Advertentie
interview

‘Mensen worden zot van al die doemberichten’

Lode Godderis. ©Kristof Vadino

‘Politiek is meer dan het geven van een interview op vrijdagavond’, zegt professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis (KU Leuven). Als lid van de corona-expertengroep GEMS roept hij op tot minder dramatische communicatie.

Lode Godderis (48)

Professor arbeidsgeneeskunde aan de KU Leuven.
Jarenlang directeur onderzoek van de externe dienst voor preventie en bescherming op het werk Idewe.
Sinds begin dit jaar CEO van Idewe.
Zetelt in de GEMS, het expertenorgaan dat de overheid adviseert over het coronabeleid.

Dat hij zijn 48ste verjaardag dinsdag thuis in een kameleonkostuum zou vieren, kon Lode Godderis zich tot voor kort niet inbeelden. De professor arbeidsgeneeskunde aan de KU Leuven en topman van Idewe, een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk, was voor de pandemie haast altijd onderweg. ‘Door de lockdown heb ik ontdekt dat thuis cocoonen ook wel wat heeft. Zo kijken mijn Spaanse vrouw en mijn zoontje graag naar de Spaanse versie van ‘The Masked Singer’. Een van de kandidaten is vermomd als een kameleon en mijn zoon heeft me zo’n pak cadeau gedaan. Ik heb de buren al gewaarschuwd, mocht het uit de hand lopen’, lacht hij.

Godderis is een bevoorrecht waarnemer van het Belgische coronabeleid. Als lid van de GEMS, de lettersoep onder leiding van virologe Erika Vlieghe die de overheid adviseert, moet hij erop toezien dat de experts in hun adviezen voldoende rekening houden met de mentale gezondheid van de bevolking. Hoe de vaccins worden gezet, ziet hij dan weer elke dag in de praktijk gebeuren. Idewe, dat onder meer bezig is met ziektepreventie op de werkvloer, ent een deel van het personeel van de woon-zorgcentra in. ‘In principe kan het personeel er elkaar vaccineren, maar om privacyredenen is het beter dat externen dat doen.’

Als het zorgpersoneel nu monstershiften moet draaien om snel te vaccineren, houdt het dat op de lange termijn niet vol.

Uit onderzoek blijkt dat veel mensen het mentaal bijzonder zwaar hebben. Welke rol spelen de vele doemberichten over een derde golf en waarschuwingen dat we niet hard genoeg ons best doen daarbij?

Lode Godderis: ‘Mensen worden daar zot van. Onzekerheid is in een periode als deze onvermijdelijk, want niemand heeft een glazen bol. Als beleidsmaker moet je die onzekerheid echter niet aanwakkeren, maar erkennen en inzetten op de dingen waar je wel controle over hebt. Je moet mensen inspireren door hen voor te houden wat wel nog kan. Als ik op zondag ga fietsen, zie ik meer mensen dan ooit wandelen in het bos. Mensen herontdekken de natuur. Hetzelfde met cultuur. Onze musea zijn open onder voorwaarden en monumenten en erfgoed zijn te bezichtigen. Moedig mensen daartoe aan, zodat ze zien dat er ondanks de strenge maatregelen nog altijd veel mogelijk is.’

Wat raadt u politici aan als ze u vragen hoe ze moeten communiceren?

Godderis: ‘Degenen die het meest gevoelig zijn voor politieke communicatie zijn doorgaans de mensen die de regels al heel goed volgen. Als politici en experts in de media zeggen dat de regels niet goed worden opgevolgd, raken ze vooral de mensen die wel hun best doen. Terwijl je die mensen eigenlijk net zou moeten bedanken omdat ze zo veel opofferingen doen.’

‘De mensen die er de kantjes aflopen, bereik je doorgaans niet via de traditionele media. Je moet erover waken dat je het middenveld en ondernemingen mee hebt in het verhaal, zodat zij de juiste boodschappen aan die mensen kunnen geven. Politiek is daarom meer dan het geven van een interview op vrijdagavond. Als geneeskundige dienst is het onze opdracht om bedrijven duidelijk te maken dat zo veel mogelijk moet worden thuisgewerkt. Als je bepaalde gemeenschappen wil bereiken, moet je werken via straathoekwerkers. Het is aan de politiek om dat te coördineren.’

Lode Godderis. ©Kristof Vadino

Hoe waken we erover dat deze periode zo min mogelijk mentale littekens nalaat?

Godderis: ‘We weten uit onderzoek dat economische recessies mentale gevolgen hebben, zeker voor mensen die al kwetsbaar zijn. Een van die gevolgen is dat het aantal langdurig zieken stijgt. De vraag is hoe we dat kunnen voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat wie vindt dat hij zijn steentje kan bijgedragen om uit de crisis te komen het nadien beter doet. Je moet mensen het gevoel geven dat ze impact hebben. Werk is daarbij ontzettend belangrijk. Mensen zomaar een uitkering geven is geen goed idee. Je moet ze via opleidingen weer naar werk proberen te begeleiden, zodat ze voort kunnen met hun leven. Als je daarin slaagt, kun je een mentale gezondheidscrisis vermijden.’

Wat vindt u van het pleidooi om de jongeren voorrang te geven bij de vaccinatie omdat zij het zo moeilijk hebben?

Godderis: ‘Ik heb er begrip voor, maar een vaccinatie is geen speekmedaille. Jongeren voorrang geven is een verkeerd middel voor een verkeerde groep. We kunnen hen het beste helpen door bij de versoepelingen die er hopelijk aankomen eerst naar hen te kijken. De snelste weg naar zulke versoepelingen is het vaccineren van de ouderen en de meest kwetsbaren, want zij belanden het vaakst in het ziekenhuis en lopen het grootste risico te sterven aan corona.’

Een lijst opstellen van essentiële beroepen die voorrang krijgen bij de vaccinatie is onbegonnen werk.

Waarom moeten jongeren voorrang krijgen bij versoepelingen? Ook anderen hebben het toch moeilijk?

Godderis: ‘De minderjarigen hebben we tijdens deze crisis proberen te ontzien, maar voor de groep van 18- tot 25-jarigen - zeg maar zij die aan de hogeschool of de universiteit zitten - gelden dezelfde regels als voor andere volwassen. Dat is problematisch, want de studententijd is net de fase in het leven waarin je anderen ontmoet en je jezelf als individu ontwikkelt. Daarom moeten die jongeren - natuurlijk binnen de grenzen van wat epidemiologisch mogelijk is - snel weer fysiek les kunnen volgen zodat ze weer met anderen in contact komen. Creativiteit kan helpen. De groep kan in twee of in vier worden gesplitst om de lessen in een kleiner gezelschap te laten doorgaan. Sporten in groep weer toelaten in de buitenlucht, waar het risico op besmettingen ettelijke keren kleiner is, is een andere optie.’

Wat vindt u van de kritiek op de vaccinatiecampagne, die nogal traag uit de startblokken schoot?

Godderis: ‘Ik hoor de pleidooien ook dat we dag en nacht moeten inenten, maar je kunt maar zo snel gaan als je vaccins krijgt. Voor de rusthuisbewoners en het personeel is bovendien beslist dat ze hun tweede inenting drie weken na de eerste moeten krijgen. Daardoor kun je niet zomaar alle vaccins uitdelen, maar moet je een deel opzijhouden. Er wordt ook te weinig stilgestaan bij de druk die de vaccinatiecampagne op onze zorg legt. We kunnen niet snel artsen en verpleegkundigen bijtoveren, we moeten het doen met de mensen die we hebben. Als zij nu monstershiften moeten draaien om snel te vaccineren, houden ze het op de lange termijn niet vol.’

Vooral in Brussel en Wallonië klinken verontrustende signalen over de lage vaccinatiegraad bij het rusthuispersoneel. Hoe komt dat?

Godderis: ‘In het eerste Waalse woon-zorgcentrum waar we gingen vaccineren, liet slechts 30 procent van het personeel zich inenten. Veel mensen zijn sceptisch en kijken de kat uit de boom. Doordat alles vlot verloopt, groeit er wel vertrouwen. Als we in de rusthuizen langsgaan voor de tweede prik, zien we dat veel personeelsleden die eerst weigerden zich toch willen laten inenten. Het betekent dat we op de meeste plekken niet twee keer, maar drie keer zullen moeten langsgaan om iedereen zijn twee inentingen te geven.’

Na de ouderen, de kwetsbaren en het zorgpersoneel was het aanvankelijk de bedoeling om de essentiële beroepen in te enten. Hoe zinvol vindt u dat?

Godderis: ‘Dat was het aanvankelijke plan, maar de sociale partners hebben beslist dat niet te doen. Verstandig, want zo’n lijst van essentiële beroepen opstellen is onbegonnen werk. Waar trek je de grens? Alleen het onderwijs, de politieagenten en de brandweerlui? Het horecapersoneel zal zeggen dat het minstens evenveel in contact komt met mensen en het dus een verhoogd risico op infectie loopt. En zo vindt iedereen op een bepaald moment wel dat hij recht heeft op het vaccin.’

‘De realiteit is dat we, behalve voor zorgmedewerkers nog altijd niet goed weten wie waar besmet raakt. Ik denk daarom dat we als de ouderen, de kwetsbare groepen en het zorgpersoneel gevaccineerd zijn beter de efficiëntie centraal zetten. De vraag is dan hoe we zo snel mogelijk zo veel mogelijk mensen inenten De vaccinatiecentra zijn daarvoor een uitstekend instrument, maar wij als geneeskundige dienst kunnen helpen door te vaccineren in de grote bedrijven. We staan klaar.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud