Advertentie
Advertentie

De deltavariant, de ongewenste gast op het bevrijdingsfeest

De mutatie ontstond in India en waaide over naar het Verenigd Koninkrijk, waar ze alle andere varianten irrelevant gemaakt heeft. Het is een kwestie van tijd voor dat ook bij ons gebeurt. ©AFP

In volle bevrijdingsvreugde duikt een partycrasher op. De deltavariant, voorheen bekend als de Indiase variant, tikt mondiaal de coronacijfers weer omhoog. Na 1 miljoen gezette spuiten bij ons vorige week blijft de boodschap: prikken, prikken, prikken.

De Belgische coronastatistieken namen de voorbije weken een even grote duik als een roetsjbaan in het pretpark. Er zijn gemiddeld nog 450 besmettingen, 31 ziekenhuisopnames en 6 sterfgevallen per dag. Slechts 3 rusthuisbewoners overleden in het ziekenhuis aan Covid-19, de ziekte die het coronavirus veroorzaakt. In onze ziekenhuizen liggen nog 206 covidpatiënten op intensieve zorg.

De instorting van de cijfers heeft twee verklaringen: het aanbrekende zomerweer en de vaccinaties. Zeven op de tien volwassen Belgen zijn intussen een eerste keer geprikt, vier op de tien zijn volledig gevaccineerd. Vorige week is een record van meer dan 1 miljoen vaccins gezet. De inschatting bij de virusvoorspellers van de overheid is dat we voor 1 juli nog de eerste dag zonder coronadode meemaken.

De crashende curves waren vrijdag voor de federale en regionale topministers het sein om vervroegd een nieuw pakket versoepelingen te laten ingaan. Vanaf 27 juni - de Rode Duivels spelen die avond in het Spaanse Sevilla hun achtste finale op het EK - mogen we weer met veel meer samen eten, drinken, feesten, sporten en eigenlijk alles doen wat leuk is. De hoerastemming is politiek zo groot dat premier Alexander De Croo (Open VLD) de intentie aankondigde na het volgende Overlegcomité op 16 juli zo veel mogelijk van de resterende beperkingen af te schaffen.

Waarover gaat het?

In volle afbouw van de coronamaatregelen loert een nieuwe dreiging om de hoek. Landen als Israël en het Verenigd Koninkrijk - met een flinke vaccinatievoorsprong - worden geconfronteerd met een heropflakkering. Boosdoener is de deltavariant, die uit India kwam overgewaaid. Die mutatie is niet alleen besmettelijker maar ook resistenter tegen vaccins.

Moeten we ons zorgen maken?

Het is opletten geblazen, maar er is geen reden voor paniek. De vaccins werken wel degelijk tegen de deltavariant, alleen is volledige inenting nodig om voldoende te beschermen. Het grootste probleem is dat één dosis AstraZeneca minder beschermt tegen hospitalisatie bij deze variant.

Is er een oplossing?

Zo snel mogelijk iedereen volledig vaccineren. Bij ons landt eind juni in principe een lading van 700.000 dosissen AstraZeneca. Daarmee kan de tweede dosis voor een grote groep ouderen en risicoprofielen vervroegd worden. Dat moet helpen vermijden dat een opwaartse tik in besmettingen door de deltavariant weer veel meer ziekenhuisbedden doet vollopen.

Maar boven de bevrijdingsfeesten pakken zich donkere wolken samen. Net als vaak de regen komt het slechte nieuws van over het Kanaal. De Britse premier Boris Johnson stelde vorige week een gepland versoepelingspakket uit na een flinke opflakkering van besmettingen in het Verenigd Koninkrijk. De boosdoener is de deltavariant, voorheen bekend als de Indiase variant.

Het is geen toeval dat het Verenigd Koninkrijk het eerste Europese land was dat met die mutatie van het originele Wuhanvirus te maken kreeg. Vanwege het koloniale verleden is er een grote Indiase, Pakistaanse en Bengaalse gemeenschap in het Verenigd Koninkrijk. De Indiase variant kwam via reisverkeer het land binnen, waarna hij aan een snelle veroveringstocht begon.

De deltavariant heeft vandaag in het Verenigd Koninkrijk alle andere varianten irrelevant gemaakt. Het is een kwestie van tijd voor dat bij ons ook zo is. ‘De deltavariant is in ons land nu goed voor 31 procent van alle besmettingen, een verdubbeling in een week’, zegt biostatisticus Tom Wenseleers (KU Leuven). Hij is lid van een groep Belgische onderzoekers die door genetische analyse de verspreiding van varianten in kaart brengt. Hun inschatting is dat de deltavariant mogelijk al begin juli dominant is in ons land. De Nederlanders zitten op dezelfde lijn. Hun experts gaan ervan uit dat de deltavariant tegen half juli goed is voor de helft van alle besmettingen en volledig overheerst tegen het najaar.

Door die snelle verspreiding is er geen twijfel dat de deltavariant besmettelijker is. Maar dat is geen reden om gillend de heuvels in te spurten. Het virus gedraagt zich zoals verwacht: terwijl het zich verspreidt en mensen besmet, verandert het in ministapjes. Maken mutaties virussen betere verspreiders, dan zijn ze een blijver. Zoals alles in de natuur is natuurlijke selectie ook van toepassing op virussen. Ze doen alles om te overleven. Besmettelijker worden via mutaties verhoogt de overlevingskans. Ook de alfavariant - voorheen de Britse variant - was flink besmettelijker dan het originele virus. Die variant is nu nog dominant bij ons. De grotere overdraagbaarheid van de Britse variant had als belangrijk effect dat we veel langer dan verwacht, tot diep in de lente, in een soort semilockdown moesten blijven.

Vaccinatiecampagne op kruissnelheid

Het grote verschil met de voorbije maanden is dat de vaccinatiecampagne nu op kruissnelheid zit. Nog goed nieuws is dat er nog geen echte aanwijzingen zijn dat de deltavariant mensen zieker maakt. ‘Het ziekteverloop is wel wat anders. De eerste symptomen zijn eerder die van een klassieke verkoudheid, waardoor het minder snel herkend wordt als een covidbesmetting’, zegt microbioloog Bruno Verhasselt (UGent).

Toch bezorgt de deltavariant virologen klamme handen. Dat komt omdat de vaccins er iets minder goed tegen blijken te werken. De bescherming tegen hospitalisatie en overlijden blijft na volledige inenting met Pfizer of AstraZeneca ook bij de deltavariant weliswaar uitstekend, blijkt uit data van de Britse gezondheidsdiensten.

Maar terwijl bij andere varianten één dosis al goed beschermt tegen symptomatische ziekte, is dat bij de deltavariant niet het geval. Het betekent dat mensen ondanks een prik het virus nog altijd kunnen oppikken en doorgeven. Daardoor blijft corona circuleren en kan het dus ongevaccineerde groepen binnensluipen.

Zorgwekkend is vooral dat één dosis AstraZeneca minder goed beschermt tegen hospitalisatie. Dat maakt de Britten kwetsbaarder dan ons. Het Verenigd Koninkrijk staat verder in zijn vaccinatiecampagne, maar het AstraZeneca-vaccin is er goed voor 60 procent van alle geregistreerde dosissen. Bij ons is dat een kwart. De Britten kozen er ook voor zo veel mogelijk eerste prikken te zetten om zo veel mogelijk mensen deels te beschermen. Omdat volledige vaccinatie cruciaal lijkt in de strijd tegen de deltavariant lijkt die strategie de Britten nu zuur op te breken.

Daar horen wel serieuze kanttekeningen bij. Het Britse uitstel van de versoepelingen lijkt eerder een kwestie van voorzorg - in een geplande dans tussen versoepelingen en een opflakkerend coronavirus - dan van een verloren strijd. Afgelopen week testten 72.400 Britten coronapositief, ruim een derde meer dan de week ervoor. Daartegenover blijft de vaststelling dat het aantal opnames - gemiddeld 225 per dag in een land met 66 miljoen inwoners - en 27 sterfgevallen voorlopig laag blijft. Al zit het aantal opnames en sterfgevallen er wel in stijgende lijn.

‘De heropflakkering van corona in het VK is vooral toe te schrijven aan jongeren, vooral uit de arme wijken in de steden, die nog niet gevaccineerd zijn en elkaar besmetten. Vandaar verspreidt het zich verder onder de oudere generaties. Omdat onder ouderen de vaccinatiegraad wel al hoog ligt, kan het mogelijk slechts om een tijdelijke opstoot gaan’, zegt Steven Van Gucht, viroloog van het kenniscentrum Sciensano. Behalve het Verenigd Koninkrijk meldt ook Israël het hoogste aantal geregistreerde besmettingen in twee maanden. Iedereen kijkt naar Israël omdat dat land het snelst het grootste deel van zijn bevolking vaccineerde - met Pfizer.

En de ziekenhuizen?

Dat de cijfers omhooggaan, is geen verrassing nu het sociaal gedrag overal terugkeert naar normaal. De vraag is of het stijgend aantal besmettingen zich weer omzet in overdreven druk op de ziekenhuizen. Het is te vroeg om daar al grote conclusies over te trekken.

De wetenschappelijke experts die de Belgische overheid bijstaan in de gezondheidscrisis is gevraagd een analyse te maken van de besmettingen, de opnames en de vaccinatiegraad in Israël. Dat de algemene vaccinatiegraad ondanks de vliegende start behoorlijk laag ligt en religieuze groepen passen voor inenting, zou de context enigszins specifiek maken.

Er zijn ook berichten over een stijgend aantal sterfgevallen onder mensen die volledig gevaccineerd zijn. Voor sommigen is dat het sein om de werkzaamheid van vaccins tegen de deltavariant in twijfel te trekken. Tegelijk is het logisch dat nu meer gevaccineerden doodgaan omdat het in meerderheid om ouderen en kwetsbaren gaat. Jongeren zijn nog niet gevaccineerd en hebben amper kans op overlijden na besmetting. Het zegt dus meer over de kenmerken van de gevaccineerde groep dan over het vaccin zelf.

In de strijd met de deltavariant is het wapen voorhanden: prikken, prikken, prikken. Door de bescheiden bescherming na één dosis komt het erop aan zo veel mogelijk mensen zo snel mogelijk volledig in te enten. In Vlaanderen wordt pas tegen midden augustus 85 procent volledige vaccinatie van de volwassen bevolking bereikt. 
Voorzichtigheid in de zomer blijft dus geboden. Een belangrijk element is nog de voorziene levering van 700.000 AstraZeneca-dosissen eind juni. Dat die lading zeker komt, is cruciaal om de tweede dosis van een grote groep ouderen en mensen met onderliggende aandoeningen van 12 naar 8 weken op te schuiven. Zeker nu één dosis AstraZeneca minder goed beschermt tegen hospitalisatie.

Er is geen reden tot paniek. Maar het blijft nodig om onze beschermingswallen op peil te houden.
Pedro Facon Coronacommissaris

‘Er is geen reden tot paniek’, zegt ook coronacommissaris Pedro Facon. ‘Deze variant moet niet anders worden benaderd dan de varianten die we nog zullen krijgen. Er is een blijvende noodzaak tot nauwe opvolging en het op peil houden van onze beschermingswallen: testen, contact- en bronopsporing en quarantaine.’

De overheid neemt ook extra voorzorgen. Met de zomervakantie in zicht is een lijst gemaakt met landen waarvoor een inreisverbod of verplichte quarantaine geldt voor Belgen die eruit terugkeren. De bedoeling is ook bij de contactopsporing - met het oog op de identificatie van besmettingen en clusters - tot acht dagen in de tijd terug te gaan in plaats van de huidige twee. De modaliteiten worden uitgewerkt.

De verwachting is dat ondanks de opmars van de delta-variant het aantal ziekenhuisopnames in de zomer laag blijft. Al is er kans op flinke uitbraken onder groepen niet-gevaccineerden. Denk aan delen van Brussel waar de vaccinatiegraad heel wat lager ligt dan in Vlaanderen.

In het najaar kan het virus ons weer echt parten spelen. Ook al is de kans haast onbestaande dat de zorgsector gaat omvallen, de ziekenhuizen vrezen opnieuw lastige momenten te beleven bij een mogelijke opstoot van het griep-, het rsv- en het coronavirus tegelijk.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud