interview

Niet één Vlaming wordt beter van gekissebis'

Bart Somers reikt de N-VA en CD&V de hand. ©Wouter Van Vooren

‘De Vlaamse regering heeft de ploeg, de teamgeest en het regeerakkoord om te tonen dat de politiek wél nog bij machte is om stenen te verleggen’, zegt Bart Somers (Open VLD). ‘Laat ons dat dan ook doen. Van gekissebis wordt niet één Vlaming beter.’

De start van de regering-Jambon lijkt wat op het seizoen van Anderlecht. Elke keer je denkt dat de motor is aangeslagen, maakt iemand een owngoal of breekt in de bestuurskamer de pleuris uit. Zat de minister-president een week geleden nog te glunderen met een pact om de werkzaamheidsgraad naar 80 procent te brengen, dan moest hij drie dagen later al vaststellen hoe het federale gekrakeel tussen Bart De Wever (N-VA) en Gwendolyn Rutten (Open VLD) dat weer onderuithaalde. Liberaal viceminister-president Bart Somers probeert de motor warm te houden met een milderend betoog.

‘Het begin was wat moeilijk, maar de Vlaamse regering is echt vertrokken. Er wordt hard gewerkt, de verstandhouding is uitstekend en Jan Jambon slaagt erin vertrouwen op te bouwen. Dat is nodig, want de uitdagingen zijn zo groot dat ministers ze niet alleen aankunnen. Ik vind Zuhal Demir (N-VA) zeer positief bezig, maar ze heeft ook de gemeenten nodig om de klimaatdoelstellingen te halen. Daar kom ik bij kijken. Hetzelfde met de jobs. De krapte op de arbeidsmarkt vereist dat we niet meer alleen op de werklozen focussen, maar op alle inactieven: langdurig zieken, leefloners, nieuwkomers, allochtone huisvrouwen, 55-plussers. De VDAB kan dat niet alleen. De gemeenten en de inburgeringsdiensten hebben ook hun taak. Ook daarin vinden minister van Werk Hilde Crevits (CD&V) en ik elkaar. Dat is de essentie: werken aan oplossingen. Niet dat gekissebis op sociale media, niet die federale blokkering waar iedereen depressief van wordt.

Mooi, maar door het federale gekrakeel ontstaat de indruk dat dit land helemaal niet meer bestuurd wordt, ook Vlaanderen niet.

Waarom moeten we elkaar dan zo kapotframen? Niet één Vlaming wordt daar beter van.

Bart Somers: 'Daar ben ik het mee eens. Er zijn vandaag twee gevoelens in de samenleving die ons zorgen moeten baren. Eén: een grote somberheid, die vaak haaks staat op de feiten, maar die wordt gevoed. Het tweede gevoel is dat de politiek onmachtig is. Sommigen concluderen daaruit: ‘België werkt niet meer.’ Maar doe even de moeite rond u te kijken. Overal in Europa zie je dergelijke problemen. Wat is uw remedie? Somers: 'We moeten weg uit dat negativisme. Waar ik vooral schrik van heb, is dat we straks - zonder of met nieuwe verkiezingen - een federale regering van moeten krijgen. De slechtste regering bij uitzondering van alle andere, om Churchill te parafraseren. Dat heeft ons land niet nodig. Er is nood aan een positief verhaal. In Vlaanderen hebben we gelukkig een regeerakkoord dat dat mogelijk maakt. Laten we dat dan ook doen.’

Kan dat nog met een partij die uw voorzitster wegzet als een verraadster?

Somers‘We moeten daar niet flauw over doen: de federale formatie is een factor van instabiliteit. Maar waarom toch zo persoonlijk? Gwendolyn Rutten is tijdens de onderhandelingen ongelofelijk sterk uit de hoek gekomen voor een zo goed mogelijk Vlaams regeerakkoord. Waarom moeten we elkaar dan zo kapotframen? Niet één Vlaming wordt daar beter van.’

Is het al niet fout gelopen bij haar beslissing u op Inburgering te zetten? De N-VA zet liever de spotlights op wat misloopt met de migratie, maar moet nu inbinden voor de grote verbinder.

Somers:  ‘Bij de N-VA’ers in de Vlaamse regering heb ik echt dat gevoel niet. Ook zij zijn op zoek naar een positieve boodschap. Een verhaal van rechten en plichten, waarbij we discriminatie niet aanvaarden, maar ook meer vragen van nieuwkomers. Ook ik vind dat mensen verantwoordelijkheid moeten opnemen, onze waarden moeten omarmen en eerst moeten bijdragen vooraleer ze bepaalde rechten krijgen. Het regeerakkoord zit vol met uitstekende maatregelen. Nieuwkomers worden binnen de twee maanden naar de VDAB gestuurd. Heeft iemand binnen de twee jaar geen half jaar gewerkt of een opleiding gevolgd, dan moet hij zijn kennis van het Nederlands opkrikken en opnieuw een examen afleggen.'

'Het inburgeringsbeleid dient niet om te straffen, maar om kansen te geven en te emanciperen. We zetten ook buddy’s in om nieuwkomers te begeleiden. Onderzoek wijst uit dat als je één persoon kent buiten je eigen etnische groep, je kansen op werk verdubbelen. Meer algemeen is er de jobbonus die werken aantrekkelijker maakt. Er zijn redenen om positief te zijn. De jongste tien jaar steeg het aantal actieve Vlamingen met 3 procent, terwijl er bij mensen met een migratieachtergrond een stijging met 10 procent was. Hun werkzaamheidsgraad is nog altijd lager, maar er is een inhaalbeweging bezig. Eindelijk.’

Neemt dat het veelbesproken gevoel van onbehagen over de migratie weg?

Somers: ‘Ik geloof niet dat onbehagen wordt weggenomen door in te spelen op frustraties. Wel met concrete vooruitgang en objectivering. We moeten bijvoorbeeld beter kunnen aantonen waar nieuwkomers na vijf jaar staan op de arbeidsmarkt. Hoe de tweede of derde generatie het stelt. Dat kan helpen om falen te meten, maar ook om successen aan te tonen. Nu gaat het debat te vaak over incidenten, waarbij het gedrag van een individu wordt geprojecteerd op een hele groep. Dat helpt ons geen meter vooruit. In Mechelen is een grote Marokkaanse gemeenschap. Wel, die is even divers als de autochtone. Mensen zijn als lasagne: met veel laagjes identiteit. Het enige wat wij als overheid moeten doen, is inzetten op die ene laag die we allemaal gemeenschappelijk hebben, dat we Vlamingen zijn in Vlaanderen.’

En de Vlaamse canon beheersen?

De Vlaamse canon zal veelkleurig zijn. Je kan geen foto van Vlaanderen maken zonder de migratie te belichten.
Bart Somers

Somers: ‘En dat we inderdaad de belangrijkste elementen van onze geschiedenis kennen. Ik zal die canon niet opstellen, maar het lijkt me vanzelfsprekend dat die ook veelkleurig zal zijn. Je kan geen foto van Vlaanderen maken zonder de migratie te belichten.’

Is dat een verhaal waarmee uw partij opnieuw kan winnen? Voor Egbert Lachaert moet Open VLD vooral sociaal-economisch weer geloofwaardig worden.

Somers: ‘Ik ga me niet uitspreken over de voorzittersverkiezingen. Ik vind zowel Egbert als Bart Tommelein waardevolle kandidaten, maar liberalisme moet voor mij wel breder gaan dan het economische. Er is meer dan ooit nood aan een partij die de vrijheid van de mensen centraal stelt. Ik denk dat je daarmee kan winnen. Ik heb dat in Mechelen gedaan, zoals Tommelein in Oostende de socialisten heeft verslagen met een liberale agenda.’

Waarom lukt in Mechelen, Oostende, Gent en Kortrijk wat nationaal niet lukt?

Somers‘Ik heb daar een uitgesproken mening over, maar die deel ik binnenskamers. Een liberale partij kan winnen als ze trouw blijft aan haar humane basisprincipes, een mobiliserende kracht is en geen angst heeft om over moeilijke thema’s te spreken. Inclusief, maar met duidelijke lijnen. Mag ik opmerken dat op 26 mei één Open VLD-lijst vooruit is gegaan? De Vlaamse lijst in de provincie Antwerpen. Met een boodschap dat verandering ook opportuniteiten biedt. Dat wil ik nu ook in de Vlaamse regering doortrekken, samen met de N-VA en CD&V. We kunnen stenen verleggen als we aan één zeel trekken. We hebben daar geen vijandbeeld voor nodig.’

Maar zit u hier over een jaar nog? Misschien zet De Wever u aan de deur als Open VLD zonder de N-VA in een federale regering springt.

Somers‘Je weet niet wat er zal gebeuren. Misschien gaat de N-VA naar de federale regering en wij niet. Misschien gaan we allebei niet of allebei wel. In een volwassen federaal systeem moet het mogelijk zijn samen te werken met regeringen van andere samenstellingen. Lukt dat niet, dan is dat zo. Ik ben 55 jaar, ik heb alles meegemaakt, ik ben nog steeds gedreven maar ook onthecht. Maar ik hoop dat we in Vlaanderen iets moois kunnen neerzetten.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud