Wat u moet weten over Publipart

©James Arthur

Met het ontslag van de Gentse schepen Tom Balthazar (sp.a) heeft Vlaanderen in navolging van het Waalse Publifin een eigen 'intercommunaleschandaal'. De affaire Publipart uitgelegd in vijf vragen.

1. WAAR GAAT HET OVER?

Alles begint bij het schandaal rond de Waalse holding Publifin. De intercommunale groep kwam in opspraak voor een cultuur van gegraai en zelfbediening. De bestuurders (mandatarissen van MR, PS en cdH) van het samenwerkingsverband tussen verschillende gemeenten in de provincie Luik zijn riant vergoed voor overbodige of zelfs onbestaande vergaderingen. Daarmee verdienden de politieke mandatarissen die in het bestuur zetelen gedurende 3,5 jaar tot bijna 3.000 euro bruto per maand.

600.000
De strategisch directeur bij het Waalse Publifin verdiende 600.000 euro per jaar. Topman Stéphane Moreau - PS-burgemeester in Ans - strijkt volgens de Waalse pers minstens 80.000 euro per maand op.

Publifin is in Wallonië een reus. Het controleert via de werkmaatschappij Nethys belangrijke delen van de Waalse economie. Het beheert de elektriciteits- en aardgasdistributienetwerken in de provincie Luik en is met Voo als telecombedrijf actief in heel Wallonië en een deel van Brussel. Daarnaast bezit de maatschappij de Waalse krantengroep Vers L'Avenir, een aandeel in enkele Franse lokale kranten en de helft van de luchthaven van Luik.

De affaire Publifin kostte de kop aan de Waalse minister Paul Furlan (PS). Nethys-topman Stéphane Moreau - een zwaargewicht in de Luikse PS en gewezen poulain van wijlen Michel 'papa' Daerden - bracht de hele PS en voorzitter Elio Di Rupo in een lastig parket. Moreau werd uiteindelijk gedwongen ontslag te nemen als burgemeester van Ans, een gemeente nabij Luik.

2. HOE ZIJN VLAAMSE POLITICI HIERIN BELAND?

Publifin heeft ook vertakkingen naar Vlaanderen. Het is bij ons een grote windenergiespeler en voor de helft aandeelhouder en medefinancier van de vastgoedontwikkelaar Land Invest, die projecten heeft lopen in Antwerpen. De Gentse schepen Tom Balthazar struikelde over zijn activiteiten in Publilec en Publipart, die gelinkt zijn aan Publifin.

De Waalse holding heeft een meerderheid in de intercommunale Publilec (dat participeert in het energiebedrijf Luminus) die op zijn beurt het vehikel Publipart controleert. De 'semi-publieke holding' Publipart is aandeelhouder bij onder meer de stroomnetbeheerder Elia en de gasnetbeheerder Fluxys, ze belegt in aandelenfondsen en heeft belangen in andere intercommunales. De nv heeft zo'n 60 miljoen euro in portefeuille.

Voor die opdracht streken de 17 bestuurders - Walen en Vlamingen - de jongste vier jaar gemiddeld 350.000 euro bruto per jaar op. Het komt neer op 1.600 euro bruto per vergadering. Ter vergelijking: bij Publifin verdienden 24 mandatarissen tot 3.000 euro per maand. Bovendien verdiende de strategisch directeur 600.000 euro per jaar, bijna 100.000 euro extra voor onkosten en een wagen niet meegeteld. Het is onduidelijk hoeveel Moreau precies verdient, maar in de Waalse pers is sprake van zeker 80.000 euro per maand.

Publipart heeft meerdere gemeenten als aandeelhouder, waaronder Gent. De Oost-Vlaamse hoofdstad is wel bezig met een operatie om uit Publilec en Publifin te stappen, zoals Balthazar in zijn ontslagbrief ook aangaf.

In Publipart hebben ook de Publifin- en PS-figuren Stephane Moreau, André Gilles en Alain Mathot een zitje, net als de Gentse schepen van Financiën Christophe Peeters (Open VLD). Tom Balthazar nam er in januari na negen jaar ontslag. Ook de gewezen kabinetschef van de Gentse burgemeester Daniël Termont, de gepensioneerde Patrick Boes, heeft er een zitje, net als CD&V-mandataris Ignace Dereeper.

Klik hier als de tabel niet zichtbaar is.

 

3. WAT IS HET PROBLEEM?

Er zijn ten eerste de vrij hoge vergoedingen voor de politieke mandatarissen. Vooral Balthazar krijgt vanuit de oppositie kritiek als 'linkse graaier'. Daarnaast is er ook een probleem met transparantie. Bedrijven als Publifin en Publipart zijn uitgegroeid tot weinig doorzichtige vehikels die zich zonder veel politieke controle met zaken bezighouden die ver van hun kerntaak staan. Intercommunales waren oorspronkelijk bedoeld om intergemeentelijk samen te werken rond zaken als energie en afvalophaling.

Het derde grote probleem zijn de dubieuze investeringen van Publipart. Het belegde onder meer in een Duits bedrijf dat bestanddelen maakt voor chemische wapens en in Griekenland veroordeeld is voor corruptie. 

Beleggingsfondsen zijn weliswaar ondoorzichtig, maar deze affaire is pijnlijk omdat de stad Gent zich al jaren opwerpt als een pionier in duurzaam beleggen. Publipart verloor overigens ook 2 miljoen euro door het faillissement van de Gentse bank Optima, een zaak waarin de Gentse burgemeester Daniël Termont zich moest verdedigen over zijn banden met topman Jeroen Piqueur.

4. HEEFT VLAANDEREN NU ZIJN EIGEN PUBLIFIN-AFFAIRE?

Dat is enigszins overdreven. De Publipart-bestuurders kregen geen duizenden euro's per maand doorgestort om niets te doen. Excessen zoals bij Publifin zijn in Vlaanderen sowieso onmogelijk door strenge regels over onder meer zitpenningen. Die zijn beperkt tot 205 euro bruto per vergadering. Handige cumulards kunnen tot 8.000 euro per jaar verdienen, nog geen fortuinen. Publipart ontsnapte wegens zijn structuur aan het Vlaamse decreet op intercommunales.

356
De stroom- en gasnetbeheerder Eandis verdeelt 356 postjes onder politici. Die krijgen per jaar 365.000 euro aan zitpenningen.

Wel is het zo dat er in Vlaanderen nog altijd een pak politieke mandatarissen zetelen in allerlei bestuursraden van intercommunales en andere semi-publieke vehikels. De stroom- en gasnetbeheerder Eandis verdeelt bijvoordeeld 365 postjes aan politici, samen goed voor 600.000 euro per jaar aan zitpenningen. Zoals Eandis zijn er nog tientallen andere.

Het is niet altijd even duidelijk wat al die bedrijven precies doen. Freya Van den Bossche (sp.a) schrapte in de vorige Vlaamse regering al 1.200 postjes in energie- en sociale woonbedrijven. John Crombez stelt nu voor om die oefening ook voor andere sectoren te doen. In de Vlaamse regering loopt een discussie over de intercommunales, waarbij Open VLD pleit voor een privatisering van de intercommunales. De partij vindt dat politici best uit de intercommunales stappen. De coalitiepartners CD&V en N-VA stribbelen tegen.

5. HOE GROOT IS DE POLITIEKE SCHADE?

De affaire is in de eerste plaats een ramp voor de sp.a. In Gent - een van de laatste grote rode bastions - is het zijn kandidaat-burgemeester kwijt en staat het kartel met Groen op springen. Lijsttrekker Balthazar was al zijn geloofwaardigheid kwijt toen zijn naam in één adem genoemd werd met postjespakkerij, geldgewin en beleggingen in de wapenindustrie. Bovendien komt de affaire kort na de Optima-zaak, waarin de naam van Termont viel. Het hielp ook niet dat ex-sp.a-kopstuk Luc Van den Bossche onder meer CEO was van de bank en ook voorzitter van de vastgoedtak van Optima. 

©BELGA

John Crombez geeft toe dat het amper uit te leggen is. De bevolking eist dat socialisten het strengst in de leer zijn als het op financiële ethiek aankomt. Zelfverrijking maakt politici die een carrière bouwen op solidariteit en rechtvaardigheid ongeloofwaardig. Het vertrek van Balthazar was nodig om bij sp.a nog te redden wat kan met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content