analyse

Heibel over hoe ver handhaving lockdown mag gaan

Wie in de paasvakantie toch afzakt naar zijn tweede verblijf aan de kust, riskeert een boete van 250 euro. ©JONAS LAMPENS

Er is een stevige politieke discussie ontstaan over de vraag hoe ver de bevoegdheden mogen gaan die de staat en zijn veiligheidsapparaat gebruiken om de lockdown bij de burgers af te dwingen.

Het is open ruzie tussen minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V) en Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten over de handhaving van de lockdown die ruim twee weken geleden inging.

Discussie in parketten over handhaving lockdown

Het afdwingen van alle regels over de lockdown is voer voor een stevige discussie bij de parketten. Het parket van Oost-Vlaanderen heeft beslist dat het zich bij de behandeling van alle door de politie opgestelde pv's voor inbreuken op de lockdownregels strikt zal baseren op het ministerieel besluit daarover. Dat laat activiteiten toe in familie- en intieme kring, net als begrafenissen. Ook fysieke buitenactiviteit mag, individueel of met familieleden die onder hetzelfde dak wonen, met nog één ander persoon, zolang de afstand van 1,5 meter bewaard wordt. Processen-verbaal die door politie worden opgesteld op basis van de FAQ, 40 pagina's extra verduidelijking die op de website van het crisiscentrum staan, worden geseponeerd. Ook in Antwerpen zou de procureur intussen hebben laten verstaan dat de FAQ geen basis zijn om pv's te behandelen. Het crisiscentrum verbiedt bijvoorbeeld paardrijden, wat niet expliciet verboden is in het ministerieel besluit. Het ziet er dus naar uit dat op een aantal plaatsen een eenzame ruiter niet vervolgd wordt als hij op de bon vliegt.  

Er is liberaal gemor over een rondzendbrief van De Crem waarin hij een taskforce zet boven de federale politie en de 182 lokale politiekorpsen. Dat moet garanderen dat alle maatregelen die over de lockdown zijn genomen op heel het grondgebied op dezelfde manier worden afgedwongen. De Crems demarche zet kwaad bloed bij de burgemeesters, de chefs van de lokale politiekorpsen, waarbij het woord politiestaat valt. De liberalen vinden een te grote machtsconcentratie geen goed idee, in hun filosofie over de hoogste mogelijke individuele vrijheid is dat sowieso een gevoelig punt. Much ado about nothing, klinkt het in de entourage van De Crem. 'We hebben net vermeden de federale politie in de hiërarchie boven de lokale korpsen te zetten. De rondzendbrief is er enkel om eenvormigheid in aanpak te brengen. Meer is het niet.'

Belangrijker is de vraag hoe ver bestuur, politie en gerecht mogen gaan om het nieuwe normaal van ons openbare leven te regelen.

Sheriff

Niet alleen De Crem wordt verweten te veel sheriff te willen spelen. Zijn partijgenoot, de West-Vlaamse gouverneur Carl Decaluwé, pleitte voor het inzetten van wegblokkeringen, controles in supermarkten, warmtecamera's en kliklijnen, dat alles om te bereiken dat niemand het verbod om tijdens de paasvakantie naar zijn tweede verblijf aan de kust af te zakken aan zijn laars lapt. Daar zetten de politiezones al drones in om op de campings te speuren naar personen die daar niet horen. Er is politievolk genoeg in zones die ingesteld zijn op de zomerdrukte met een massa toeristen. Zelfs in CD&V, onder meer bij de runner-up van de recente voorzittersverkiezingen Sammy Mahdi, is te horen dat stasipraktijken echt niet de bedoeling kunnen zijn. De Crem liet ook zelf verstaan kliklijnen maar niks te vinden. 

De meningsverschillen tussen de liberalen en De Crem liepen vorige week ook al hoop op, toen De Crem in de aanloop naar politiek topoverleg over de verlenging van de lockdown pleitte voor een perimeter van een paar kilometer rond de woning. Daarbuiten zou niemand mogen komen, een scenario dat de liberalen deed steigeren.

Huiszoekingen

De meeste woede bij de liberalen is er nog over de huiszoekingen zonder gerechtelijk bevel. Die zouden zijn toegestaan om de stilaan beruchte lockdownparty's stil te leggen, door een uitzondering die wettelijk is ingeschreven. Een politie-inval mag exceptioneel bij ernstig gevaar of als mensenlevens op het spel staan. ZowelRutten als vicepremier Alexander De Croo verzet zich openlijk tegen invallen zonder gerechtelijke check. 'Berg je stormram maar op', schreef Rutten op Twitter. Bij De Crem is te horen dat hij daar niets mee te maken heeft. Het college van procureurs-generaal heeft geoordeeld dat de coronacrisis voldoende grond is om de in 2018 ingevoerde uitzonderlijke procedure toe te passen. Daar vloeit uit voort dat de woonstbetredingen in overleg met het parket zijn toegestaan.

Het college van procureurs-generaal heeft geoordeeld dat de coronacrisis voldoende grond is om een in 2018 ingevoerde uitzonderlijke procedure toe te passen. Daar vloeit uit voort dat woonstbetredingen in overleg met het parket zijn toegestaan.

Bij de politiediensten is er zelf onenigheid hoe juridisch waterdicht dat allemaal is. In Antwerpse politiekringen is te horen dat de openbare gezondheid onder de bestuurlijke politie valt, niet onder de gerechtelijke. De gemeente kan ook optreden in privéwoningen als zich daar een risico voor de openbare gezondheid voordoet. Het idee is dat verboden feestjes een dergelijk gevaar zijn omdat de aanwezigen het coronavirus nadien verder kunnen verspreiden. Opmerkelijk daarbij is dat er zelfs sprake is van mogelijkheid delen van een privéwoning te verzegelen, bijvoorbeeld een garage, tuinhuis of privépraktijk, om herhaling te vermijden, zolang het basisrecht op wonen gerespecteerd wordt.

Ministerieel besluit

Het hele punt is: de overheid en de veiligheidsdiensten zitten op onverkend terrein. En dat leidt tot heel wat vraagtekens bij politie en gerecht (zie inzet). Het richtsnoer is een al bij al beperkt ministerieel besluit van 23 maart, dat iedereen oplegde zo veel mogelijk thuis te blijven en onderling 1,5 meter afstand te bewaren. Maar één besluit van enkele pagina's in  het Staatsblad regelt allerminst alle ins en outs van het menselijk contact. Het gevolg is dat daaruit FAQ's zijn gevolgd, veelgestelde vragen over wat precies wel en niet kan. Een van de meer bekende is de vraag bij tieners of ze hun liefje thuis mogen opzoeken. Is dat een essentiële verplaatsing of niet? Die FAQ-lijst is op enkele weken tijd geregeld ge-updatet, wat onduidelijkheid veroorzaakt bij burgers en hun controleurs, de politiemensen. Die laatsten krijgen een interventiegids, met duidelijke richtlijnen die alle nog openstaande deuren over de regels moeten sluiten.

Nog een heikel punt zijn de boetes van 250 euro voor wie zich niet aan de regels houdt. De bedoeling is zo weinig mogelijk te werken via pv's, omdat die in principe vereisen dat de overtreder wordt meegenomen naar het politiekantoor. Daarom zou gebruik worden gemaakt van boetes met onmiddellijke inning of GAS-boetes in gemeenten met een GAS-ambtenaar. Dat zou zaterdag besproken worden op de superkern, de wekelijkse jamboree van tien partijen die via volmachten het minderheidskabinet van premier Sophie Wilmes (MR) steunen. Daarmee komt zaterdag een gevoelig neveneffect van de coronacrisis op tafel.

De hele discussie doet wat denken aan die over het terrorisme sinds het begin van de 2000 jaren. Het symbool daarbij is de Patriot Act in de VS na de aanslagen op Nine Eleven. Die gaf de Amerikaanse politie en veiligheidsdiensten verregaande bevoegdheden in de strijd tegen het terrorisme. Maar er klonk steeds meer kritiek, die ook bij ons te horen was op een aantal maatregelen die er kwamen na de terreuraanslagen in 2016. De overheid staat de haar toegekende armslag niet meer af en zet die nadien in om ook grotere controle uit te oefenen op de eigen burgers.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud