portret

Koning Filip, vorst met spijt, zonder regering

Koning Filip ontpopte zich afgelopen week als een vorst met spijt. Maar voorlopig nog zonder nieuwe regering.

Er is een wereld van verschil tussen wat Herman Liebaers, eregrootmaarschalk van het hof, in 1991 zei over de toenmalige prins Filip - ‘Hij kan het niet’ - en wat koning Filip deze week deed. Als eerste Belgische staatshoofd betuigde hij zijn ‘diepste spijt’ voor de ‘gruweldaden’ in de voormalige kolonie Congo.

We zijn het niet gewoon dat de koning met een politiek relevante en terechte boodschap uitpakt. Normaal komt onze koninklijke familie in het nieuws als een disfunctioneel gezin: ruzie tussen de broers, een frats van Laurent, of gedoe met de vader die een buitenechtelijke dochter tegen zijn zin moet erkennen.

Filip kwam vroeger vooral in het nieuws door zijn houterige klunzigheid of uitspraken die eerder deden lachen dan majestueuze statigheid uitstraalden. Omdat hij als prins een petitie van het VBO ondertekende. Aan astronaut Dirk Frimout zei dat in de ruimte geen protocol is. Of de geboorte van prinses Elisabeth aankondigde met ‘het is een echt vrouwtje’.

Wat deze week gebeurde, zal zonder twijfel centraal staan in hoe de koning in de Belgische geschiedenisboeken belandt.

Deze week was dat anders. Tot verbazing van vriend en vijand erkende hij de gruweldaden van Leopold II. Volgens premier Sophie Wilmès (MR) gebeurde dat op zijn eigen initiatief. Dat de koning zijn brief niet in het pluralis majestatis, maar in de ik-vorm schreef, toonde hoe uitzonderlijk dat is. Wat deze week gebeurde, zal zonder twijfel centraal staan in hoe de koning in de Belgische geschiedenisboeken belandt.

Willem-Alexander

Niet dat België nu vooroploopt in de vaart der volkeren. Iedere natie heeft zijn erfzondes. Elders werden die vaak al vroeger erkend. De Franse president Emmanuel Macron excuseerde zich drie jaar geleden in de voormalige kolonie Algerije. Het Amerikaans parlement excuseerde zich in 2008 voor de slavernij en in 2009 tegenover de indianen. De Nederlandse koning Willem-Alexander excuseerde zich eerder dit jaar voor het Nederlands geweld in Indonesië.

Hoe langer geleden, hoe makkelijker dat wordt. In die zin was het opvallend dat Willem- Alexander vorige maand erkende dat de Nederlanders zich in de Tweede Wereldoorlog ‘in de steek gelaten’ voelden door zijn overgrootmoeder, koningin Wilhelmina, die toen in Londen verbleef.
Maar hoe dichterbij, hoe lastiger. De Congolese jaren na 1960, met de moord op Patrice Lumumba en de Belgische steun voor de militaire dictator Mobutu Sese Seko, liggen veel gevoeliger in Laken. Al is het maar omdat dan wordt geraakt aan de erfenis van Filips leermeester, koning Boudewijn.

Vlaams-nationalisten

Het staat buiten kijf dat deze week een historische stap in de goede richting is gezet. Ook op andere vlakken heeft Filip de voorbije jaren het verschil gemaakt. Een van de belangrijkste is dat hij zich bewust is van de verkiezingsuitslag in Vlaanderen.

Tot verbijstering van Franstalig België zijn de Vlaams-nationalisten al een tijdje welkom in het paleis. Een eerste klip werd genomen in juni 2010, toen koning Albert N-VA-voorzitter Bart De Wever na de verkiezingen tot informateur aanstelde. Een tweede klip volgde in mei vorig jaar, toen Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken na de verkiezingen in audiëntie werd ontvangen. Het toont dat de koning beseft dat hij een draagvlak in Vlaanderen nodig heeft.

In die binnenlandse politiek ligt het grootste probleem van de koning. Door de onuitgegeven situatie van de tijdelijke coronaregering is hij zijn privilege kwijt om te bepalen wie aan zet komt om een nieuwe regering te vormen.

In die binnenlandse politiek ligt het grootste probleem van de koning. Door de onuitgegeven situatie van de tijdelijke coronaregering is hij zijn privilege kwijt om te bepalen wie aan zet komt om een nieuwe regering te vormen. Het creëert de republikeinse situatie waarin de politieke partijen zelf bepalen wie in de cockpit zit. Eerst waren dat de voorzitters van de sp.a en de PS, nu die van MR, Open VLD en CD&V.

Die poging liep deze week spaak op abortus, uitgerekend het thema waar Boudewijn in 1990 een grondwettelijke crisis voor over had. Maar aan de horizon doemt voor de koning een veel grotere storm op: dat het niet meer lukt een volwaardige regering aan te stellen en na nieuwe verkiezingen nog minder. En dat Filip niet alleen geschiedenis schrijft door spijt te betonen over Congo, maar ook door de laatste koning te zijn van het België zoals we het kennen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud