interview

Margot Cloet: ‘Zorg mag niet beter zijn omdat iemand meer kan betalen’

©saskia vanderstichele

De coronacrisis maakt duidelijk dat de manier waarop onze ziekenhuizen werken onhoudbaar is. ‘Het systeem is op’, zegt Margot Cloet, de topvrouw van de zorgkoepel Zorgnet-Icuro. Ze legt een hervormingsplan op tafel om een duurdere factuur voor de patiënt te voorkomen.

Tijdens de coronacrisis hebben de Belgische ziekenhuizen zich kunnen rechthouden, al was het door de grote toestroom aan covidpatiënten soms nipt. Door de vaccinatiecampagne wordt de situatie er almaar meer normaal, al is die toestand verre van ideaal. Het financieringssysteem voor de ziekenhuizen, dat slechts een handvol mensen nog echt begrijpt, is tot op de draad versleten. Het werkt overconsumptie in de hand, leidt niet altijd tot de meest kwalitatieve zorg en laat de rekening voor de patiënt oplopen. Tijdens de coronacrisis moest de overheid de ziekenhuizen bovendien honderden miljoenen toestoppen omdat ze dreigden om te vallen. ‘Het systeem is op’, zegt Margot Cloet, de topvrouw van Zorgnet-Icuro, de zorgkoepel die alle Vlaamse algemene ziekenhuizen vertegenwoordigt.

Zorgnet-Icuro komt met een voorstel om de financiering van de ziekenhuizen te herzien (zie inzet). ‘Als ziekenhuizen dragen we een verantwoordelijkheid tegenover de volksgezondheid en de bevolking. De ziekenhuizen draaien een omzet van zowat 20 miljard euro, waarvan een omvangrijk deel door de overheid wordt gefinancierd. Als je ziet dat het systeem erachter op is, moet je de verantwoordelijkheid opnemen’, zegt Cloet.

Het systeem is op, zegt u. Waarom?

Margot Cloet: ‘Alle financiële analyses tonen al jarenlang aan dat de ziekenhuizen amper overschot hebben. De financiering van de overheid volstaat niet om de kosten te dekken, dus moeten de artsen bijdragen en proberen de ziekenhuizen kortingen te bedingen voor de geneesmiddelen die ze gebruiken. Dat leidt tot bijzonder moeilijke onderhandelingen die heel veel tijd opslorpen, waardoor er te weinig tijd is om te spreken over welk zorgbeleid je voert.’

Het is maatschappelijk niet uit te leggen dat een arts meer dan vragen aan een patiënt enkel en alleen omdat hij op een eenpersoonskamer ligt.

‘De patiënt voelt dat, want hij betaalt een vijfde van de zorgkosten uit eigen zak. Voor wie in het ziekenhuis werd opgenomen, komt - bij wie er een heeft - de hospitalisatieverzekering tussen. Maar veel mensen, vooral als ze het financieel moeilijker hebben, hebben die niet en moeten hun spaargeld aanspreken. Maar ook wie een verzekering heeft, ziet de prijzen stijgen. Want vaak dekt zo’n verzekering een eenpersoonskamer, waar artsen ereloonsupplementen mogen aanrekenen. Ook het ziekenhuis profiteert daarvan, maar het leidt tot almaar hogere prijzen en rekeningen. Bedrijven bieden hun personeel vaak zo’n verzekering aan, wat hen intussen al meer dan 1 miljard euro aan premies kost. Zo komen we almaar meer in een tweesporengeneeskunde terecht, waar mensen die geen private hospitalisatieverzekering hebben in een heel ander systeem terechtkomen.’

De zorg dreigt niet alleen duurder te worden, een Europese vergelijking leert ook dat de Belgische zorg niet de meest kwalitatieve is. Hoe komt dat?

Cloet: ‘Door de manier waarop zorg in ons land wordt gefinancierd, is ze hypertoegankelijk. In elk ziekenhuis kan je bij wijze van spreken voor alles terecht. Terwijl we weten dat meer gespecialiseerde zorg moet worden geconcentreerd, omdat dat kwaliteitsvoller en efficiënter is. Bovendien worden onze zorgverstrekkers per geleverde prestatie betaald, waardoor je onvermijdelijk prestatiedruk krijgt. Artsen en ziekenhuizen hebben er alle belang bij veel prestaties te leveren, want dat levert hen geld op. Vooral technische prestaties (zoals scans of bloedonderzoeken, red.) worden vergoed, waardoor het risico bestaat dat veel overbodige onderzoeken worden gedaan.’

De ziekenhuizen werden onder de vorige regering gedwongen zich te organiseren in netwerken. Niet elk ziekenhuis in het netwerk zou nog alles mogen doen. Hoever staat die hervorming?

Cloet: ‘De hervormingen zijn in Vlaanderen gestopt bij het vormen van 13 vzw’s die een netwerk zijn. Natuurlijk wordt verder nagedacht over de organisatie van het zorgaanbod in het netwerk of over hoe ondersteunende diensten beter kunnen samenwerken. Maar om echt stappen vooruit te zetten moet de politiek enkele knopen doorhakken.’

In Nederland wordt veel zorg geconcentreerd in bepaalde ziekenhuizen. Er zijn slechts 16 hartcentra, waarvan 4 operaties voor kinderen uitvoeren. Moeten we naar zo’n gespecialiseerde aanpak?

We stellen voor artsen minder per prestatie te betalen en hen meer te vergoeden voor de geleverde service.

Cloet: ‘Het lijkt me evident dat elk ziekenhuis de basiszorg blijft verstrekken. De spoed, de geriatrie en de materniteit moeten dicht bij de mensen blijven. Als het wat gespecialiseerder wordt, kunnen in het netwerk afspraken worden gemaakt over wie wat doet. Als de ingreep is uitgevoerd, kunnen mensen terugkeren naar hun vertrouwde ziekenhuis om verder behandeld te worden, of zullen ze vaker naar alternatieven zoals een revalidatiecentrum worden gebracht. Patiënten kunnen beter daar revalideren, al is het maar omdat het goedkoper is. Maar nu is het voor ziekenhuizen financieel niet interessant om hen naar daar te sturen.’

Hoe moet het nieuwe financieringsmodel eruitzien?

Cloet: ‘We stellen voor artsen minder per prestatie te betalen en meer te vergoeden voor de geleverde service. We willen een kostprijs van een bepaalde ingreep bepalen, waarvoor de patiënt x euro zelf betaalt en waarop artsen y euro als supplement kunnen vragen, los van of het een een- of tweepersoonskamer is. De patiënt weet zo veel beter waar hij aan toe is en het wordt veel voorspelbaarder voor het ziekenhuis. Verder pleiten we voor een rechtstreekse financiering van de ziekenhuizen. Nu staan artsen een deel van hun honoraria aan het ziekenhuis af om personeel en materiaal te gebruiken, maar je kan dat geld beter meteen naar de ziekenhuizen laten vloeien.’

Wat stellen de ziekenhuizen voor?

Houd de kosten voor de patiënt onder controle. Investeer in meer personeel en digitalisering
Beloon kwaliteit: nu ligt de focus te veel op prestaties, te weinig op kwaliteitsvolle zorg.
Maak de financiering trans- paranter, zodat de patiënt weet waar hij aan toe is. Dat betekent dat het systeem van afdrachten van artsen wordt vervangen door een rechtstreekse financiering van de ziekenhuizen.
Stimuleer de samenwerking tussen zorgactoren.
Hervorm de rol van de artsen bij de besluitvorming in het ziekenhuis.

Hoe beloon je kwaliteit als iedereen hetzelfde krijgt?

Cloet: ‘We willen kwaliteitsindicatoren naar voren schuiven: wat is de mortaliteit na een bepaalde ingreep? Hoe groot is de kans op complicaties? Patiënten zullen dan kiezen voor ziekenhuizen die beter scoren, wat voor een ziekenhuis al een incentive op zich is. Bovendien kan je een deel van de financiering laten afhangen van die indicatoren. Het systeem waarbij slechts 0,04 procent van het totale budget naar het vergoeden van kwaliteit gaat, moet worden herdacht.’

Als de hoge ereloonsupplementen op eenpersoonskamers worden afgebouwd, moet of de overheid tussenkomen of wie op een tweepersoonskamer ligt meer betalen. Anders zitten de ziekenhuizen met een gat in hun budget.

Cloet: ‘Het is maatschappelijk niet uit te leggen dat een arts meer kan vragen aan een patiënt enkel en alleen omdat hij op een een- en niet op een tweepersoonskamer ligt. Dat het ziekenhuis een hogere prijs vraagt voor de hotelfunctie is logisch, maar de prijs voor de zorg moet toch niet hoger liggen? We moeten met de artsen, de verzekeringsmaatschappijen en de overheid bekijken hoe we dat het beste aanpakken.’

Waarom zouden gerenommeerde artsen het hogere inkomen laten schieten dat ze nu via de ereloonsupplementen kunnen krijgen?

Cloet: ‘Bij de artsen is sprake van een mindshift. Velen vinden het niet aangenaam dat een ziekenhuis voor het financieren van zijn personeel afhankelijk is van hun bijdragen. Veel jongere artsen willen ook niet meer dag in, dag uit keihard werken om meer te verdienen en vinden een goede work-lifebalance minstens even belangrijk. Een ander financieringsmodel kan daarbij helpen. Ik besef zeer goed dat de mensen die de specialisten al decennia verdedigen zich daartegen zullen verzetten. Maar zeker bij jongere vertegenwoordigers van de specialisten merk ik dat ze openstaan voor het debat.’

In de Verenigde Staten, maar ook in Duitsland, is het perfect aanvaardbaar dat wie een duurdere verzekering heeft snellere zorg en betere artsen krijgt.

Cloet: ‘Dat is duidelijk het model dat we niet willen. Zorg mag niet beter zijn omdat iemand meer kan betalen. Dat is een kwestie van solidariteit, ook tussen artsen. Ik ga er in elk geval van uit dat iemand die arts wordt dat doet omdat hij iedereen een zo goed mogelijke zorg wil geven. Ik zeg niet dat we maximumlonen moeten invoeren, maar we moeten wel herbekijken of het bedrag dat een arts krijgt nog in overeenstemming is met de geleverde prestatie. Zo’n hervorming is ook belangrijk om de grote inkomensverschillen tussen de specialismen aan te pakken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud