Advertentie

Bedrijven knoeien om coronapremie te krijgen

Het Brussels Gewest baseert zich op de NACE-codes om te bepalen welke bedrijven recht hebben op coronapremies en rekent erop dat die codes voldoende zijn gecontroleerd door de fiscus. ©Kristof Vadino

Tienduizenden bedrijven hebben sinds de uitbraak van de coronacrisis hun activiteitencode aangepast en konden zo plots aanspraak maken op een coronapremie. De controles daarop lijken niet waterdicht.

Meer dan 44.000 bedrijven en eenmanszaken hebben vorig jaar een andere bedrijfsactiviteit opgegeven, waardoor ze opeens coronapremies konden aanvragen. Ook duizenden spookbedrijven deden dat. Allemaal gaven ze een nieuwe NACE-code op - de officiële Europese code die omschrijft welke activiteiten een bedrijf uitoefent - die recht gaf op een premie. Dat blijkt uit analyses van de bedrijvendata-expert Graydon, op vraag van De Tijd.

Sinds de coronacrisis is losgebarsten, kennen de verschillende beleidsniveaus in ons land premies en andere steunmaatregelen toe, zoals de Vlaamse hinderpremie of het federale overbruggingsrecht en de federale relance-uitkering. In meerdere gevallen was of is daarbij de NACE-code belangrijk, omdat niet alle sectoren in aanmerking komen voor een premie.

Een bouwbedrijf met een code voor cafés diende onrechtmatig 23 aanvragen voor een Vlaamse hinderpremie in.

Uit de resultaten van Graydon blijkt dat 69.041 bedrijven en eenmanszaken vorig jaar een nieuwe NACE-code hebben toegevoegd. 44.152 daarvan kwamen in aanmerking om een coronapremie te krijgen die ze zonder aanpassing niet kregen. Dat zijn niet noodzakelijk allemaal gevallen van misbruik. In sommige situaties kan zo’n aanpassing gerechtvaardigd zijn, zoals een traiteur die al langer een restaurant uitbaatte of een krantenwinkel die al eerder een café werd maar nog een foute code had.

6.000
terugvorderingen
In Vlaanderen is al 1,16 miljard euro aan corona-hinderpremies uitgekeerd, goed voor 106.342 dossiers. In totaal werden al 6.000 terugvorderingen gedaan voor 48 miljoen euro.

Toch zijn er aanwijzingen dat met de NACE-codes geknoeid is om onterecht premies op te strijken. 6.353 ‘spookbedrijven’, die al jaren geen echte bedrijfsactiviteiten meer uitoefenen, veranderden ook hun codes en kwamen zo in aanmerking voor premies. Dat is zeker verdacht.

Ook 1.544 bedrijven die volgens de analyses van Graydon al voor de coronacrisis een hoog risico op fraude vertoonden, hebben een code toegevoegd waarmee ze recht krijgen op een premie. Net als 3.659 bedrijven met een ‘verhoogd’ risico op fraude. Ook duizenden andere bedrijven die codes toevoegden, hebben dat mogelijk gedaan om onterecht een premie op te strijken.

Het valt niet uit te sluiten dat sommige ondernemingen activiteiten lieten inschrijven die ze niet uitvoerden. Maar de ondernemingsloketten hebben geen controlebevoegdheid.
Chantal De Pauw
Woordvoerster federale overheidsdienst Economie

In Vlaanderen is al fraude met NACE-codes vastgesteld. ‘Een aantal ondernemingen heeft inderdaad extra NACE-codes laten toevoegen’, zegt Arne De Brabandere, woordvoerder van Vlaams minis- ter van Economie Hilde Crevits (CD&V).

‘Bijvoorbeeld om als bouwbedrijf ook een NACE-code voor een café te hebben en zo de hinderpremie te ontvangen. Een bouwbedrijf was geen verplicht gesloten locatie, een café wel. Zo hebben we ontdekt dat een bouwbedrijf 23 aanvragen voor de hinderpremie heeft ingediend.’

Uit onze gegevens blijkt dat 7.653 bedrijven uit de bouwsector hun NACE-code hebben aangepast, waardoor ze een coronapremie konden krijgen.

Knoeiboel

Graydon weet al langer dat de NACE-codes een knoeiboel zijn. ‘In ons land kan je daarvoor zo’n 20 instanties als bron gebruiken. Die gebruiken allemaal verschillende registratiesystemen’, zegt Graydon-directeur Eric Van den Broele. ‘Bij sommige instanties is voor de helft van de bedrijven niet eens een code ingevuld. En vaak vind je voor eenzelfde bedrijf verschillende codes.’

De federale overheidsdienst Economie erkent dat bij het begin van de coronacrisis veel activiteitenwijzigingen zijn gebeurd en geeft toe dat mogelijk ook valse activiteiten zijn opgegeven. Woordvoerster Chantal De Pauw: ‘Het valt niet uit te sluiten dat sommige ondernemingen activiteiten lieten inschrijven die ze niet uitvoerden. Maar de ondernemingsloketten hebben geen controlebevoegdheid en schrijven de NACE-codes in die de onderneming vraagt. De Economische Inspectie kan na een klacht wel a posteriori een controle uitvoeren.’

In principe

Het Brussels Gewest baseert zich op de NACE-codes, maar nam wel een voorzorgsmaatregel. ‘De Brusselse regering heeft beslist niet de NACE-codes te gebruiken die je gemakkelijk kan verkrijgen bij de Kruispuntbank van Ondernemingen, wel de NACE-codes van de btw, die door de fiscus worden gecontroleerd’, zegt Nicolas Roelens, de woordvoerder van Barbara Trachte (Ecolo), de Brusselse staatssecretaris voor Economische Transitie. ‘Elke wijziging in de btw-NACE-code wordt in principe door de btw-administratie gecontroleerd.'

2.847
onderzoeken naar zelfstandigen
Het federale Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) startte al 2.847 onderzoeken naar mogelijke fraude met het overbruggingsrecht.

Maar navraag leert dat de overheidsdienst Financiën niet systematisch alle gewijzigde codes controleert. Er wordt geval per geval beslist of onderzoek nodig is. Daarna kan een foute code wel nog aan het licht komen bij een belastingcontrole.

Glippen zo veel bedrijven door de mazen van het net? Er zijn in Brussel nog maar 56 klachten ingediend bij de politie en het parket over mogelijke premiefraude, terwijl alleen al in april aan 19.884 bedrijven voor 89,956 miljoen euro aan premies is toegekend. Ter vergelijking: het federale Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) startte al 2.847 onderzoeken naar mogelijke fraude met het overbruggingsrecht. Daarvan zijn al 1.317 onderzoeken afgerond. In 421 gevallen werd het overbruggingsrecht al ingetrokken.

Anti-corruptiedienst

In Vlaanderen is al 1,16 miljard euro aan coronahinderpremies uitgekeerd, goed voor 106.342 dossiers. In totaal werden al 6.000 terugvorderingen gedaan voor 48 miljoen euro. 'Maar dat gaat vaak over foutieve aanvragen die ter goeder trouw waren.  Slechts in een beperkt aantal gevallen is er een vermoeden van fraude', stelt Arne De Brabandere, de woordvoerder van Vlaams minister van Economie Hilde Crevits (CD&V). 'Wij hebben 28 dossiers doorgespeeld aan de centrale anticorruptiedienst van de federale politie.’

Zo liep al een bouwbedrijf tegen de lamp dat de NACE-code voor cafés aannam en onterecht 23 aanvragen voor de hinderpremie indiende. ‘Maar de NACE-codes zijn geen criterium geweest voor het toekennen van de verschillende premies. Een aantal NACE-codes werden wel uitgesloten, zoals banken en holdings. Maar de steun wordt toegekend op basis van de uitgeoefende activiteit. Bij de hinderpremie ging dat over een verplicht gesloten fysieke locatie, bij het beschermingsmechanisme over omzetverlies.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud