straatroven en overvallen. Dat gebeurt op basis van algoritmes en data, zoals de afstand tot bekende verdachten, demografische eigenschappen en eerdere misdrijven in een zone. De kaarten worden tweewekelijks ververst, maar het zou in realtime moeten gebeuren. Zo weten politiepatrouilles waar ze moeten zijn.

De regio Amsterdam werd onderverdeeld in vakjes van 125 op 125 meter. Daar worden de ‘hotspots’ en ‘hot times’ uitgehaald: plaatsen en tijdstippen met een groter risico op woninginbraken, straatroven en overvallen.

Predictive policing gebeurt trouwens niet alleen met de computer. Je kan politiemensen opleiden om verdachte personen te herkennen op basis van hun gedrag, kleding en andere parameters. Dat heet ‘behaviour detection’. In ons land geven 100 trainers in de Nationale Politieacademie en in de provinciale politiescholen een cursus ‘behavioural detection officer’ (bdo). Volgende maand vergroot die pool van trainers, laat Jambon weten. De bdo-technieken worden ook een verplicht onderdeel in de opleiding van nieuwe leden van de politiedirectie Beveiliging (DAB), die de bewakingsopdrachten zal uitvoeren.

De politie evalueert het gebruik van behaviour detection nog. Maar in de eerste maand sinds het gebruik van de bdo-teams in Zaventem had ze al 30 personen gedetecteerd die een link hebben met terrorisme of radicalisme. De opleiding is intussen opengesteld voor andere overheidsdiensten en voor bewakingsagenten, stelt Jambon.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content