De koning die het wel kan

Het in beeld brengen van de handshake van de koning past in de communicatiestrategie van het paleis om een sfeer van nabijheid te creëren. ©BELGA

‘Het paleis doet dat toch verdorie goed’, luidt het in de Wetstraat. Koning Filip toonde zich deze week een volleerd evenwichtskunstenaaar in het mijnenveld van de federale regeringsvorming.

‘Hij kan het niet, hè. Een droevig geval.’ Die uitspraak van bijna 30 jaar geleden van gewezen hofmaarschalk Herman Liebaers over toenmalig kroonprins Filip is Filip lang blijven achtervolgen. Zeker nadat hij tijdens een prinselijke missie nog eens uit de bocht was gegaan, door ‘en public’ uit te halen naar het Vlaams Blok.

Toen Filip op 21 juli 2013 de troon besteeg, was de eerste vraag dan ook of hij het wel zou kunnen. Zijn eerste grote test volgde al snel. Een jaar later kreeg hij zijn eerste formatie op zijn bord. Hij bleek het te kunnen. En nu, met nog meer kilometers op zijn teller, slaagt hij er in de politieke wereld te verrassen met creatieve oplossingen.

De forcing voeren rond paars-groen was na de informatieopdracht van Paul Magnette (PS) te risicovol, want dan dreigde het paars-groene verhaal helemaal te ontsporen. En nadat Bart De Wever (N-VA) zijn eigen ruiten had ingegooid door uit te halen naar het ‘gigantisch knoeiwerk’ van Open VLD en de Franstaligen had geschoffeerd, was het evenmin een optie om een opdracht aan De Wever te geven en terug te keren naar de paars-gele piste.

Behoeder

Met de CD&V’er Coens en de Franstalige liberaal Bouchez houdt de koning beide scenario’s op tafel. ‘Ze spelen vooral op veilig’, merkt een politiek hoofdrolspeler op. ‘Koning Filip is zeer doordrongen van zijn opdracht. Hij ziet zich als de behoeder van het land en hij is als de dood om fouten te maken. Daardoor is hij ook in het privé zo stijf als hij publiek overkomt.’

Door de twee nieuwe voorzitters van CD&V en de MR het veld in te sturen heeft Filip ook duidelijk gemaakt dat hij politieke feeling heeft. Zijn keuze wordt een ‘slimme zet’ genoemd. ‘Coens en Bouchez kunnen nu vooral zichzelf overtuigen om alsnog door te gaan met paars-groen’, wordt in socialistische kringen opgemerkt.

Het was wel degelijk de koning zelf die met die oplossing op de proppen kwam, luidt het in zijn entourage. Hij weet waar de politieke gevoeligheden liggen, wat kan en wat niet. ‘Hij heeft zijn politieke netwerk doorheen de jaren sterk uitgebouwd. Hij heeft ook bewust de regionale minister-presidenten betrokken bij zijn staatsbezoeken. Hij kent ondertussen alle politieke hoofdrolspelers, en heeft nu meer kilometers op de teller dan de jonge voorzitters’. Zo voelt hij zich politiek ook steeds meer op zijn gemak.

Onder vier ogen

In tegenstelling tot koning Albert, die altijd zijn kabinetschef Jacques van Ypersele de Strihou aan zijn zijde had en hem blindelings volgde, spreekt Filip de politici onder vier ogen. Dat creëert een vertrouwenssfeer. Hij hecht ook veel belang aan het ‘colloque singulier’, de zwijgplicht die geldt als men door de koning is ontvangen. Wat tussen vier muren wordt gezegd blijft tussen vier muren.

Het is belangrijk dat de mening van de koning niet naar buiten komt.
Rafike Yilmaz
Woordvoerster van het paleis

Vroeger was het zelfs een protocollaire stelregel dat men tijdens een audiëntie geen vragen mocht stellen aan de koning. Die regel werd onder koning Boudewijn versoepeld en audiënties evolueerden tot conversaties. ‘Het is wel belangrijk dat de mening van de koning niet naar buiten komt, omdat er van hem een strikte neutraliteit en terughoudendheid wordt verwacht’, zegt de woordvoerster van het paleis, Rafike Yilmaz.

‘Daarom bestaat in ons land de grondwettelijke gewoonte dat de gesprekspartners van de koning geen informatie aan derden mogen geven over de inhoud van hun onderhoud. Ook de koning brengt de inhoud van zijn audiënties niet naar buiten. Daardoor kunnen de voorzitters, informateurs en andere gesprekspartners in volstrekte openheid spreken tijdens hun audiëntie.’

Inschattingen

Het is belangrijk voor de koning dat politici het achterste van hun tong durven te laten zien, zodat hij de juiste politieke inschattingen kan maken. Al sluiten politici die hem spreken niet uit dat er toch nog iemand meeluistert, wat weerlegd wordt door het Paleis.

Filip neemt dus zijn eigen beslissingen, al heeft hij met zijn kabinetschef Vincent Houssiau wel een perfecte sparring partner, die met beide voeten in de politieke realiteit staat. De Franstalige christendemocratische diplomaat werd ontdekt door Yves Leterme (CD&V), toen die minister van Buitenlandse Zaken was, en werkte daarna voor twee andere top-CD&V’ers, Herman Van Rompuy en Koen Geens. Daarnaast is er adjunct-kabinetschef Pierre Cartuyvels, de gewezen CD&V-burgemeester van Landen die sinds 2012 Filip adviseert.

Sportschoenen

Voorts kan de koning rekenen op een professioneel communicatieteam, dat de pers informeert en ervoor zorgt dat de koning mee is met zijn tijd. De koning was bijvoorbeeld niet gechoqueerd omdat de jonge sp.a-voorzitter Conner Rousseau op sneakers langskwam. Hij zou Rousseau gevraagd hebben of het nu mode is sportschoenen te dragen. ‘Mijn zoon wil dat ook altijd’, merkte hij op volgens Rousseau die na zijn ontmoeting verslag uitbracht op het sp.a-bestuur.

Filip waakt erover dat er geen kloof gaapt tussen het paleis en de bevolking, zoals wel het geval was ten tijde van koning Albert en Van Ypersele de Strihou, die amper buiten hun kasteelmuren kwamen. Dat blijkt ook uit kleine dingen, zoals de beslissing om de politieke audiënties niet langer in het kasteel van Laken, maar in het paleis van Brussel te houden. ‘Zo kan de bevolking de handshake tussen de koning en de partijvoorzitters zien. Dat creëert een beeld van nabijheid’, wordt opgemerkt.

Dat Filip niet in een ivoren toren leeft, blijkt nog meer uit de beslissing om Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken uit te nodigen. ‘Als de koning dat niet had gedaan, zou dat tot onbegrip in Vlaanderen hebben geleid. Tegelijk wist hij dat dat gevoelig lag in Franstalig België. Hij besefte dat hij aan de Franstaligen moest uitleggen dat dat nodig was voor Vlaanderen.’

Trendbreuk

Volgens een politicus heeft Frans Van Daele, de topdiplomaat die koning Filip altijd heeft bijgestaan en ook zijn eerste kabinetschef was, hem de communautaire gevoeligheden van dit land bijgebracht. Dat was een trendbreuk met het verleden, want Albert en zijn rechterhand Van Ypersele de Strihou, deden nog alsof ze de N-VA en zeker het Vlaams Belang konden negeren, wat uiteindelijk het koningshuis ondermijnde.

Koning Filip is veel meer betrokken dan zijn voorganger Albert en geeft in zijn beslissingen blijk van luciditeit.
Politieke hoofdrolspeler

‘Filip is veel meer betrokken en geeft ook blijk van luciditeit in de beslissingen die hij neemt’, beaamt een politieke hoofdrolspeler.

Zijn overweging is dat het land een regering nodig heeft, maar dat kan niet tegen de wil van de Vlamingen in gebeuren. Om zijn koninkrijk te redden houdt hij meer dan ooit rekening met de gevoeligheden in Vlaanderen, die hij ook kent. ‘En dat hij uiteindelijk België wil redden, kan je de koning der Belgen toch moeilijk verwijten’, klinkt het in de Wetstraat.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n