Coronacommissaris Facon: ‘De ontspoorde situatie is voor een stuk beleidsfalen’

Pedro Facon.

De nieuwe coronacommissaris Pedro Facon beseft dat hij als coördinator van het coronabeleid voor een gigantische uitdaging staat. ‘Hetzelfde trapje dat nu wordt gebruikt om mij op het podium te zetten, zal gebruikt worden om mij naar de galg te leiden.’

‘Ik wacht op die medaille van de Leopoldsorde’, merkt Pedro Facon met uitgestreken gezicht op als we opmerken dat hij een van de coronastrijders van het eerste uur is. Het droge gevoel voor humor typeert de nieuwe coronacommissaris ten voeten uit. Vriend en vijand erkennen de verdiensten van Facon, die tijdens de eerste coronagolf als directeur-generaal van de federale overheidsdienst Volksgezondheid er mee op toezag dat de ziekenhuizen de toeloop aan patiënten de baas konden blijven.

In samenspraak met de deelstaten benoemde de regering-De Croo de 39-jarige Facon tot coronacommissaris. In die functie moet hij de gaten dichtrijden die vallen bij het bestrijden van de coronacrisis door onze ingewikkelde staatsstructuur. Voor veel politici is Facon een bekend gezicht. In een vorig leven was hij kabinetschef van toenmalig minister van Volksgezondheid en Sociale Zaken Maggie De Block (Open VLD).

De voorbije maanden viel de topambtenaar ook op als secretaris van de interministeriële conferentie, waarin de acht ministers zetelen die in ons land bevoegd zijn voor zorg. ‘Ik beschouw het als een teken van vertrouwen dat voor mij werd gekozen. Ik heb het aanbod dan ook aanvaard, zelfs al heb ik een licht vermoeden dat het geen ereronde door het stadion wordt’, zegt hij.

Door de tweede coronagolf die over ons land raast, zijn wittebroodsweken Facon niet gegund. De coronacommissaris stond onder meer in voor de afwerking van de coronabarometer, waarmee wordt vastgelegd in welke alarmfase ons land zit. Over de barometer, die vrijdag samen met de strengere maatregelen werd afgeklopt maar die nog niet officieel is voorgesteld, wil hij niet veel kwijt.

Wel is duidelijk dat we door het hoge aantal besmettingen minstens voor enkele weken in alarmfase vier, het hoogste niveau, zitten. Daardoor zijn nu ook strenge maatregelen van kracht en moest de horeca dicht. Facon wil terug naar niveau twee, met veel minder strikte maatregelen, maar eerst moet het aantal besmettingen flink dalen.

Hoe is het te verklaren dat we alweer een van de zwaarst getroffen landen van Europa zijn?

Pedro Facon: ‘Het is alles samen. Veel mensen zijn teruggekeerd uit vakantie, waaronder veel rode zones. De scholen zijn weer opengegaan, de bedrijven werken weer met een normale bezetting en het maatschappelijk leven is weer op gang gekomen, waardoor meer mensen contact met elkaar hadden. We weten uit motivatiestudies ook dat de zin om de maatregelen op te volgen ernstig is afgenomen. Die cocktail heeft tot een versnelling van het aantal besmettingen geleid.’

De heropflakkering er sneller gekomen dan gedacht, zelfs al werden we in de zomer al eens gewaarschuwd.

‘Deze versnelling zien we in de meeste Europese landen en ze was ook voorspeld. Iedereen wist dat ons een moeilijke herfst en winter wachtten. Wel is de heropflakkering er sneller gekomen dan gedacht, ook al werden we in de zomer al eens gewaarschuwd. Er waren toen veel wat nieuwe besmettingen, vooral in Antwerpen, maar ook in Brussel. In Antwerpen zijn toen erg ingrijpende maatregelen genomen en is de curve van het aantal besmettingen naar beneden gegaan. In Brussel is toen minder fors ingegrepen en de ontsporing van de voorbije weken vindt daar voor een stuk haar oorsprong.’

Het gevoel dat leeft, is er een van: het is maart all over again.

Facon: ‘Toen schoot het aantal ziekenhuisopnames toch nog een pak sneller naar omhoog. Nu is de groei wat trager, maar zien we wel een sterke versnelling. In onze ziekenhuizen hebben we misschien wat te veel van sommige dingen, maar niet van bedden op intensieve zorg. We zitten beter dan Nederland, maar minder goed dan Duitsland. Als 25 procent van de bedden op intensieve zorg naar covidpatiënten gaan, is het normaal dat zoiets tot problemen leidt. Als dat niet zo zou zijn, betekent dat dat je 25 procent te veel bedden hebt.’

‘In theorie kunnen we tot 2.000 covidpatiënten op intensieve zorg aan, maar toch zijn we gealarmeerd. Anders dan in het voorjaar willen we de niet-covidzorg zo weinig mogelijk stopzetten. Door de snelle stijging van het aantal besmettingen worden we daar nu helaas toch al mee geconfronteerd. Dan kun je niet anders dan te stellen dat de situatie een beetje ontspoord is. Dat is voor een stuk een beleidsfalen en daarom is het goed dat de nieuwe regering ernstige nieuwe maatregelen heeft genomen.’

Is dat beleidsfalen een vingerwijzing naar de regering-Wilmès? Die moest met het beheren van de coronacrisis één ding doen, maar is daar niet in geslaagd.

Facon: ‘Het is niet aan mij om het politieke beleid te evalueren. De parlementsleden moeten de regering ter verantwoording roepen en het is aan de kiezer om de finale afrekening te maken. Bovendien is het terugblikkend altijd aanlokkelijk om een oordeel te vellen over wat had moeten gebeuren en wat niet is gebeurd. Ik ga hier dus geen slechte punten uitdelen. Daar kopen we trouwens ook niet veel voor.’

Wat is nu de prioriteit?

Facon: ‘Het kot staat in brand en dus moeten we blussen. De druk op de ziekenhuizen moet omlaag en daarvoor moet de circulatie van het systeem naar omlaag. Er zijn al bijkomende maatregelen genomen, maar we moeten met de bevoegde ministers de sectorprotocollen, bijvoorbeeld voor de sportwereld of het onderwijs, nog updaten. Het zijn er een stuk of 200, dus daar is werk aan. Met een pool van experts nemen we die onder de loep en zoeken we uit hoe ze verbeterd kunnen worden. Het Overlegcomité heeft gevraagd dat werk tegen vrijdag rond te hebben.’

Intussen is duidelijk geworden dat het virus zich sneller verspreidt dan we met de testen kunnen volgen. Hoe problematisch is dat?

Facon: ‘In maart konden we maar 4.000 mensen per dag testen, vandaag halen we pieken tot 70.000 tests. Maar de labo’s kunnen voorlopig maar 60.000 tests per dag verwerken, waardoor een flessenhals ontstaat. Dan moet je keuzes maken. Mensen met symptomen, het bestrijden van clusters en kwetsbare groepen zoals personen die moeten worden opgenomen in het ziekenhuis of nieuwe bewoners van zorgvoorzieningen krijgen de prioriteit.’

Sleutelen aan Celeval

Celeval, de groep adviseurs die de overheden van ons land bijstaat in het beheer van de coronacrisis, krijgt binnenkort een nieuwe samenstelling en opdracht. Dat zegt coronacommissaris Pedro Facon.

'De blijvende discussie over de opdracht en samenstelling van Celeval zorgt er voor dat die vandaag niet optimaal kan werken', zegt hij in De Morgen. 'Mijn team en ik hebben een duidelijke opdracht gekregen om te kijken hoe we de samenwerking kunnen verbeteren.'

‘Tegelijk zijn we de teststrategie aan het herzien. De focus ligt nu vooral op PCR-testen, de klassieke testen die bij de huisarts of in testcentra worden afgenomen. Een taskforce onder leiding van Herman Goossens zoekt uit hoe antigeentesten (de sneltesten waarmee sneller een resultaat wordt verkregen, maar die minder accuraat zijn, red.) in onze teststrategie kunnen worden ingepast. Die zijn almaar betrouwbaarder en doordat ze snel een resultaat geven, kunnen ze in sommige omstandigheden zeer nuttig zijn. Om die reden is in samenwerking met minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) alvast beslist een groot aantal aan te kopen.’

Van sommige zaken weten we al maanden dat ze moeten gebeuren. Er zijn veel besmettingen in de allochtone gemeenschap, vaak omdat die mensen te weinig op de hoogte zijn van de maatregelen. Waar blijft de al maanden beloofde ‘doelgroepencommunicatie’?

Facon: ‘Met persconferenties bereik je inderdaad maar een deel van het publiek. We werken samen met enkele bureaus en de infocel van het Crisiscentrum aan een communicatie waarmee we de maatregelen en vooral het waarom ervan proberen duidelijk te maken. Over de resultaten kan ik nog niks zeggen. Vergeet niet dat ik nog maar tien dagen op deze stoel zit. (laconiek) Al voelt het al veel langer aan.’

Het bestrijden van het coronavirus slorpt nu te veel tijd op van politici. Dat is niet goed, want andere maatschappelijke problemen krijgen geen antwoord.
Pedro Facon
Coronacommissaris

Als ambtenaar bent u benoemd tot coronacommissaris. Is dat eigenlijk geen politieke functie?

Facon: ‘Nee. Dat mag het ook niet zijn. België is een complex land en we kampen met problemen op het vlak van de bevoegdheidsverdeling. We hebben nu geen tijd om die weg te werken, maar we moeten er wel op toezien dat we ondanks die problemen zo efficiënt mogelijk werken. De federale regering zou een superminister voor het coronabeleid kunnen aanduiden. Maar dat zou onmiddellijk tot spanningen leiden met de regio’s, en dat is nu net wat we willen vermijden. Mijn rol is het overleg tussen de overheden te coördineren en te faciliteren.’

‘Ons commissariaat wil de olie in de machine zijn en daarom heb ik niet te veel eigen pretenties. We hebben een premier en een minister van Volksgezondheid die duidelijk leiderschap tonen in hun communicatie en dat is een goede zaak. Daarnaast staat een heel netwerk van mensen, gaande van virologen tot topambtenaren, die dikwijls het woord nemen. Een van mijn ambities is ertoe bijdragen dat de boodschap die ze brengen zo goed mogelijk gestroomlijnd wordt.’

Gelooft u dat we dit nog rechtgetrokken krijgen?

Facon: ‘We moeten opnieuw naar een lager risiconiveau op onze barometer. Het laagste niveau is onmogelijk zolang er geen effectief vaccin of een effectieve behandeling voorhanden is. Het hoogste alarmniveau, waar we nu in zitten, is veel te hoog om ietwat normaal te kunnen leven. Het bestrijden van het coronavirus slorpt ook te veel tijd op van politici en dat is niet goed, want daardoor krijgen andere maatschappelijke problemen geen antwoord. De cijfers naar beneden krijgen zal een tijd duren. Laten we hopen dat het ons lukt, dat we een milde lente krijgen en dat we vervolgens kunnen beginnen met de uitrol van de vaccins, die hopelijk effectief zijn.’

Veel van uw collega’s die sinds dag één tegen het virus strijden, zijn op. Hoe houdt u het vol?

Facon: ‘Ik hou mijn masker aan opdat u niet zou zien hoe vermoeid ik er echt uitzie (lacht). Serieus nu: dit is een zeer zware periode. Ik ben ook moe en ik ben gefrustreerd over bepaalde zaken. Dit commissariaat wordt geen wandeling door het park. Ik ben vorige week door de media heilig verklaard. Maar hetzelfde trapje dat nu wordt gebruikt om mij op het podium te zetten, zal worden gebruikt om mij naar de galg te leiden. En dat zal gebeuren, want binnen een maand zal men mij aanwrijven dat dit of dat niet in orde is. Ik heb het geluk dat ik op een sterk team kan terugvallen en dat ik kan rekenen op een partner die zeer tolerant is.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud