analyse

De stresstest voor onze ziekenhuizen

De ziekenhuizen zetten zich schrap voor wat komen gaat. ©BELGA

Het coronavirus stelt onze gezondheidszorg voor de grootste uitdaging sinds het einde van WO II. Alles wordt in gereedheid gebracht, van beademingsmachines van dierenartsen tot extra plaatsen in internaten.

Nadat het aantal met corona besmette Belgen de afgelopen dagen snel is gestegen, gaat ook het aantal mensen dat zo ziek is dat ze in het ziekenhuis moeten worden behandeld snel omhoog. Donderdagmiddag lagen 634 mensen met Covid-19 in het ziekenhuis, 187 meer dan een dag eerder. ‘We zien dat dat aantal om de drie dagen zowat verdubbelt’, zei viroloog Steven Van Gucht, die de overheid adviseert in deze crisis. 130 mensen lagen op intensieve zorg, wat er 30 meer zijn dan een dag eerder. 88 mensen werden beademd - 22 meer dan 24 uur eerder. De toestroom was donderdag nog te behappen.

België heeft om en bij honderd ziekenhuizen. Elke instelling telt dus gemiddeld iets minder dan zeven coronapatiënten. Berichten dat ziekenhuizen de jongste dagen worden overstelpt, hebben vooral met de spoedafdeling te maken. Heel wat mensen die vrezen dat ze het coronavirus hebben opgelopen, trekken daar in paniek heen.

Italiaanse toestanden

De vrees in een Italiaanse situatie te verzeilen, waar moet worden gekozen welke patiënten worden geholpen omdat onvoldoende mensen en middelen voorhanden zijn, zit erin.

De komende dagen en weken zal het aantal opnames onvermijdelijk stijgen. De vrees in een Italiaanse situatie te verzeilen, waar moet worden gekozen welke patiënten worden geholpen omdat onvoldoende mensen en middelen voorhanden zijn, zit erin. De overheid en de ziekenhuizensector zetten al enkele dagen alles op alles om zo’n scenario te vermijden.

In eerste instantie is het belangrijk dat het aantal nieuwe besmettingen wordt afgeremd, meteen de reden voor de strengere maatregelen die de regering deze week heeft aangekondigd. Hoe minder mensen met elkaar in contact komen, hoe minder besmettingen en hoe minder hoog de piek van het aantal mensen dat tegelijkertijd in het ziekenhuis belandt. De piek lager houden dan de beschikbare capaciteit is de grote uitdaging.

Tegelijk zoekt de ziekenhuissector uit hoe de capaciteit zo veel mogelijk kan worden uitgebreid. Door niet-dringende ingrepen uit te stellen is plaats vrijgemaakt op gewone afdelingen. Maar net als de Italiaanse ziekenhuizen hebben ook de onze hun limieten.

Voldoende personeel

Plaats is niet zozeer het probleem, er moeten ook voldoende personeel en materiaal ter beschikking zijn. Zeker voor de intensive care, met haar specifieke apparatuur, is dat een uitdaging. Op de intensieve zorg liggen 130 coronapatiënten, terwijl ons land 1.900 van die bedden telt. Maar die kunnen niet allemaal voor coronapatiënten worden gebruikt, want mensen krijgen nog altijd hartaanvallen of vallen van de trap en moeten er ook terechtkunnen. Patiënten die er zeer ernstig aan toe zijn, moeten worden beademd.

Nadat een Brussels ziekenhuis giften had gevraagd om nieuwe toestellen te kopen rees ongerustheid over de beschikbare capaciteit. Volgens Van Gucht is die ongegrond, omdat nog maar 10 procent van de beschikbare beademingscapaciteit op de intensieve afdelingen gebruikt wordt. Veel ziekenhuizen hebben ook buiten de intensieve zorg nog heel wat capaciteit en kunnen in geval van nood machines aankopen.

Toch wordt overal het zekere voor het onzekere genomen, waardoor Medec, een fabrikant van beademingstechnologie uit Aalst, wordt overspoeld met aanvragen. In extreme gevallen kan ook een beroep worden gedaan op toestellen van dierenartsen. In welke mate de limieten in zicht komen, wordt voortdurend opgevolgd in een speciaal comité.

Capaciteit

De top van de administratie, de ziekenhuizenkoepels en wetenschappers bekijken dagelijks hoeveel mensen in het ziekenhuis belanden en hoeveel moeten worden beademd. Ze beschikken over cijfers per ziekenhuis en kunnen de gegevens afzetten tegenover de totale capaciteit. Ziekenhuizen krijgen van ons bijna dagelijks instructies om alle nodige stappen te nemen om capaciteit vrij te maken’, zegt Pedro Facon, directeur-generaal Gezondheidszorg van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid.

‘Het is op ons advies dat vorige week werd beslist niet-dringende ingrepen uit te stellen. Alle ziekenhuizen moeten volgens hun capaciteit en expertise Covid-patiënten opvangen’, zegt Facon. Als een ziekenhuis op zijn limieten botst, moet het andere in de buurt contacteren om te bekijken wie kan bijspringen. Als patiënten er te erg aan toe zijn en het ziekenhuis zelf niet over voldoende expertise beschikt, kunnen ze hen doorverwijzen naar een universitair ziekenhuis.

Als het huidige groeipad van opnames op de intensieve doorzet, botsen we begin april op onze limieten. Om die reden besloot de regering afgelopen week over te gaan tot meer drastische maatregelen, die het aantal besmettingen en op termijn ook de toename van het aantal ziekenhuisopnames moet vertragen. Vanaf begin volgende week moeten maatregelen als het sluiten van de winkels en het maximaal inzetten op telewerk zich vertalen in een tragere groei.

Noodplannen

Toch kan niemand garanderen dat de groei van het aantal besmettingen afneemt. Daarom worden noodplannen uitgetekend voor als de toestroom uit zijn voegen barst. In eerste instantie wordt gekeken of andere zorginfrastructuur zoals revalidatiecentra kan worden aangesproken om coronapatiënten onder te brengen. Niet om er doodzieke mensen te behandelen, wel voor de patiënten die er iets beter aan toe zijn. Ziekenhuizen zouden dan alleen worden gebruikt voor de ergste gevallen. Hetzelfde kan gebeuren met de plaatsen voor kortverblijf in de woon-zorgcentra, bijvoorbeeld om er met corona besmette bewoners van het rusthuis te isoleren.

We hebben dit virus bij het nekvel gegrepen. Het spartelt nog heel hard tegen, maar het is belangrijk dat we onze grip niet lossen.
Steven Van Gucht
Viroloog en overheidsadviseur

Een extremere optie is het aanspreken van internaten of vakantieverblijven om er bij hoge nood patiënten te plaatsen. Voldoende personeel vinden wordt dan wel een grote uitdaging - om die reden kunnen ziekenhuizen alle verloven of rust intrekken of gepensioneerd personeel oproepen om tijdelijk terug te keren.

Worstcasescenario

De sector is zich ook aan het voorbereiden op een worstcasescenario, waarbij niet alle nieuwe patiënten kunnen worden geholpen. De Belgische Vereniging Intensieve Geneeskunde heeft samen met ethicus Ignaas Devisch een adviestekst opgesteld over hoe de toestroom in die gevallen moet worden geregeld.

Spontaan kan de neiging bestaan te selecteren op leeftijd, maar in de tekst wordt opgeroepen ook de kansen op overleven in rekening te brengen. De hoop blijft evenwel dat het niet zover hoeft te komen. Daarom blijft het volgens Van Gucht zo belangrijk dat de maatregelen van de regering worden opgevolgd. ‘We hebben dit virus bij het nekvel gegrepen. Het spartelt nog heel hard tegen, maar het is belangrijk dat we onze grip niet lossen.’ De komende weken moet duidelijk worden of onze ziekenhuizen de stresstest waarvoor ze staan, doorstaan.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud