Geen betrouwbare cijfers over politiegeweld

Na recente incidenten, zoals het hard aangepakte protest in januari tegen de dood van de 23-jarige Ibrahima B., vond de Algemene Inspectie het nodig een grondig onderzoek te voeren naar het integriteitsbeleid bij de Belgische politie. ©BELGA

Er is te weinig transparantie over illegitiem politiegeweld in ons land. Er bestaan niet eens betrouwbare cijfers. De Algemene Inspectie die toeziet op de politiediensten wil dat er daarover een publieke databank komt.

Onder de provocerende titel ‘Zijn alle flikken onbekwaam?’ schreef de Algemene Inspectie van de Federale Politie en van de Lokale Politie een visiedocument van 76 bladzijden over het integriteitsbeleid bij de Belgische politie. Na de recente incidenten rond racisme, discriminatie en illegitiem politiegeweld, gaande van een Facebookgroep waarop politiemensen racistische taal gebruikten tot sterfgevallen zoals Jozef Chovanec en Ibrahima B., vond de toezichthouder het nodig een grondig onderzoek te wijden aan dit ‘netelige maatschappelijke onderwerp’.

De essentie

  • De Algemene Inspectie onderzocht het integriteitsbeleid bij de Belgische politie, na de recente incidenten rond racisme, discriminatie en illegitiem politiegeweld.
  • De toezichthouder stelt vast dat de screening van politiemensen tekortschiet.
  • Er valt ook geen lijn te trekken in de bestraffing van politiemensen die tuchtinbreuken plegen.
  • Er is nood aan één meldpunt waar burgers terechtkunnen met klachten over de politie.

Eerste vaststelling: ‘De Belgische politie vaart blind: er bestaan geen duidelijke cijfers over illegitiem politiegeweld, racisme en discriminatie door de politie.’ We weten precies dat in de VS in 2019 1.006 doden vielen na politie-interventies, maar in België bestaan daarover geen duidelijke cijfers. In de VS zijn er 33,5 doden per 10 miljoen inwoners tegenover 2,3 in Nederland. Volgens een niet-gepubliceerd rapport uit juni 2020 van de interne preventiedienst van de federale politie zijn in ons land in 2019 twee personen gestorven nadat de politie een vuurwapen had gebruikt, maar uit het rapport blijkt dat de politiediensten niet alle gevallen signaleren, onder meer omdat sommige politiemensen meer gefocust zijn op de gewonden in eigen rangen.

‘Het is hoog tijd dat de overheid zelf een databank creëert waarop cijfers van het aantal feiten van illegitiem geweld ter beschikking van het grote publiek worden gesteld’, stelt de Algemene Inspectie. 'De actuele regelgeving maakt een dergelijke publiciteit evenwel niet mogelijk. De Algemene Inspectie is ervan overtuigd dat transparantie noodzakelijk is om op een onderbouwde manier correcte informatie te geven met de nodige duiding.' Tegelijk moet ook het geweld tegen politiemensen in één databank komen om een duidelijk beeld te geven, benadrukt de inspectiedienst.

Screening

Maar de hele monitoring van integriteit bij de politie loopt mank, waarschuwt de toezichthouder. ‘Anno 2021 hebben de tuchtoverheden geen zekerheid dat ze correct worden ingelicht als politiemedewerkers strafrechtelijk veroordeeld werden.’ Dat zou systematisch opgevolgd kunnen worden door de databank van de politiemedewerkers jaarlijks te vergelijken met die van alle veroordeelden.

250
tuchtoverheden
De Algemene Inspectie telt meer dan 250 tuchtoverheden voor de politie.

Ook de screening van politiemensen schiet tekort. Als de politiescholen ongepast gedrag opmerken, weegt dat nooit zwaar genoeg om iemand af te wijzen, blijkt uit een bevraging van de politiescholen. Maar de Algemene Inspectie pleit er vooral voor politiemensen ook tijdens hun loopbaan te controleren op hun integriteit en niet alleen bij de selectie vooraf.

Er valt ook geen lijn te trekken in de bestraffing van tuchtinbreuken. ‘Actueel is er geen eenheid van bestraffing, geen responsabilisering van de volledige hiërarchische lijn en een te lang verloop tussen de datum van het gepleegde feit en de uiteindelijke bestraffing.’ De inspectie telt meer dan 250 tuchtoverheden over heel het land. ‘Dat systeem bewijst iedere dag zijn beperkingen. Een vereenvoudiging dringt zich op.’ Er bestaat wel één ‘deontologische commissie’ voor de politie, maar die ‘komt nauwelijks samen’ en ‘er gaat weinig daadkracht van uit’.

Etnisch profileren

De Algemene Inspectie heeft voor haar onderzoek alle politiediensten bevraagd en kreeg antwoorden van 128 lokale politiezones (69%) en 37 eenheden van de federale politie. Van die 165 politiediensten bleken slechts 16 een ‘integriteitsplan’ te hebben. Van de elf plannen die ook werden overgemaakt, bleek slechts één te voldoen aan de kwaliteitsstandaarden.

Er is geen sprake van een uniform en coherent integriteitsbeleid.
Algemene Inspectie van de politie

‘Er is geen sprake van een uniform en coherent integriteitsbeleid. Het is zeer problematisch vast te stellen dat in gespreide slagorde initiatieven worden genomen.’ Daarmee verwijst de inspectiedienst naar een goed initiatief om aan ‘professioneel profileren’ te doen, om ‘etnisch profileren’ tegen te gaan, maar dat werd gelanceerd door slechts vier politiezones. Dat staat in schril contrast met Nederland waar een databank bestaat om zulke goede praktijken te delen tussen alle politiediensten.

Ook tegenover de burgers moet het anders. Er is nood aan een uniek meldpunt waar burgers terechtkunnen met klachten over de politie. Er is ook nog altijd geen wettelijke regeling om klachten af te handelen. In Nederland is die er wel en moet een klacht binnen de tien weken afgehandeld zijn, terwijl er in ons land geen maximumtermijn is.

De toezichthouder pleit er tot slot voor het publiek een digitale tool te geven om, zoals in Engeland en Wales, na te gaan hoe goed of slecht het lokale politiekorps presteert in vergelijking met de andere korpsen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud