interview

De Croo na heisa over loonakkoord: 'In dit land heb je engelengeduld nodig'

Premier Alexander De Croo: ‘Ministers hebben geen voorrang bij vaccinaties. Ik laat me vaccineren als het mijn beurt is. Ergens rond 10 juni.’ ©Gert Jochems

De heisa over het loonakkoord toonde eens te meer aan hoe moeilijk het is in België snel beslissingen te nemen. ‘Vandaag moet een land niet het grootste zijn, wel het snelste’, zegt premier Alexander De Croo (Open VLD). ‘Helaas werden bij ons vooral structuren gebouwd die moeten garanderen dat we niet snel vooruit kunnen gaan.’

Alexander De Croo voelt zich goed in de Wetstraat 16. Niet wegens het plechtstatige gebouw, want na zeven maanden is hij het bladgoud aan zijn muren al beu gezien. Wel omdat het premierschap hem toelaat zich te plaatsen boven het dagelijkse politieke gevecht om de scherpste quote en zich op te werpen als een verbinder, wat meer zijn stijl is. In tegenstelling tot zijn voorganger Charles Michel (MR), die zich de kritiek op zijn regering persoonlijk hard aantrok, wuift hij bedenkingen en commentaren voorlopig laconiek weg.

‘Toch moet ik zeggen dat het premierschap onder mijn vel kruipt’, zegt De Croo. ‘Door de coronacrisis nemen we beslissingen die veel verregaander zijn dan wat we ooit hebben gedaan. Ik probeer daar rustig onder te blijven en het overzicht te bewaren, maar er zijn veel gezonde twijfels. Als je af en toe een ziekenhuis bezoekt, weet je waar het over gaat. Dat heeft geholpen om uit het politieke gekrakeel te blijven. Het virus heeft getoond dat je er geen politieke winst uit moet proberen te halen. Wie zich toch probeerde te profileren, is van een kale reis thuisgekomen.’

Door de coronacrisis heen hing de regering goed aaneen. Maar de verwachting was dat, zodra de aandacht naar het sociaal-economische zou verschuiven, de tegenstellingen tussen de liberalen en CD&V langs de ene kant en de socialisten en de groenen aan de andere kant de coalitie zouden splijten. Met het loonakkoord heeft De Croo echter zijn eerste grote sociaal-economische test doorstaan. De lonen kunnen dit en volgend jaar maximaal met 0,4 procent stijgen boven op de verwachte indexering van 2,8 procent. Daarbovenop kunnen bedrijven die de crisis goed hebben doorstaan, een coronapremie van maximaal 500 euro geven.

In januari geloofde u dat de sociale partners een loonakkoord konden onderhandelen omdat zowel bij de vakbonden als bij de werkgevers ‘verantwoordelijke mensen zitten’. Vindt u dat na vier maanden geruzie nog?

Alexander De Croo: ‘Het verbaast me dat ze niet tot een akkoord zijn gekomen, want alles lag op tafel om een deal mogelijk te maken. Maar het is niet voor het eerst dat het niet lukt. Zowel Yves Leterme (CD&V) als Elio Di Rupo (PS) heeft als premier zelf de loonnorm moeten vastleggen. Op zulke momenten is het belangrijk dat de regering optreedt als vangnet. Dat hebben we gedaan. Natuurlijk probeert iedereen daar nu zijn saus over te gieten, maar het belangrijkste is nu dat de meerderheidspartijen het akkoord verdedigen. Voor de samenwerking tussen de regering en de sociale partners is dit wel een gemiste start.’

Om de regering in beweging te krijgen waren socialistische verklaringen nodig over het droogleggen van de dividenden, iets waar u naar verluidt niet mee was opgezet. Hoe is de sfeer nu?

Het is niet de bedoeling dat op sectorniveau wordt beslist dat alle bedrijven een bepaald minimumbedrag aan coronapremie moeten geven.

De Croo: ‘Als je onderhandelt, helpt het niet ronkende verklaringen in de media te doen. Als je dat doet, kan je alleen onder de lat doorgaan. De coronapremie zou er ook zonder die verklaringen zijn gekomen. Het is toch niet omdat de sociale partners geen akkoord kunnen afsluiten, dat de werknemers en de bedrijven daarvan het slachtoffer moeten worden? Politiek ging de discussie eerder over het menu dat we de sociale partners hebben voorgelegd over de minimumlonen, de overuren en de eindeloopbaanregeling. De vraag was in hoeverre we een kader zouden aanreiken voor het overleg. Voor de minimumlonen vragen we de sociale partners die op termijn te verhogen, maar ten vroegste na de coronacrisis.’

Er is nog onduidelijkheid. Volgens uw partijvoorzitter Egbert Lachaert kunnen alleen werknemers van bedrijven die het in de crisis goed hebben gedaan een coronapremie krijgen. Volgens de socialisten kunnen sectoren de premie verplichten. Hoe zit dat?

De Croo: ‘De tekst van het akkoord is heel duidelijk. De coronapremie kan zowel op sector- als op bedrijfsniveau worden besproken. Maar het gaat over de toepassing van een premie in een bedrijf dat zich comfortabel voelt om die premie te geven. Het is niet de bedoeling dat op sectorniveau wordt beslist dat alle bedrijven een bepaald minimumbedrag moeten geven.’

De coronapremie moet in de vorm van consumptiecheques worden uitbetaald. Uw partij heeft veel moeite gedaan om de maaltijd- en ecocheques af te schaffen. Waarom wordt toch weer naar zo’n instrument gegrepen?

De Croo: ‘Ik ben ook een tegenstander van de cheques. Maar dit was de snelste manier om technisch wat op poten te zetten dat niet meetelt voor de loonnorm. De sociale partners hebben zes maanden onderhandeld, wij hebben in minder dan een week een beslissing genomen. Daarvoor hebben we bestaande mechanismes gebruikt. De consumptiecheque dateert van afgelopen zomer, maar kon toen alleen worden gebruikt in de kleinhandel en in winkels die lang gesloten waren. We gaan het toepassingsgebied verbreden, waardoor hij vaker kan worden gebruikt. Maar op termijn moeten we weggaan van al die cheques.’

Het loonoverleg is, zoals het hele Belgische systeem, een moeras geworden waar iedereen in vastloopt en waarin het bijzonder veel moeite kost om kleine stappen vooruit te zetten?

De Croo: ‘We hebben in ons land een aantal dingen in carcans gestopt. Om akkoorden te sluiten, heb je engelengeduld nodig. In normale omstandigheden kan dat werken, in tijden van crisis loopt dat erg moeilijk. Kijk naar de pandemiebestrijding, waarbij we alleen beslissingen kunnen nemen in het Overlegcomité. Dat overleg tussen federale en regionale ministers is nooit in elkaar gestoken om een acute crisis te beheersen. We behalen resultaten, maar het vreet energie.’

Voor de bubbel van de Wetstraat zijn de verklaringen van de partijvoorzitters misschien interessant, maar ik denk niet dat de bevolking er hard mee bezig is.

‘We zullen daar lessen uit trekken. Vandaag moet een land niet het grootste zijn, wel het snelste. Helaas hebben we in het verleden vaak het omgekeerde gedaan. Men heeft structuren gebouwd die moeten garanderen dat we niet snel kunnen vooruitgaan, omdat de werknemers en de werkgevers en de Vlamingen en de Walen elkaar niet vertrouwen. Als mensen zeggen dat we België beter moeten laten functioneren, gaat het over sneller beslissingen nemen. Daar is nog veel werk aan. Al gaat het ook over attitude, want niet alles moet in wetten en systemen worden gegoten. Deze regering is zich zeer bewust dat ploeggeest belangrijk is.’

De socialistische demarche rond de dividenden is maar een van de voorbeelden van hoe partijvoorzitters de regering onder druk zetten. Dat botst toch met die zogenaamde ploeggeest?

De Croo: ‘In de regering is sprake van een zekere chemie die tot resultaten leidt. De partijvoorzitters zitten niet aan tafel en voelen die chemie misschien niet altijd. En ze zullen af en toe nadrukkelijker het partijstandpunt verdedigen. Voor de bubbel van de Wetstraat zijn al die verklaringen misschien interessant, maar ik denk niet dat de bevolking er hard mee bezig is.

Charles Michel zei ook altijd dat de sfeer in de regering goed was. Maar zijn regering is wel ten onder gegaan aan het gekibbel tussen partijvoorzitters. Is dat met de zichtbare afkeer tussen Georges-Louis Bouchez (MR) en Paul Magnette (PS) ook nu een risico?

Ik heb weinig twijfel: we zijn het virus aan het verslaan.

De Croo: ‘Dat zal wel kalmeren. Kijk, ik ga niet verbergen dat we soms verschillende meningen hebben. Maar de voorbije jaren is te vaak geredeneerd in politieke trofeeën. Een trofee is iets wat van een andere partij werd afgepakt. Dat is een zeer politieke redenering, maar ik vind dat het zo niet hoeft te zijn. In een regering moet je zoeken naar waar je elkaar kunt vinden en elkaars sterktes benadrukken. Week na week zullen we dat moeten bewijzen.’

Zaterdag kunnen cafés en restaurants hun terrassen weer openen. Waar kunnen we u vinden?

De Croo: ‘Op een vraag van Q-Music antwoordde ik dat Adriaen Brouwer, een bier van bij ons in de streek, mijn lievelingsbier is. Brouwerij Roman wilde voor komende zaterdag meteen een groot terras voor mij organiseren. Ze was nogal enthousiast over mijn voorkeur, maar dat zag ik toch niet zitten. Verder heb ik er nog niet over nagedacht. We vinden wel iets in Brakel.’

Almaar vaker krijgen we te horen dat ook de zomer lastig wordt. Wanneer zijn we eindelijk van die pandemie verlost?

De Croo: ‘We zijn het virus aan het verslaan. De voorbije weken hebben we een kentering gezien. Na een aarzelende start haalt de vaccinatiecampagne nu een stevig tempo. Slechts vier Europese landen hebben in verhouding tot hun inwoneraantal al meer eerste dosissen gezet. Daardoor nemen de ziekenhuisopnames af, net als de druk op de ziekenhuizen.’

‘Op het Overlegcomité van dinsdag willen we een perspectief geven op wat de komende maanden mogelijk wordt. Buiten zullen we zeker evenementen hebben, binnen moeten we dat nog iets beter bekijken. Als de evolutie blijft wat ze is, moeten we een manier vinden om de cafés en de restaurants in juni veilig te heropenen. En in de zomer zullen we kunnen reizen. Drie weken geleden voelde ik me niet comfortabel dat perspectief te geven, nu wel.’

Hebt u al een reis geboekt?

De Croo: ‘Nee, maar mijn vrouw begint wel aan mijn oren te trekken. Ze wil duidelijkheid en ze heeft gelijk.’ (lacht)

Zeker voor reizen zullen we een vaccinatiepaspoort nodig hebben, maar sommigen willen dat ook verplicht maken voor andere activiteiten. Anderen vinden dat discriminatie. Wat vindt u?

De Croo: ‘Ik vond die discussie wat bizar. Er werd naar Denemarken gewezen, waar gevaccineerden meer mogen. Maar daar heb je een certificaat nodig om naar de kapper te gaan, bij ons mag iedereen naar de kapper. Om te reizen komt het certificaat er sowieso en pas als iedereen de kans heeft gehad zich te laten vaccineren. We moeten nadenken over het gebruik van het paspoort in eigen land. Niet voor alledaagse dingen, maar bijvoorbeeld voor een groot evenement. Wie geen vaccin wil, zal zich dan ter plaatse kunnen laten testen.’

‘Zie het als voorzichtigheid. Als een deel van de aanwezigen op een evenement niet gevaccineerd is, heeft dat nog altijd het potentieel een superspreadingevent te worden. Daarnaast denk ik dat zo’n certificaat jonge mensen kan motiveren om zich te laten vaccineren, zodat grote festivals op het einde van de zomer kunnen doorgaan.’

Hoe kijkt u naar het pleidooi van de Amerikaanse president Joe Biden om de vaccinpatenten tijdelijk op te heffen, zodat sneller meer vaccins in armere landen kunnen worden geproduceerd?

De Britten, die geen vaccins uitvoerden, hebben ons geen lessen te geven over vrijhandel. Ik heb dat premier Boris Johnson duidelijk gemaakt.

De Croo: ‘We willen meer, sneller en goedkoper vaccins produceren. Als het tijdelijk aanpassen van de patenten daarbij kan helpen, wil ik met de farmasector spreken. Maar het is vooral een productieprobleem. Het gaat niet over het vullen van flesjes limonade, wel over een zeer ingewikkeld product. De innovatie achter het produceren van het vaccin is haast even indrukwekkend als die achter de ontwikkeling ervan. Ik ben open van geest, maar iemand moet me aantonen waarom een patent vrijgeven ons zou helpen bij het sneller produceren van vaccins. Dit is geen ideologisch verhaal, pragmatisme is nodig.’

Is Biden ideologisch?

De Croo: ‘Veel dingen die Biden doet, vind ik interessant. Maar als iemand de voorbije maanden een grote protectionist is geweest, is hij het wel. Hetzelfde met de Britse premier Boris Johnson. Ze moeten ons geen lessen geven over vrijhandel en dat heb ik Johnson een paar weken geleden ook duidelijk gemaakt. We hebben duizend keer meer vaccins naar het VK geëxporteerd dan zij naar ons. De VS en het VK konden sneller vaccineren, omdat ze de grenzen gesloten hielden.’

Is er een vaccinatievoorrang voor ministers, zoals die er blijkbaar is voor sommige burgemeesters?

De Croo: ‘Nee. Ik laat me vaccineren als het mijn beurt is. Volgens de Vlaamse vaccinatieplanning is dat ergens rond 10 juni. Ik heb me zelfs niet op de reservelijst aangemeld, want men reageert hypergevoelig als politici versneld worden gevaccineerd. Ik vind die gevoeligheid terecht. Op momenten als nu geldt practice what you preach.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud