analyse

Grote kuis bij NMBS-top op til

NMBS-topman Jo Cornu en minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR) ©BELGA

Het ziet er steeds meer naar uit dat de regering-Michel gaat ingrijpen bij de NMBS, nu er aan de top een vuile machtsstrijd wordt uitgevochten tussen CEO Jo Cornu en voorzitter Jean-Claude Fontinoy. De uitkomst is nog onzeker.

De NMBS was een dossier dat de Franstalige liberalen absoluut in handen wilden krijgen, zo bleek toen de postjes werden verdeeld in de regering-Michel. Alexander De Croo (Open VLD) werd minister van Overheidsbedrijven, maar niet van de NMBS. De spoorwegen kwamen in handen van Jacqueline Galant (MR), die in de markt werd gezet als de Franstalige ‘Maggie De Block’. Zij werkt samen met NMBS-CEO Jo Cornu aan een hervormingsplan, dat eindelijk een einde moet stellen aan de galopperende schuld en inefficiëntie van de NMBS.

Geldstromen

Jo Cornu is nog aangesteld onder de vorige federale regering, op voordracht van Johan Vande Lanotte (sp.a). Cornu is anderhalf jaar bezig bij de NMBS. ‘We dachten eerst: weer een nieuwe, die snel wordt geneutraliseerd’, zegt een manager. ‘Maar Cornu zet door, hij is echt bezig met een grote kuis. En hij is totaal niet onder de indruk van de vuile spelletjes die hier traditie zijn.’

De gewezen topman van Alcatel heeft niets meer te winnen of te verliezen, daarvoor is hij te oud, en hij heeft tijdens een lange carrière genoeg interne bedrijfsstormen meegemaakt. Dat is juist zijn troef. Hij wil het bedrijf saneren, en doet wat hij denkt te moeten doen. En dat is vooral wieden in het kluwen van dochterbedrijven die rond de NMBS cirkelen. In de NMBS is er al langer onvrede over de ondoorzichtige structuren en geldstromen van de filialen die zich bezighouden met stationsbouw. Die zuigen ook veel werkingsmiddelen naar zich toe, terwijl de NMBS de komende vijf jaar voor een besparing van 663 miljoen euro staat.

Dat was voor Cornu het sein om de vastgoedstal uit te mesten. Herwig Persoons, de topman van de vastgoeddochter Eurostation, was de eerste die aan de kant werd geschoven. Maar in zijn opkuisoperatie botst Cornu op de machtigste man in de NMBS, Jean-Claude Fontinoy. Dat bleek duidelijk uit een gelekte brief die Cornu onlangs stuurde naar Fontinoy. Daarin hekelde hij de aanpak door Eurostation van een gepland project in India, wat hij Persoons zwaar aanrekende. Maar tegelijk stelde hij openlijk vragen bij de rechtstreekse tussenkomsten van Fontinoy in het dossier.

Didier Reynders

In de NMBS is een machtsstrijd aan de gang tussen CEO Jo Cornu (links) en voorzitter Jean-Claude Fontinoy. ©Mediafin

Fontinoy was in verschillende functies jarenlang oppermachtig bij de NMBS. ‘Monsieur le président’, zoals hij zich graag laat noemen, is al dertig jaar de rechterhand van MR-vicepremier Didier Reynders en voorzitter van de raad van bestuur van de NMBS. Daar houdt hij zich in de eerste plaats bezig met de vastgoeddossiers. ‘Als het vastgoed op de agenda staat, kun je er gif op innemen dat hij tijdens vergaderingen opduikt. Zelfs als hij er helemaal niet voor uitgenodigd is’, zegt een belangrijke insider.

In het web van vastgoedmaatschappijtjes rond de NMBS stootte Cornu niet alleen constant op de naam van Fontinoy, maar ook op PS’er Luc Joris. Die moest onlangs ontslag nemen na ophef over een fiscale constructie in Luxemburg, maar werd intussen alweer vervangen door een andere Waalse socialist, Jean-Jacques Cloquet. Dat is de topman van de luchthaven van Charleroi.

Het valt op dat de MR in dit dossier niet uit is op het vel van de PS. Integendeel, het lijkt veeleer zo dat de MR opnieuw de plooien wil gladstrijken met de PS. Beide partijen lijken uit eigenbelang weer bereid om deals met elkaar te sluiten.

Fontinoy en Joris waren achter de schermen de drijvende krachten van het plan om Eurostation stations te laten bouwen in India. Cornu zette het dossier stop omdat het in de verste verte niets te maken had met de kerntaak van de spoorwegen: de treinen op tijd laten rijden.

Groot was dan ook de verbazing bij Cornu toen hij vernam dat Pieter De Crem (CD&V) als staatssecretaris voor Buitenlandse Handel onlangs in India het dossier ging verdedigen. Achter de rug van Cornu had Fontinoy ervoor gezorgd dat minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders het dossier toch nog liet doorgaan.

Fluistercampagne

Nadat Cornu in zijn brief aan Fontinoy zijn ongenoegen had geventileerd, begon een beschadigingsoperatie in de pers tegen Cornu. Het begon met een fluistercampagne, waarbij getwijfeld werd aan de gezondheid van Cornu en de daadkracht die hij als 70-plusser nog zou hebben. De volgende kruisraket ging over een riant consultancy-contract waarmee Cornu zijn financieel directeur en vertrouweling Michel Allée, die normaal over enkele weken met pensioen gaat, langer aan boord wilde houden. Een contract van ‘vrienden onder elkaar’, zo werd gesuggereerd. Maar al gauw bleek dat Cornu de uitstapvergoeding van Allée had laten omzetten in een consultancy-contract voor een extra jaar. Nu de NMBS voor een zware herstructurering staat, moet Cornu blind kunnen varen op zijn financieel directeur. Allée kent na tien jaar alle achterkamertjes en valkuilen in elk dossier. Op Olivier Henin, de trouwe kabinetschef van Didier Reynders die als nieuwe financieel directeur is aangewezen, kan Cornu niet blind varen.

Door de oorlog aan de top van de NMBS lijkt de tijd stilaan rijp om politiek in te grijpen. Want zo kan het echt niet verder. Alleen is het nog niet duidelijk hoe het spel zal worden gespeeld binnen de Mouvement Réformateur. Het dossier is delicaat. Premier Charles Michel wil graag kunnen uitpakken met een efficiënte NMBS, maar kan ook het risico niet nemen om opnieuw in een open oorlog te belanden met zijn grote rivaal Didier Reynders, wat heel de regering zou destabiliseren.

Bondgenoot

Achter de schermen worden door de MR de nodige scenario’s getest, in de eerste plaats bij de N-VA. De Franstalige liberalen zien in de Vlaams-nationalisten een potentiële bondgenoot omdat de N-VA bij een grote herverdeling aan de top en in de raad van bestuur van de NMBS haar politieke gewicht zou kunnen verzilveren. De NMBS-top is nu nog ingevuld op basis van de krachtsverhoudingen in de vorige federale regering, waarbij de N-VA aan de zijlijn staat.

Zo is het ballonnetje al opgelaten dat de N-VA het voorzitterschap van de raad van bestuur zou krijgen, als de MR dan de CEO kan leveren. De naam van Olivier Henin als CEO is al gevallen. Reynders zou dan Fontinoy - die 69 jaar is - wel moeten opofferen, maar op de CEO-stoel zijn schaduw Olivier Henin - die nog maar 42 is - krijgen.

Aan Vlaamse zijde wordt de kat uit de boom gekeken, omdat het nog niet helemaal duidelijk is welke richting het bij de MR uitgaat. Wel is er bij de Vlaamse coalitiepartijen begrip voor dat misschien tabula rasa moet worden gemaakt. Dan zou zowel Cornu als Fontinoy moeten verdwijnen, al is het maar om te vermijden dat een keuze tussen de twee leidt tot twist binnen de MR en zo ook de regering besmet. Maar dan moet er een sterk alternatief komen. En dat is er nog niet.

Het is wel duidelijk dat de Vlaamse partijen Cornu niet zullen willen inruilen voor een apparatsjik van Reynders. Bijkomende overweging is dat Cornu veel steun geniet vanuit het Vlaamse bedrijfsleven en bij de NMBS doet wat moet, waarin geen van zijn voorgangers is geslaagd. Tekenend op dat vlak is de uitspraak van de Vlaamse captain of industry Julien De Wilde, een persoonlijke vriend van Cornu. ‘Als ze Cornu laten doen, dan hebben we over vijf jaar een spoorbedrijf zoals de Zwitsers’, klonk het vorige week in De Tijd. Cornu kan dat oplossen. Maar ze zullen hem niet laten doen. Dat maakt mij echt opstandig.’

Cornu zelf blijft er onverstoorbaar onder. ‘Ik heb geen enkele intentie om te vertrekken. Er ligt veel werk op de plank. Maar mijn contract is ook duidelijk. Als de regering mij vraagt te vertrekken, dan ben ik weg’, reageerde hij in De Tijd, toen duidelijk was dat er aan de poten van zijn stoel gezaagd werd.

Tegelijk is er bij de Vlaamse coalitiepartijen wel begrip voor dat misschien tabula rasa aan de top moet worden gemaakt, en dat dan zowel Cornu als Fontinoy baan moeten ruimen. Alle puzzelstukken moeten nog in elkaar vallen. Het is wachten op het politiek momentum om het bord af te vegen. Dat komt er misschien als Galant haar moderniseringsplan voorstelt. Ze laat zich voorlopig niet vastpinnen op een deadline, maar volgens de laatste timing is het voor kort na de paasvakantie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud