Advertentie

Geert Noels stapt op bij Koninklijke Schenking

Het koninklijk domein in Laken, ruim 180 hectare groot, is voor 49 procent in handen van de staat. De resterende 51 procent is van de Koninklijke Schenking, maar het domein is niet open voor het publiek. ©BELGA

De econoom Geert Noels stapt uit de beheerraad van de Koninklijke Schenking, die ruim 7.500 hectare bos en grond en 77 gebouwen in ons land omvat. Volgens welingelichte bronnen hebben twistpunten over de gang van zaken bij de Schenking tot het ontslag geleid.

De Koninklijke Schenking is een ongeziene constructie die is opgezet nadat koning Leopold II in 1900, op zijn 65ste verjaardag, de regering had laten weten dat hij zijn eigendommen wilde overhandigen aan de staat. Op voorwaarde dat ze hun grandeur zouden bewaren en dat de troonopvolgers de eigendommen verder mochten gebruiken. Niet alleen om te wonen, ook bijvoorbeeld als buitenverblijf aan zee of om te jagen. Dat kostte de staat bakken geld, tot de Koninklijke Schenking vanaf 1930 als ‘zelfstandige openbare instelling’ financieel zelfbedruipend moest zijn.

Toch draait vandaag nog altijd vooral de belastingbetaler op voor de kosten van liefst 7.530 hectare bos en grond en de 77 gebouwen die in handen zijn van de Koninklijke Schenking. Eind 2019 brachten De Tijd, Knack, Apache en de VRT alles nog in kaart. Van een kleine gsm-winkel in Brussel tot een luxerusthuis, golfclubs, kastelen en kantoorgebouwen. In dat jaar gaf de Schenking maar 6 miljoen euro uit voor het beheer en onderhoud.

De Koninklijke Schenking wordt vandaag geconfronteerd met belangrijke uitdagingen qua management en transparantie.
Geert Noels
In zijn ontslagbrief aan de Koninklijke Schenking

Daar is al langer kritiek op. Na twaalf jaar stapt nu ook de econoom Geert Noels uit de tienkoppige beheerraad van de Koninklijk Schenking. Toen Noels in 2008 op vraag van toenmalig kroonprins Filip in de beheerraad stapte, zat de Schenking nog in de rode cijfers. Noels hielp de kosten te drukken en nieuwe inkomsten aan te boren, onder meer met de bouw van een luxueus woonzorgcentrum in Oostende. ‘In die periode onderging de Schenking een belangrijke financiële transformatie, die haar vandaag in staat stelt met vertrouwen naar de toekomst te kijken’, schrijft Noels in de ontslagbrief die hij op 19 april gaf aan de voorzitter van de beheerraad, Jan Smets, eregouverneur van de Nationale Bank van België.

In de brief schrijft Noels verder dat ‘de Schenking vandaag wordt geconfronteerd met belangrijke uitdagingen op andere domeinen, met name qua management en transparantie’. ‘Om die uitdagingen tot een goed einde te brengen is krachtdadige actie vereist binnen een eensgezind bestuursorgaan. Op basis van onze interacties van het voorbije jaar ben ik tot de conclusie gekomen dat anderen beter geplaatst zijn dan mezelf om die volgende fase van de transformatie van de Schenking in goede banen te leiden.’

Voorzitter Jan Smets: 'Wij werken binnen wettelijk kader'

Jan Smets, die Paul Buysse in april vorig jaar opvolgde als voorzitter van de beheerraad van de Koninklijke Schenking, geeft liever geen commentaar op de ‘serene ontslagbrief’ van Geert Noels. ‘Het is aan hem om dat te duiden, maar de Schenking apprecieert absoluut zijn jarenlange medewerking.’

‘Wij zijn volop bezig onze waarden en visie bij de Koninklijke Schenking duidelijk te omschrijven’, benadrukt Smets, die daarover binnenkort meer uitleg geeft in het federaal parlement. De Schenking zal na 15 jaar kritiek van het Rekenhof over 2020 eindelijk een moderne, dubbele boekhouding indienen. ‘Maar niet alle kwesties behoren tot onze bevoegdheid als beheerraad. Wij werken binnen een wettelijk kader.’ Ook een discussie over Leopold II hoort daar volgens Smets niet thuis.

Wat zich het voorbije jaar bij de Schenking precies afspeelde en tot zijn ontslag leidde, wilde Noels vrijdag niet toelichten.

Welingelichte bronnen bevestigen aan De Tijd dat Noels niet meer kon leven met disfuncties en achterhaalde geplogenheden bij de Schenking. Een principiële discussie had te maken met de figuur van Leopold II. In november 2019 raakte bekend dat de Amerikaanse regisseur Ben Affleck een film zou maken over de misdaden die zijn gepleegd in Congo onder het bewind van Leopold II. Noels stond in de beheerraad alleen met zijn oproep om afstand te nemen van Leopold II. Integendeel, de meeste beheerders bleken zijn rol in de Belgische geschiedenis eerder te verheerlijken.

Regie der Gebouwen

Maar de meningsverschillen gingen vooral over de werking van de Schenking zelf. Die zou haar personeel ondermaats behandelen, zowel qua verloning als qua omkadering. Ook het mechanisme van de Schenking neemt Noels in de beheerraad op de korrel: terwijl hij nieuwe inkomsten aanboorde, stond er geen rem op de kosten die werden betaald om koninklijke eigendommen te verbeteren. Met vier dignitarissen van het Hof in de beheerraad heeft de koninklijke familie er dan ook een stevige greep op. Terwijl de Schenking andere eigendommen zoals haar hoeves in de Ardennen, waar gewone mensen leven, laat verloederen.

Ook een voorstel van Hans D’Hondt, die als topman van Financiën in de beheerraad zit, om een groot deel van het patrimonium dat de koninklijke familie toch niet gebruikt, door te schuiven naar de Regie der Gebouwen, viel bij de rest van de beheerraad op een koude steen. Terwijl het koninklijk domein in Laken, de grootste groene long van Brussel, ruim 180 hectare groot, voor 49 procent van de staat en de resterende 51 procent van de Schenking, maar niet wordt opengesteld voor het publiek.

Op de website van de Koninklijke Schenking is het vertrek van Noels nog niet te merken. Daar staat hij nog altijd bij de tien leden van de beheerraad. Op de site is wel te lezen dat de Schenking in 2019 al 7,478 miljoen euro inkomsten haalde, vooral uit huurgelden (72%), goederen in eigen beheer (17%) en uit de pacht van jacht en visvangst (8%). De uitgaven dat jaar bedroegen 6,086 miljoen euro. Het gros (70%) ging naar personeelskosten, slechts 20 procent naar het betalen van leveringen en werken. De inkomsten zijn gestegen en de uitgaven gedaald tegenover de drie vorige jaren, toen het saldo nooit het miljoen euro oversteeg zoals in 2019.

Een overzicht van alle eigendommen van de Koninklijke Schenking vindt u op  www.koningshuizen.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud