Advertentie
analyse

Nieuw decreet zet burgemeesters aan het rekenen

De Gentse burgemeester Mathias De Clercq. ©BELGA

De plannen van burgemeester Mathias De Clercq (Open VLD) om zijn positie veilig te stellen met een Gentse centrumlijst kunnen wel eens de voorbode zijn van een hoop lokale kartels. Maar op dit moment luidt het bij veel partijen vooral: 'Veel te vroeg.'

Exact drie jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2024 begint het traditionele gesnuffel en geschuifel voorzichtig op gang te komen in heel wat steden en gemeenten. Dat is vroeg, maar de volgende stembusgang kondigt zich spannender dan ooit aan. De opkomst van het Vlaams Belang en de PVDA maakt het speelveld smaller voor de andere partijen.

Maar er is vooral het nieuwe gemeentedecreet van Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers (Open VLD). Dat maakt het veel eenvoudiger om van coalitie te wisselen, wat al tot de val van de burgemeesters van Blankenberge en Langemark-Poelkapelle leidde. Maar minstens zo interessant is dat het stemmenkanon van de grootste partij van een coalitie vanaf 2024 altijd de burgemeesterssjerp krijgt. ‘Het decreet leidt her en der tot nervositeit’, zegt een nationale partijvoorzitter.

De essentie

  • In Gent voert Open VLD verkennende gesprekken met Vooruit en CD&V over een nieuw kartel in 2024.
  • De gesprekken zijn ingegeven doordat het nieuwe gemeentedecreet voorschrijft dat het stemmenkanon van de grootste partij van een coalitie de burgemeester levert, wat in Gent niet zo is.
  • Het nieuwe decreet leidt in veel gemeenten tot nervositeit.
  • Ook het feit dat het almaar moeilijker wordt om lijsten te vullen zal in kleinere gemeenten vermoedelijk tot kartels leiden.

Vorige week achterhaalde De Tijd dat zowel in Oostende als Gent nagedacht wordt over kartelvorming. De Gentenaar maakte die geruchten concreet. Op initiatief van burgemeester Mathias De Clercq (Open VLD) zijn onlangs verkennende gesprekken opgestart om een stadslijst te vormen met coalitiepartners Vooruit en CD&V. De Clercq zou zelf kopman worden. Dat is niet helemaal verrassend. De Clercq mag dan veruit de populairste politicus van zijn stad zijn, in 2018 was zijn partij niet de grootste. Het kartel van Groen en de toenmalige sp.a bleef de liberalen voor. Pas na weken armworstelen en een verbintenis tussen Open VLD en CD&V kon De Clercq de sjerp grijpen. Het leidde tot een Vivaldi-coalitie avant la lettre.

Het wordt moeilijker om lijsten te vullen. Veel lokale mandatarissen vragen zich af waarom ze zich de benen van het lijf lopen, als het hen alleen bagger op de sociale media oplevert.
Bart Tommelein (Open VLD)
Burgemeester van Oostende

Toch is het nieuws als een bom ingeslagen in Gent. Omdat Vooruit -dat al negen jaar een kartel vormt met Groen - de facto van kamp verandert. Maar ook omdat het zo vroeg komt. De Gentse coalitie marcheert nu al niet geweldig en moet het nu nog drie jaar uitzingen in een sfeer van wantrouwen. Groen-schepen Filip Watteeuw, die zijn burgemeestersambities ziet vervliegen als de vlieger van De Clercq opgaat, reageert bitter. ‘Er ligt nog enorm veel werk op de plank, maar omdat de burgemeesterssjerp blijkbaar veiliggesteld moet worden, wordt de ploeg gedestabiliseerd. Onbegrijpelijk’, aldus Watteeuw.

Of de gesprekken effectief tot een stadslijst zullen leiden, valt af te wachten. In alle partijen zijn er voor- en tegenstanders. En de ervaringen met Samen (groen plus rood) in Antwerpen hebben bewezen dat het bijzonder lastig is om een samenwerking vol te houden tot aan de verkiezingen. Opvallend is wel dat een nationaal voorzitter betrokken is. De Gentse Vooruit-fractie onderhandelt met het mandaat van Conner Rousseau, die ook blijft speculeren over een verhuis naar Gent. Rousseau wordt zo de kingmaker. Als de groenen zich willen redden, moeten ze meer bieden.

'Corona doet mandatarissen afhaken'

Het aanvoelen is breed dat Gent de voorbode kan zijn van meer lokale kartels. ‘Dat is eigenlijk niet eens zo slecht. Een voorakkoord is minder transparant’, zegt een partijvoorzitter. Maar het is te vroeg, klinkt het op een ander hoofdkwartier. ‘De federale en Vlaamse verkiezingen komen eerst. Voor hetzelfde geld creëren die een dynamiek die haaks staat op gemaakte allianties.’

In de grote steden zijn de manoeuvres voorlopig nog beperkt. In Antwerpen hebben Groen en Vooruit in 2018 de kans gemist om een breed links front tegen burgemeester Bart De Wever (N-VA) op te tuigen. Uit een recente peiling van Gazet van Antwerpen blijkt dat De Wever vandaag in een zetel zit. Daarnaast valt op hoe comfortabel Vooruit zich er voelt in de coalitie met de N-VA.

Er ligt nog enorm veel werk op de plank, maar omdat de sjerp blijkbaar veiliggesteld moet worden, wordt de bestuursploeg gedestabiliseerd. Onbegrijpelijk.
Filip Watteeuw (Groen)
Eerste schepen van Gent

Het vermoeden is dat er eerder in kleinere steden en gemeenten extra kartelvorming komt. En niet alleen door het gemeentedecreet. Somers maakte vorige week bekend dat er sinds de verkiezingen van 2018 al 265 lokale mandatarissen gestopt zijn met politiek in Vlaanderen. ‘De lockdown heeft veel ogen doen opengaan’, zegt de Oostendse burgemeester Bart Tommelein (Open VLD). ‘Is het nog de moeite je de benen van het lijf te lopen voor de lokale politiek als het je toch alleen maar bagger oplevert op sociale media? Die vraag zijn veel mandatarissen zich gaan stellen door plots veel thuis te zijn. Ik denk dat het in 2024 een stuk moeilijker zal worden om lijsten te vullen met goede mensen. Kartels kunnen dan een oplossing zijn. Sowieso zal de rol van de nationale partijen afnemen bij de verkiezingen van 2024’, zegt Tommelein.

Gent bewijst dat er geen groot nationaal schema in de maak is. De toenadering tussen De Clercq en Rousseau staat haaks op de uitstekende banden die er in de federale regering zijn tussen liberalen en groenen. ‘Lokale politiek draait vooral om lokale relaties’, aldus een voorzitter.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud