Advertentie

'Er hadden in 2009 knipperlichten over PFOS kunnen afgaan'

Hannes Anaf, de voorzitter van de PFOS-PFAS-onderzoekscommissie. Experts maakten daarin vrijdag duidelijk dat er in 2009 al grote vragen waren over de vervuiling. ©BELGA

Bij de start van de PFOS-onderzoekscommissie werd het Amerikaanse bedrijf 3M in de verdediging geduwd, werd duidelijk dat er in 2009 al alarmsignalen afgingen en werd geadviseerd voorzichtiger te zijn bij de Oosterweelwerken.

In het Vlaams Parlement ging vrijdag de PFOS-PFAS-onderzoekscommissie van start met experts in chemie en toxicologie. Die technische start doorkruiste meteen enkele verdedigingslinies van hoofdrolspelers in het verhaal en bemoeilijkte de Oosterweelplannen.

Het meest kritisch waren de professoren voor 3M, dat tot in 2002 in Zwijndrecht PFOS produceerde, een stof die werd gebruikt om producten zoals post-its water- en vuilafwerend te maken. Afgelopen week getuigde Rebecca Teeters, senior vice president van het chemiebedrijf, daarover nog in het parlement. Ze zei toen dat er geen causaal verband is aangetoond tussen de aanwezigheid van PFOS in de mens en gezondheidsklachten.

De essentie

  • De PFOS-onderzoekscommissie in het Vlaams Parlement is aan haar opdracht begonnen.
  • Ze hoorde vrijdag hoogleraars chemie en toxicologie.
  • Daarbij bleek dat in 2009 al knipperlichten afgingen. Niemand steunde de bewering van 3M dat er geen causaal verband is tussen PFOS en gezondheidsklachten.
  • Ook op de Oosterweelwerken klonk kritiek, omdat strenger moet worden omgesprongen met de vervuilde grond.

‘Ik heb me wel even in het haar gekrabd toen ik 3M dat hoorde zeggen’, reageerde vrijdag professor Wim De Coen, die bij het European Chemicals Agency de afdeling voor inschatting van gevaren leidt. ‘Je kan geen data achterwege laten die niet in je kraam passen. Je moet alles bekijken.’ Hij riep het parlement op zoveel mogelijk interne documenten en data over mogelijke gevaren op te vorderen bij 3M.

Ik heb me even in het haar gekrabd toen ik 3M hoorde zeggen dat er geen causaal verband is aangetoond tussen PFOS en gezondheidsklachten.
Wim De Coen
Expert European Chemicals Agency

Ook volgens Jacob De Boer, hoogleraar chemie en toxicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, maakt 3M er zich iets te makkelijk van af.  Volgens hem baseert het bedrijf zich vooral op oudere kankerstudies. De grote aanscherping van de normen kwam er in 2019 echter op basis van een studie over het immuunsysteem. Er kwam veel kritiek op de causaliteit die in die eerste studie werd aangetoond, zei De Boer, maar ze kreeg nadien wel steun van het Europese agentschap voor voedselveiligheid EFSA. Volgens hem is de studie stevig.

Voortschrijdend inzicht

De Coen maakte ook duidelijk dat het argument van ‘voortschrijdend wetenschappelijk inzicht’ geen vrijgeleide kan zijn om de overheid en 3M op alle vlakken vrij te pleiten. Hij zei allergisch te zijn voor die suggestie, al is het maar omdat op basis van internationale studies in 2009 al knipperlichten hadden kunnen afgaan. Dat had nog eens kunnen gebeuren in 2017, zei hij. Dat jaar is cruciaal in de terugblik, omdat in september 2017 de Vlaamse overheid communicatie naar de inwoners van Zwijndrecht voorbereidde, maar uiteindelijk nooit uitstuurde.

Cosmetica

Voorts maakte de hoorzitting duidelijk dat er op de twee acuutste vragen - is er een gevaar voor de volksgezondheid en verlopen de Oosterweelwerken veilig genoeg? - nog altijd geen duidelijk antwoord is. Zo verspreidt PFOS zich ook via de lucht. Het is niet alleen schadelijk voor wie het via eieren, orgaanvlees of groenten inneemt, maar ook voor wie stof inademt en doorslikt of waterafstotende cosmetica gebruikt.

De experts waarschuwden wel voor paniek. Acuut gevaar is er niet, maar op termijn zijn er gezondheidsrisico’s. Professor Greet Schoeters van het Steunpunt Milieu en Gezondheid vergeleek het met roken. Het is niet gezond, maar je kan niet voorspellen dat iemand die rookt in dat individuele geval ook kanker krijgt.

Sarkofaag

De experts toonden zich ook kritisch voor de manier waarop de Oosterweelwerf de vervuilde grond wil inkapselen. ‘Dat hele verhaal van die folie vind ik niet sterk’, zei De Boer. ‘Wat daar nu wordt opgegraven, geeft kopzorgen’, zei ook De Coen. ‘Met die grond moet je heel voorzichtig omgaan. Ik denk eerder aan iets als een sarcofaag dan aan een doek en een folie.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud