interview

‘Het is in Vlaanderen zo slecht niet'

©Debby Termonia

Ondanks de besparingen maant Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) burgers en bedrijven aan tot optimisme. ‘Wij bieden perspectief op 40 jaar. Ik verwacht daar iets voor terug.’

Vlaams minister-president Geert Bourgeois blikt bij het begin van het nieuwe jaar terug op een ‘fantastisch 2014’. Maar zoals het een echte West-Vlaming betaamt, kan het volgens hem nog beter. ‘We moeten nu een boodschap van optimisme brengen’, zegt Bourgeois. ‘We mogen de budgettaire problemen natuurlijk niet onderschatten. Het was nodig de tering naar de nering te zetten. Maar tegelijkertijd moeten we perspectief bieden. We staan er in Vlaanderen helemaal niet zo slecht voor. Die boodschap hadden we bij het begin van de Vlaamse regering duidelijker moeten brengen. We zijn overstemd door de maandenlange negatieve commentaren. Ik ben vast van plan die boodschap van optimisme en hoop nu echt te brengen.’

Het was toch geen verrassing dat de besparingen protest zouden uitlokken?
Geert Bourgeois: ‘Neen, maar er was een tsunami van negatieve berichtgeving in de aanloop naar de betogingen. Na de keuzes van de Vlaamse regering kwamen de maatregelen van de federale regering. Het is natuurlijk de rol van de vakbonden en de drukkingsgroepen om hun belangen te verdedigen, maar onze repliek mocht iets sterker zijn. Tegelijkertijd merk ik dat er bij de bevolking een draagvlak is voor onze beslissingen. Het zou onverantwoord zijn als deze generatie de relatief kleine inspanning om budgettair orde op zaken te zetten niet doet. Niets doen zou misdadig zijn tegenover de volgende generaties. Dit is geen sociaal bloedbad, maar een relatief draaglijke inspanning. Kijk naar de tarieven en bijdragen in andere landen of zelfs naar de andere deelstaten en iedereen ziet dat onze inspanning al bij al goed meevalt.’

Overdrijft de linkse oppositie?
Bourgeois: ‘Absoluut. John Crombez (Vlaams fractievoorzitter sp.a, red.) weigerde eerst een alternatief te geven, maar gaf uiteindelijk in het Vlaams Parlement toe dat hij geen begroting in evenwicht wou en dus schulden zou maken. Sp.a-voorzitter Bruno Tobback heeft hem dan direct tegengesproken door de nadruk te leggen op nieuwe belastingen. De finale begrotingsdiscussie maakte het nog duidelijker. Crombez diende voor 17 procent van de regeringsvoorstellen amendementen in. Met de 83 procent overige maatregelen had hij dus geen probleem. Maar tegelijk roepen de socialisten dat de Vlaamse regering de samenleving kapotmaakt. Dat doembeeld klopt niet.’

Wat stelt u daar tegenover?
Bourgeois: ‘Ik pleit voor enthousiasme, voor activisme bij burgers en bedrijven. We bereiden de toekomst voor om weer bij de top te horen. De Vlaamse regering gaat 2015 in met enkele nieuwe klemtonen. We willen een nieuwe overheid, we willen fors investeren en we stellen voor het eerst een beleidsoverschrijdende toekomstvisie op. We kijken vooruit naar 2040-2050 om ons voor te bereiden op de grote uitdagingen voor Vlaanderen. Ik hoop die oefening in de zomer af te ronden.’

Een soort opvolger van Vlaanderen in Actie?
Bourgeois: ‘Nee, zo’n strategische beleidsnota is totaal nieuw. We vertrekken van een wit blad. Wat verandert er en wat betekent dat voor Vlaanderen? Denk aan de verschuiving van de economische macht naar Azië, de klimaatproblematiek, de vergrijzing en de nieuwe technologieën. Het wordt geen concreet plan, maar een poging om die brede uitdagingen te schetsen en daar slim op in te spelen. Mijn boodschap is er een van optimisme. We hebben het in Vlaanderen lang zo slecht niet.’

Ook Bart De Wever plant een tegenoffensief om het regeringsbeleid beter uit te leggen. Hoe ziet u dat ?
Bourgeois: ‘De partij zal dat nog uitwerken, maar de lijn van de Vlaamse en de federale regering is duidelijk: we willen meer welvaart en meer jobs creëren. Er is veel begrip voor onze plannen als je goed uitlegt dat we door onze zwakke concurrentiepositie tewerkstelling verliezen. Daarom wil ik ook een oproep doen aan het bedrijfsleven. Er zijn ook op korte termijn enkele maatregelen die perspectief bieden. Ik verwacht van ondernemers dezelfde boodschap van optimisme.’

Is het dan niet vervelend dat ondernemers het nut van de geplande indexsprong niet zien?
Bourgeois: ‘Dat is heel erg jammer. Ik hoop dat de werkgeversorganisaties daar beter over communiceren. Ik begrijp dat een lineaire lastenverlaging van 2 procent nog veel effectiever zou zijn, maar dat is budgettair gewoon niet mogelijk. De indexsprong vloeit ook terug naar de bedrijven, terwijl de indexsprongen onder premier Jean-Luc Dehaene naar de overheid zijn gevloeid. Hij is dus wel degelijk nuttig.’

U wil meer investeren en een positief verhaal brengen, maar ondertussen wacht u een moeilijke begrotingscontrole. Kunt u de Vlamingen beloven dat er niet extra wordt bespaard?
Bourgeois: ‘We blijven gaan voor budgettaire orthodoxie. Tegelijk wil ik blijven investeren.’

Maar intussen eist Europa wel dat grote investeringen niet langer buiten de begroting worden geparkeerd.
Bourgeois: ‘We hebben Europa gevraagd om voor duurzame investeringen, zoals Oosterweel, een uitzondering te krijgen op de strenge begrotingsregels. Het is een moeilijk debat. Zelfs zij die me gelijk geven, zeggen de discussie het best te laten voor wat ze is. De noordelijke landen zijn achterdochtig omdat ze vrezen dat het de deur naar een slapper budgettair beleid openzet. Dat is niet mijn bedoeling. Maar onze zuiderburen - Frankrijk en Italië - maar ook België willen van de gelegenheid gebruikmaken om van de Europese begrotingsnorm af te wijken. Mijn conclusie is dat we moeten investeren via een publiek-private samenwerkingsconstructie die de toets van Europa doorstaat. Er zijn in Vlaanderen al voorbeelden, zoals het sportcentrum van Brasschaat. Tegelijk heb ik Europa gevraagd om voor een duurzame investering tijdelijk van het begrotingstraject te mogen afwijken. Als Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker grote investeringen vraagt, moet daar iets tegenover staan.’

U wil de begroting in het rood laten gaan om te investeren?

Bourgeois: ‘We moeten niet in het rood gaan. Met afwijking bedoel ik eerder dat je als lidstaat meer tijd neemt om naar een evenwicht te gaan. Het begrotingsdoel moet natuurlijk bewaard blijven.’

Dan moeten daar ook op Belgisch niveau afspraken over worden gemaakt.
Bourgeois: ‘Natuurlijk, maar we spreken over kleine bedragen. Als je de Antwerpse Oosterweelverbinding in de begroting opneemt, gaat het om 3,2 miljard euro gespreid over vijf of zes jaar. Dat is minder dan 0,2 procent van het bruto binnenlands product per jaar. Dat betekent geen enorme impact, maar we worden door Europa geviseerd. We zitten in een spanningsveld tussen budgettaire orthodoxie en investeringen. Vlaanderen heeft nood aan nieuwe scholen, goede wegen en meer woonzorgcentra.’

Wat is uw voorkeurscenario voor de financiering van de Oosterweel?
Bourgeois: ‘We hebben opdracht gegeven allerlei financieringsscenario’s te onderzoeken. Zijn er publiek-private constructies die de toets van Europa doorstaan, al dan niet voor een deel of het totaal van het project? Of moeten we publiek geld gebruiken dat een directe impact op de begroting heeft. We zijn dat volop aan het onderzoeken Maar laat het duidelijk zijn: deze Vlaamse regering zal de Oosterweelverbinding realiseren. Dit dossier is een economische en ecologische prioriteit. Hetzelfde geldt voor de IJzeren Rijn (de spoorverbinding tussen Antwerpen en het Ruhrgebied via Noord-Limburg, red.). Ik wil daar samen met collega Ben Weyts resultaten in boeken. De Vlaamse regering moet de motor zijn van die investeringen.’

In de federale regering profileert CD&V zich als de linkse partner. Vreest u voor Vlaams besmettingsgevaar als u op zoek moet naar extra besparingen?
Bourgeois: ‘Ik heb het gevoel dat de federale regering zich na de eerste moeilijke maanden herpakt. CD&V heeft het inderdaad wat moeilijker om zich te positioneren. Op dit moment is er geen impact op de Vlaamse regering. Ik wil dat graag zo houden. We hebben in het regeerakkoord de lijnen uitgezet, zoals de begrotingsdiscipline, en die lijnen zal ik als minister-president bewaken.’

Vindt u het verstandig dat Bart De Wever CD&V herhaaldelijk een probleem heeft genoemd?
Bourgeois: ‘Bart heeft die analyse op een besloten partijmeeting in Antwerpen gemaakt. Ik houd mijn hart vast voor de dag dat een journalist alles opneemt wat ik op een meeting met militanten zeg. Op zo’n moment spreek je zonder papier een uur lang recht uit het hart. Ik zou het jammer vinden als ik als minister-president helemaal niets meer kan zeggen.’

Is de N-VA al voldoende verveld van straatvechter in de oppositie tot bestuurspartij?
Bourgeois: ‘Er zijn groeipijnen mee gemoeid, maar dat is logisch als je heel snel van kmo tot multinational uitgroeit. Er is federaal wat commotie geweest, maar het klopt niet dat we nog altijd een partij van losgeslagen atomen zijn. Ja, we zijn onafhankelijk en niet gebonden aan een zuil. Het zit wat in ons DNA om een partij van vrijbuiters te zijn. Het kritisch debat mag trouwens weer wat steviger gevoerd worden in de partij. Dat hoort bij de cultuur van onze partij.’

Hoe kijkt u terug op 2014 en op de opmars van uw partij?
Bourgeois: ‘Je moet oppassen met het woord historisch, maar het is wel voor het eerst dat een Vlaams-nationalist de Vlaamse regering leidt. Dat is een kantelmoment. Tegelijk zit de N-VA in de federale regering met enkel een sociaal-economisch programma. Dat was tien jaar geleden politieke sciencefiction. Het was tijd om ons te bewijzen als een verantwoordelijke bestuurspartij. Al komt het confederalisme sowieso opnieuw op tafel.’

Bent u zich bewust van uw plek in de geschiedenis van de Vlaamse Beweging?
Bourgeois: ‘Als ik de media mag geloven, dan waren er vroeger alleen maar staatsmannen, van een heel ander kaliber dan de politici van vandaag. Maar pakweg Gaston Eyskens hoefde zich ook amper iets aan te trekken van de media, terwijl wij bijna in realtime commentaar geven. Dat maakt het zowel moeilijk als boeiend. Persoonlijk ben ik eerder bescheiden over die historische rol, maar als ik oudstrijders van de Vlaamse beweging tegenkom, zijn ze vaak echt emotioneel. Ze hadden nooit durven te dromen dat een Vlaams-nationalist aan het hoofd van de Vlaamse regering zou staan.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n