Advertentie
analyse

De zwakke schakels van de begroting

©BELGAIMAGE

De ambities waren al bescheiden en dan nog ziet het ernaar uit dat België zijn budgettaire doelstellingen voor 2022 niet zal halen. De hoge energieprijzen dreigen de toestand verder te verslechteren.

1. Twee nieuwe crisissen en een trucje

Toen de experten van het monitoringcomité in september met hun check-up van de begroting kwamen, leek 2022 zich redelijk zonnig aan te dienen na twee jaar met bloedrode cijfers. Door de sterk aantrekkende economie zou het tekort van de gezamenlijke overheden dalen naar 4,14 procent van het bruto binnenlands product (bbp), beter dan de 4,5 procent van het bbp die met de Europese Commissie was afgesproken in het stabiliteitsprogramma. Op dat moment moesten de federale en regionale regeringen bovendien nog beginnen aan hun begrotingsopmaak.

De essentie

  • Ondanks de gunstige vooruitzichten van het monitoringcomité dreigen de verschillende overheden dan toch hun budgettaire engagementen tegenover Europa niet te halen.
  • De situatie dreigt bovendien nog te verslechteren omdat de hoge energieprijzen en inflatie de economie doen afkoelen en tot een snellere loonindexering leiden.

Maar het resultaat van die besprekingen is net een verslechtering van de situatie: een verwacht tekort van 4,9 procent van het bbp. Dat is vooral het gevolg van twee nieuwe crisissen: de overstromingen in Wallonië, die torenhoge herstelkosten met zich meebrengen, en de stijgende energieprijzen. Die zetten de regering-De Croo aan om het sociaal tarief uit te breiden en een energienorm in te voeren, wat 364 miljoen euro kost.

Met een opbrengst van 28.000 euro per nieuwe job rekent Vivaldi zich niet rijk. Maar de besliste hervormingen wegen te licht te wegen om naar 80 procent werkenden te gaan.

Het verhaal van staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker (Open VLD) dat de meeruitgaven gecompenseerd werden door de totale begrotingsinspanning uit te breiden van 2 naar 2,4 miljard euro, moet met een korrel zout genomen worden. De regering schaarde de 430 miljoen die de effectentaks moet opbrengen bij de variabele inspanning van 1,4 miljard. Maar die opbrengst kan ze niet gebruiken om het saldo te verbeteren, omdat die 430 miljoen al in de vertrekbasis van het monitoringcomité zat. Het communicatietrucje werd maandag door de studiedienst van de N-VA doorprikt.    

2. Economische turbulentie

De regeringen hebben geen vat op de snel wijzigende economische omstandigheden. Terwijl het Planbureau in september nog uitging van een groei van 5,7 procent in 2021 en 3 procent in 2022, dan zijn er nu aanwijzingen dat de economie door de hoge energieprijzen en inflatie aan het afkoelen is. Als dat volgend jaar doorzet, zal dat op de inkomsten van de bedrijven en van de staat wegen.

De voorbije weken werd duidelijk dat de spilindex twee keer overschreden wordt in korte tijd. De snellere aanpassing van de ambtenarenlonen en uitkeringen werd nog niet meegenomen in de berekeningen.  

3. Onzekere jobgroei

De kritiek van oppositiepartij N-VA luidt dat de regering de begroting vol lucht heeft geblazen, met klassieke stoplappen als fraudebestrijding en duurdere tabak, maar ook met de ambitie om de komende drie jaar gemiddeld 43.700 jobs te creëren. Dat verdient nuance: met een verwachte opbrengst van 28.000 euro per job rekent de regering-De Croo zich helemaal niet rijk. Ter vergelijking: de regering-Michel ging in haar niet-gerealiseerde arbeidsdeal in 2018 uit van een winst van 40.000 euro per gecreëerde job.

De doelstellingen zijn ook niet onhaalbaar. De jongste 20 jaar bedroeg de gemiddelde jobgroei 43.200 per jaar. De regering-Michel zat met 63.300 jobs per jaar aanzienlijk hoger. Toch zijn er belangrijke kanttekeningen te maken: de projecties van Vivaldi zijn te bescheiden om de werkzaamheidsgraad tegen 2030 naar 80 procent te tillen. Bovendien weegt het pakket arbeidsmarkthervormingen vederlicht in vergelijking met de taxshift en pensioenhervormingen van de Zweedse coalitie.

In de lijst van 30 maatregelen wemelt het van de zaken die nu al gebeuren, maar die in de toekomst beter moeten. En de maatregelen die wel een doorbraak kunnen vormen, zoals de nachtarbeid in de e-commerce en de vierdagenweek, dreigen gesaboteerd te worden door een entente van de PS en de vakbonden.

In de Franstalige krant La Libre maakte PS-voorzitter Paul Magnette duidelijk dat de plannen om langdurig zieken te activeren voor hem symbolisch zijn. ‘De boete voor wie een sigarettenpeuk op straat gooit, is hoger dan de sanctie voor langdurig zieken die niet meewerken.’ Het interview toont aan hoe het begrotingsakkoord de spanningen opnieuw doet oplopen in de Vivaldi-coalitie. Ook Vooruit ziet met lede ogen aan hoe de PS de PVDA achternaloopt.

4. Vliegtaks

Je ziet het altijd bij begrotingsbesprekingen: een maatregel met een relatief beperkte opbrengst veroorzaakt achteraf het meest miserie. Toen de groenen tijdens het begrotingsconclaaf met een vliegtaks voor vluchten van minder dan 500 kilometer op de proppen kwamen, nam minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) de opbrengst van 30 miljoen dankbaar aan om zijn taxshift te financieren.

Maar het idee was niet doorgerekend en al snel bleek dat die perimeter tot een taks van 50 à 60 euro per ticket zou leiden als transitvluchten vrijgesteld worden. De discussie gaat nu tussen het uitbreiden van de perimeter tot 750 kilometer of transitvluchten geen vrijstelling geven. Maar ook die cirkel van 750 kilometer blijkt geen voltreffer, omdat Ryanair buiten schot blijft.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud