België pakt volgeladen occasiewagens aan

©Siska Vandecasteele

Is er een trafiek aan de gang met volgeladen occasiewagens, onder andere om illegaal afval te verschepen? De douane heeft haar controles op die trafiek verdubbeld.

Is de haven van Antwerpen een draaischijf voor het verschepen van volgeladen tweedehands vrachtwagens? Samen met de wagens wordt bijvoorbeeld afval, zoals afgedankte elektronica, uitgevoerd. De wagens vertrekken vanuit Antwerpen naar Afrikaanse landen en andere uithoeken van de wereld. Door ze vol te stouwen sparen de uitvoerders niet alleen plaats uit, ze proberen ook te ontsnappen aan controles om (illegale) goederen uit te voeren.

De douane heeft het voorbije jaar een ongezien aantal controles uitgevoerd op tweedehands vrachtwagens en bestelwagens. Het ging om 1.153 controles, dubbel zoveel als de 541 controles in 2016. Drie jaar geleden gebeurden er nog vier keer minder controles op deze trafiek (303 in 2014).

1.153
De douane heeft het voorbije jaar 1.153 controles uitgevoerd op tweedehands vrachtwagens en bestelwagens. Dat zijn er dubbel zoveel als in 2016.

Nochtans zijn er al langer signalen dat via de occasiewagens allerlei trafieken worden opgezet. De Universiteit van de Verenigde Naties, een instelling van de VN, berekende onlangs nog dat België de op twee na belangrijkste uitvoerder is van gebruikt elektrisch en elektronisch materiaal, zoals televisietoestellen, smartphones en wasmachines, met als bestemming Nigeria. Bijna een derde van de elektronica zou onbruikbaar zijn, en dat is illegaal. De export van gebruikte elektronica is niet verboden, maar de toestellen moeten wel nog werken en moeten tweedehands verkocht kunnen worden.

De douane heeft haar controles nu fors opgetrokken, maar controleert niet alle tweedehands vrachtwagens en bestelwagens, vertelt Francis Adyns, woordvoerder van de federale overheidsdienst Financiën. ‘De controles gebeuren na een risicoanalyse op verdachte voertuigen. We spreken hier over enorme hoeveelheden goederen die worden uitgevoerd. Daarom zet de douane in op een performante risicoanalyse, in samenwerking met de milieu-inspectie. De controles zijn gericht op wagens die mogelijk afval of een andere ‘bijlading’ hebben die de uitvoerders niet hebben aangegeven.’

De controles gebeuren vooral in de haven van Antwerpen, omdat daar veruit de grootste trafiek plaatsvindt van tweedehandsvoertuigen. Adyns: ‘In de haven van Zeebrugge bijvoorbeeld komt die trafiek van tweedehandsvoertuigen met bijlading amper voor.’

Van de 1.153 gecontroleerde vracht- en bestelwagens bleken er vorig jaar 108 niet in orde. Dat is bijna één op de tien. Op de douaneaangiftes stonden verkeerde waardes of benamingen voor de ladingen. Maar van die 108 ‘niet-conforme zendingen’ bleken er wel maar zeven te maken te hebben met de illegale uitvoer van afval. De occasiewagens worden dus lang niet alleen gebruikt als dekmantel voor afvaltransporten, maar ook voor allerlei andere ladingen die niet zijn aangegeven. De douane vond bijvoorbeeld ook een lading met gestolen motorfietsen.

Investeren in douane

Volgens minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) kunnen de controles op die trafiek zo fors stijgen ‘omdat er heel wat is geïnvesteerd in de douane’. Zo heeft de regering, gespreid over vorig en dit jaar, 5,6 miljoen euro extra geïnvesteerd in het verbeteren van de controles door de douane. Van Overtveldt: ‘Met dat geld worden onder andere de mobiele scanners in Antwerpen en Zeebrugge vervangen. Ook zijn nog andere, bijkomende detectietoestellen aangekocht. Eerder was al budget vrijgemaakt voor een upgrade van de vaste scaninstallaties in Antwerpen.’

Ondanks de beperkte vangst van wagens die waren volgepropt met elektroafval, zouden toch tonnen van dat afval uit ons land verscheept worden. In de EU geldt een verbod op de export van giftig afval, maar duizenden tonnen worden met valse papieren toch uitgevoerd.

Afrika

De Universiteit van de VN bestudeerde alleen de stroom van gebruikte elektrische en elektronische apparaten in twee havens nabij de Nigeriaanse kuststad Lagos. Daar alleen al bleek elk jaar zo’n 60.000 ton van dat materiaal Nigeria binnen te komen. Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn elk goed voor zo’n 12.000 ton, maar 5.660 ton bleek uit België te komen, vooral via de haven Antwerpen.

Volgens de onderzoekers werkte minstens een kwart (15.600 ton) van alle in Nigeria ingevoerde elektrische en elektronische apparaten niet meer. Dat was dus illegaal elektronisch afval.

Een andere VN-studie uit 2015 toonde dan weer aan dat wereldwijd criminelen bijna 17 miljard euro verdienen aan de illegale handel in elektronica-afval. Met schrijnende toestanden in de landen waar het afval toekomt als gevolg. 20.000 kinderen zouden moeten werken op de stortplaatsen. Daar worden ze blootgesteld aan giftige gassen. Uit het afval halen ze de zeldzame metalen en de herbruikbare onderdelen, waardoor de giftige gassen vrijkomen.

Dergelijke stortplaatsen komen vooral voor in Afrika en Azië. In Afrika zijn die vooral in Ghana en Nigeria te vinden, net als in Ivoorkust en de Democratische republiek Congo. In Azië zijn vooral China, India, Pakistan en Bangladesh berucht om hun stortplaatsen.

Het VN-Milieuprogramma UNEP berekende dat 60 tot 90 procent van het elektroafval illegaal wordt verhandeld of verwerkt. Dat komt doordat een groot deel van de afvalberg die de elektro-industrie veroorzaakt en die jaar na jaar groeit, bestaat uit afval dat niet te recycleren valt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content