interview

VDAB-baas: ‘Nieuwe staatshervorming nodig'

Door de robotisering moet de VDAB meer kunnen inzetten op bijscholing, vindt topman Fons Leroy. ©Kristof Vadino

Om meer mensen aan het werk te krijgen, is een nieuwe staatshervorming nodig, zegt Fons Leroy, topman van de Vlaamse arbeidsbemiddelaar VDAB. ‘Het arbeidsmarktbeleid is nog te versnipperd.’

Vlaanderen heeft vandaag nog onvoldoende instrumenten in handen om in een snel veranderende arbeidsmarkt te zorgen dat zo veel mogelijk mensen aan de slag kunnen. Tot die opmerkelijke conclusie komt Fons Leroy, de topman van de Vlaamse arbeidsbemiddelingsdienst VDAB in een opiniebijdrage in eigen naam in het tijdschrift Sampol.

‘In geen enkel ander Europees land is de kloof zo groot tussen de competenties van werkzoekenden en de capaciteiten waar bedrijven naar op zoek zijn’, zegt Leroy in een interview in De Tijd. ‘Als we iets willen doen aan de toenemende mismatch op de arbeidsmarkt dan zal Vlaanderen meer bevoegdheden moeten krijgen om haar eigen koers te kunnen bepalen. Daarvoor is een nieuwe staatshervorming nodig.’

Als we de toenemende mismatch op de arbeidsmarkt willen aanpakken, moet Vlaanderen meer bevoegdheden krijgen.
fons leroy
gedelegeerd bestuurder vdab

Met de zesde staatshervorming van de regering-Di Rupo heeft Vlaanderen een groter deel van het arbeidsmarktbeleid in handen gekregen. De VDAB is sinds vorig jaar niet meer enkel bevoegd om werkzoekenden aan een job te helpen, maar heeft nu ook de verantwoordelijkheid om te sanctioneren als werklozen onvoldoende moeite doen om werk te vinden.

Maar voor Fons Leroy, die in het verleden op verschillende socialistische kabinetten werkte, gaat dat nog niet ver genoeg. ‘Voor sommige zaken zitten we nog steeds vast in een federaal arbeidsrecht dat niet is aangepast aan het Vlaamse arbeidsmarktbeleid.’

Waar botst het met de federale regelgeving?

Fons Leroy: ‘Momenteel kan Vlaanderen niet zelf bepalen welke baan een werkloze mag weigeren en welke niet. Het is de federale overheid die dat vastlegt. Maar de VDAB bekijkt op maat welk traject een individuele werkzoekende moet lopen. Iemand met een gunstig profiel en een universitair diploma heeft nauwelijks begeleiding nodig van de VDAB, terwijl iemand die na 20 jaar bij Ford Genk aan de deur wordt gezet wel intensief begeleid moet worden. Nu kunnen wij dat maatwerk onvoldoende bieden omdat het federaal kader daar niet aan is aangepast. De federale overheid redeneert nog steeds vanuit beroepen en niet vanuit competenties zoals wij doen.’

Hoe bedoelt u?

Leroy: ‘Onlangs hadden we in Antwerpen een lasser die werkloos werd na een herstructurering. Hij was 62 maar wilde niet met brugpensioen omdat hij als bakkersgast wou werken, een ander knelpuntberoep. Volgens het huidige wettelijk kader had zijn uitkering afgepakt kunnen worden omdat hij niet reageerde op vacatures van lasser, een beroep waarvoor hij de competenties heeft. Dat is toch absurd? We zouden net blij moeten zijn dat hij zich wil heroriënteren en we zouden er alles aan moeten doen zodat hij langer kan blijven werken.'

'Door de robotisering, vergrijzing en digitalisering verandert de arbeidsmarkt razendsnel. Dat vergt een andere aanpak gericht op individuele competenties, waar we dan ook ons sanctiebeleid op moeten kunnen afstemmen. Als dat nodig is moeten we mensen via opleiding of stages op de werkvloer bijscholen voor een passende job. Bijvoorbeeld iemand uit het onderwijs heeft ook grotendeels de kwaliteiten om aan de slag te gaan als commercieel vertegenwoordiger.’

Die opleidingen gebeuren nu toch al?

Leroy: ‘Maar ook daar worden we beperkt door de federale regelgeving. Ze legt ons nog steeds op hoe veel Vlaamse werklozen maximaal een uitkering kunnen krijgen terwijl ze zich bijscholen naar een nieuwe job. Dat is contraproductief.'

'Als je weet dat scholing in de toekomst alleen maar belangrijker zal worden, dan kan je toch niet op voorhand het aantal mensen beperken die een opleiding mogen volgen. Als gewesten meer werkzoekenden een opleiding willen geven, moeten ze daar zelf de kosten van dragen, terwijl de return wel voor de federale overheid en de sociale zekerheid is.’

Is dat niet inherent aan de federale staatsstructuur van ons land dat een ander niveau de financiële vruchten plukt?

Leroy: ‘Als Vlaanderen goed activeert en de werkzaamheidsgraad omhoog krijgt, dan zouden we ook een bonus moeten krijgen waarmee we nog meer mensen aan een job kunnen helpen. De kosten en de baten liggen nu op verschillende niveaus terwijl wel alle overheden er belang bij hebben dat meer mensen aan de slag gaan.’

Voorlopig krijgen jullie de Vlaamse werkzaamheidsgraad niet echt omhoog.

Leroy: ‘We gaan onze doelstelling niet halen om tegen 2020 75 procent van de beroepsbevolking aan de slag te krijgen. Maar dat is ook deels te wijten aan het institutioneel kader dat ons niet de nodige ruimte biedt. Vlaanderen heeft nood aan echt homogene bevoegdheden om werklozen te activeren via maatwerk en dat is vandaag onvoldoende het geval.’

U pleit al voor een zevende staatshervorming, maar u gaf recent zelf toe dat er nog werk aan de winkel is met het bestraffen van werkonwilligen, een bevoegdheid die met de zesde staatshervorming aan de VDAB werd toegekend.

Leroy: ‘Ik geef grif toe dat de VDAB nog werk aan de winkel heeft op het vlak van sancties. We zijn poortwachter geworden van de sociale zekerheid en moeten nu zowel wijzen op rechten als plichten van werkzoekenden. Dat vergt van onze bemiddelaars een cultuuromslag en we zijn daarmee bezig. Ik besef dat we daarin nog consequenter moeten zijn, maar het aantal dossiers dat we doorsturen naar de controledienst stijgt voortdurend, dus we boeken vooruitgang.’

Wanneer zal voor u het proces van staatshervormingen voltooid zijn?

Leroy: ‘De politiek moet eens heel duidelijk bepalen wat het einddoel is van de staatshervormingen. Maar ondertussen is het mijn taak als ambtenaar om pijnpunten te signaleren en het te laten horen als dingen niet werken. Er zijn te veel gemengde, gekruiste en vervlochten bevoegdheden. Meer samenhang is nodig zodat Vlaanderen de nodige hefbomen krijgt om het activeringsbeleid te doen werken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud