Advertentie
interview

‘Ik hoop op een historisch akkoord met de Parti Socialiste in 2024’

De Wever: ‘Het leek in juni binnen handbereik. Nu proeft heel 2020 zuur.’ ©jonas lampens

N-VA-voorzitter Bart De Wever hoopt na de volgende verkiezingen op een herkansing met de PS, zodat België in een confederale plooi kan worden gelegd. Niet op de planning: een alliantie met het Vlaams Belang. ‘Je kan daarmee geen zaken doen.’

Voor Bart De Wever is 2020 een jaar om snel te vergeten. Hij miste zijn afspraak met de geschiedenis. In de zomer lag een historisch akkoord met de Parti Socialiste binnen handbereik, zodat de confederale omslag kon worden gemaakt. Maar het werd niet paars-geel, maar Vivaldi.

En de klok tikt. De voorzitter van de N-VA wordt op 21 december 50. ‘Als je op tram 5 zit, dan vraag je je wel af hoeveel hoofdstukken in je leven er nog volgen. Ik denk niet dat het na mijn 70ste nog zal gebeuren. Dus ik heb nog tram vijf en zes om iets nuttigs te doen, daarna is het over.’

Hoe zwaar ligt het op de maag dat het paars-geel niet is geworden?

Bart De Wever: ‘Het maakt dat 2020 heel zuur proeft. Het leek in juni binnen handbereik. Het is nu kijken wat het wordt in 2024. In het beste geval is de verkiezingsuitslag zo vernietigend voor de liberalen, die ons dit hebben aangedaan en Vlaanderen laten uitkleden in ruil voor de Wetstraat 16, dat een confederale omslag onvermijdelijk is. Er wordt dan veel mogelijk, want PS-voorzitter Paul Magnette heeft in zijn gesprekken met mij kleur bekend. Hij heeft me toevertrouwd dat Elio Di Rupo niet wilde dat de socialistische troepen werden voorbereid op een confederale omslag en dat Magnette dus een scherpe bocht moest nemen, maar dat was wel wat hij wil.’

©jonas lampens

Wat was dat dan, als u zegt dat Magnette kleur heeft bekend?

De Wever: ‘We konden een deal maken die sociaal-economisch evenwichtig was. Wij zouden een aantal dingen moeten slikken, maar daar zou een lastenverlaging tegenover staan. In het institutionele hoofdstuk was de confederale omslag verworven. De linkerzijde, of toch de leidende partij, was bereid Wallonië daarnaartoe te leiden. De vraag is nu: wat levert dat in 2024 allemaal op? Ik denk niet dat de PS nog van richting zal veranderen. Ik zie dat in de aanduiding van Pierre-Yves Dermagne en Thomas Dermine (Waalse regionalisten in de PS, red.). Dat zijn figuren die in die richting willen gaan. Ik hoop ook op een historisch akkoord met de PS in 2024, maar heeft de partij dan electoraal nog de slagkracht om hun regio in die richting te leiden?’

Zal de N-VA nog wel in staat zijn om Vlaanderen op sleeptouw te nemen naar een confederale omslag?

De Wever: ‘Als het helemaal zuur wordt, kan het lelijk worden. Want er zijn partijen in Vlaanderen die zuur aanbieden. Dat is het slechtst denkbare scenario: dan wordt het niet alleen federaal onbestuurbaar, maar zijn we in 2024 allemaal gevogeld.’

Terug naar Magnette. Welk historisch akkoord lag er precies op tafel?

De Wever: ‘We hadden onder elkaar afgesproken dat het traject naar confederalisme in 2024 moest worden voorbereid. Uiteraard moest dat uitgetekend worden in moeilijke omstandigheden: de grondwet is niet voor herziening vatbaar verklaard en er was geen tweederdemeerderheid voorhanden. We wilden de truc van Dehaene herhalen en budgetten functioneel doorsnijden, zoals eerder is gebeurd met het onderwijs. Je plaatst de budgetten in kokers, je diversifieert het beleid. Dat is onomkeerbaar. Wat je op die manier scheidt, krijg je nadien nooit meer samen.’

Welke budgetten zouden worden gesplitst?

De Wever: ‘Er was een bereidheid om daarin ver te gaan. In de gezondheidszorg is het nu een en al belgicisme dat de klok slaat, maar in juni was de PS er helemaal klaar voor om dat over te hevelen naar de regio’s. Ze vinden de Vlaamse bemoeienissen, die met minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) niet verminderd zijn, maar niets. Dat ze een beleid vanuit een Vlaamse visie moeten ondergaan, vinden ze niet aangenaam. Het is trouwens niet alleen de PS die vragende partij was voor een regionalisering, de christelijke zuil in Vlaanderen is allang door die bocht. Dus daar waren we helemaal door, ook zo voor de arbeidsmarkt. En dan kom je tot de essentie van wat ons samenhoudt.’

©jonas lampens

Ook over de toekomst van België is er doorgepraat met Magnette?

De Wever: ‘Kort samengevat, er was toen een akkoord te maken waarbij de democratieën in dit land volheid van bevoegdheid zouden krijgen. Daar waren we geraakt. Waar zit het contentieux nog? Waar zitten de geschillen? Dat is de Finanzausgleich: hoe wordt het geld binnen België verdeeld? Of anders gezegd, er zal betaald moeten worden, want ze kunnen zelf hun broek niet ophouden.’

‘Een andere vraag is waar Brussel terechtkomt in heel de constructie. Daar willen de Franstaligen natuurlijk de hand op leggen. Elk jaar stijgt die ambitie, door de transformatie die Brussel ondergaat. Wat historisch een Vlaamse stad was, is een kosmopolitische stad zonder leitkultur geworden, met in toenemende mate een stadstaatfilosofie. Dat zijn de twee essentiële dingen waarover we dan moeten praten en waarover we een historisch compromis moeten vinden.’

De valstrik is dat België wordt herleid tot de vraag wie de Franstaligen voldoende zetels kan leveren om nog verder te doen.
Bart De Wever
voorzitter N-VA

Waar is zo’n historisch compromis over de splitsing van België dan goed voor?

De Wever: ‘Het idee dat je Vlaanderen centrumrechts en Wallonië centrumlinks laat besturen, die logica lijkt me pertinent aanvaard. Iedereen die een beetje eerlijk is, moet toch tot die conclusie komen. Je kan wachten tot extreemrechts in Vlaanderen en extreemlinks in Wallonië dermate groot zijn geworden dat je niks meer kan. Want die teren natuurlijk op de onvrede. Als je rechts stemt en een links bestuur krijgt, is dat voor uiterst rechts een droom. In Wallonië is het voor de communisten een droom dat het kmo-Vlaanderen toch nog iets te zeggen heeft over de socialistische heilstaat die ze willen stichten.’

Het blijft voor de PS toch een groot risico om België mee uit te kleden?

De Wever: ‘Ik denk dat bij de PS het besef er is dat je naar een implosie dreigt te gaan, waarbij je de controle kwijtspeelt. Ons aanbod gecontroleerd transformeren is veel aantrekkelijker. De PS is echt geobsedeerd door wat er met de Parti Socialiste in Frankrijk is gebeurd. De vrees is groot dat de PS ook in Wallonië kan imploderen. Als je Wallonië wil begrijpen, moet je naar Frankrijk kijken.’

Je kan achteraf zeggen dat ik naïef ben geweest. Maar wat moest ik doen? Voortdurend kreeg ik te horen dat ik mijn verantwoordelijkheid moest nemen.

Krijgen we geen implosie als de N-VA en het Vlaams Belang in 2024 in Vlaanderen samen aan een meerderheid komen?

De Wever: ‘Het is moeilijk daarop vooruit te lopen, maar het Vlaams Belang is een hoogst problematisch verhaal. Dat is een partij waar je niet veel mee kan aanvangen. Ik had gedacht dat het leiderschap - Tom Van Grieken is echt baas in eigen huis geworden na zijn verkiezingsoverwinning - zich zou ontdoen van alles wat die partij niet fréquentable maakt. Maar ik zie niks gebeuren, integendeel. Op sommige vlakken is dat erger dan ooit. Het blijft een politieke hooligan die voortdurend oppositie voert tegen de N-VA. Niet tegen Vivaldi. Daarmee wordt een grote hypotheek gelegd op 2024. Ik moet maximaal in staat zijn om mijn gemeenschap naar confederalisme te leiden. Als ik daarin te zwak sta en extreemrechts wordt groter dan de N-VA, dan is het naar de knoppen. Met die mensen kan je geen zaken doen.’

Zal de sirenenzang vanuit het Vlaams Belang om toch samen in zee te gaan niet heel luid klinken?

De Wever: ‘Een os kan groot en sterk worden, maar blijft impotent. Daar heb ik dus helemaal geen schrik van. Wie wil nu iets samen doen met een partij als je voortdurend incidenten hebt?’

Misschien dat Bart De Wever niets wil met het Vlaams Belang, maar Theo Francken wel?

De Wever: ‘Er is geen factievorming in de N-VA, dat bestaat alleen in de hoofden van zij die naar ons kijken. Waarom? Je hebt een driestromenland: het Vlaams Belang en de PVDA zijn antisysteempartijen, paars-groen is het systeem en daartussen zit de N-VA. In die middenstroom krijg je gauw de indruk dat sommigen al wat dichter bij de ene oever staan en anderen bij de andere oever. Maar er is geen ideologische strijd over wie wij zijn, hoe wij onze Vlaamse identiteit zien en promoten en voor welke sociaal-economische ideeën wij staan. Wel is het zo dat we ons de vraag stellen hoe we zo veel mogelijk kiezers in de middenstroom houden en hoe we ze terughalen. Dan heb je werk op beide oevers, defensief en offensief. Als je naar onze figuren kijkt, zie je dat de ene al wat meer geknipt is om de ene oever te verdedigen of er te werven en een ander de andere oever. Dat klopt, maar er is geen factievorming in de N-VA.’

Maar naar het lied van Vlaamse onafhankelijkheid moet de N-VA toch wel oor hebben, als die mogelijkheid zich voordoet in 2024 met het Vlaams Belang?

De Wever: ‘Het verhaal van de Vlaamse autonomie, het confederalisme of nog verder dan dat, moet federaal worden bedisseld. Je moet een ordentelijk akkoord hebben, met een internationaal perspectief. We gaan hier toch geen Catalaanse toestanden ontketenen? Dat moet je je eigen gemeenschap maar aandoen: die in twee stukken snijden - Catalonië is tot op het bot verdeeld - en je vervolgens in een uitzichtloze toestand storten. Dat is niet mijn ambitie. Als je het onhandig speelt en huis-, tuin- en keukenstrategen volgt, speel je in de kaart van partijen zoals Open VLD, die een belgicistisch verhaal willen schrijven. Dat riekt zo hard naar spruitjes. Dat hebben we sinds de jaren 60 niet meer gezien, tous ensemble. Ze gaan bij de VRT zelfs een kerstshow doen ‘Met 11 miljoen’, allemaal binnen door covid, en de grote belgicistische sauspot erover heen.’

Mag het federale België geen kans meer krijgen? Er zijn nog regeringen geweest die onder een slecht gesternte zijn begonnen, maar het goed hebben gedaan.

De Wever: ‘Dat is de gok die ze wagen. Met een kaduke 2CV geven ze plankgas, in de hoop in 2024 over de streep te rijden. De valstrik is dat België dan wordt herleid tot de vraag wie de Franstaligen voldoende zetels kan leveren om nog verder te doen. Dan is Vlaanderen helemaal een os. Je kan dan nog verkiezingen winnen zoveel je wil, de Franstaligen zullen de vraag stellen: ‘Wij hebben dik 60 zetels. Wie kan ons nog die paar zetels leveren voor een meerderheid?’ En België is weer vertrokken.’

Bent u zelf niet dom geweest door te denken dat er zaken te doen waren met de liberalen om paars-geel te vormen?

De Wever: ‘Wat wil je? VLD’ers, en niet de minsten, zijn me in december vorig jaar - exact een jaar geleden - komen zeggen: ‘We stappen niet in Vivaldi, Gwendolyn Rutten kan stikken.’ De vraag was te wachten op de nieuwe voorzitter. Ik kende dat van bij de Volksunie, als de basis rechts is en de top links. Egbert Lachaert ging het halen. Dus ik wacht tot mei. Enkele dagen nadat Lachaert voorzitter was geworden (De Wever pakt er zijn agenda bij, red.), op 27 mei om 12.45 uur, komen ze naar het hoofdkwartier van de N-VA. Ze zeggen me: ‘Bedankt voor het geduld, hier ben ik dan. En nu gaan we paars-geel maken.’ En waar hij bij zit, zegt men ook dat Alexander De Croo zeker geen premier zal worden.’

‘Je kan achteraf zeggen dat ik naïef ben geweest. Maar wat moest ik doen? Voortdurend kreeg ik te horen dat ik mijn verantwoordelijkheid moest nemen, dat de N-VA en de PS een akkoord moesten sluiten. En dan is er gebeurd wat er is gebeurd. Ik zou het nog begrijpen als de liberalen nu een veel beter akkoord hadden, maar in mijn akkoord stonden een confederale omslag, belastingverlagingen en behoud van kernenergie. Wat staat er in hun paars-groene akkoord? Wat zijn de liberale accenten?’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud