Ondernemer wordt klimaatrebel: 'Koning moet ecologische noodtoestand uitroepen'

Een protestactie van Extinction Rebellion in Parijs. ©AFP

Wereldwijd kwamen dinsdag duizenden activisten op straat voor acties van klimaatactiegroep Extinction Rebellion. Zaterdag staat ook de eerste Belgische vreedzame verzetsactie op het programma, met een bezetting van de tuinen van het Koninklijk Paleis.

'Als je wil bellen, doe het dan snel. Want ik kan elk moment gearresteerd worden.' Xavier Damman staat oog in oog met de Londense politie als we hem bereiken. De Belgische techondernemer is naar de Britse hoofdstad afgezakt om er deel te nemen aan de actie van Extinction Rebellion, een klimaatprotestbeweging die wereldwijd meer en meer voet aan grond begint te krijgen, aangevuurd door de kracht van sociale media.

De organisatie trapte maandag een serie protestacties op gang, die in totaal twee weken moet duren. Daarbij worden in grote steden wereldwijd belangrijke of symbolische locaties bezet - van belangrijke verkeersassen tot hoofdkantoren van bedrijven - met als doel een effectief klimaatbeleid te forceren. Waar petities en betogingen als die van Youth For Climate stoppen, wil Extinction Rebellion verdergaan. Ze zien vreedzame anarchie als het laatste medicijn tegen de traagheid waarmee de klimaatcrisis wordt ge­tac­keld.

'Dwarsliggende marginalen'

Voorlopig schudden beleidsmakers de protesten nog rustig van zich af. Brits premier Boris Johnson omschreef de activisten die zijn stad bezetten als 'uncooperative crusties' (dwarsliggende marginalen), die beter hun 'naar marihuana ruikende kampen' konden opbreken en het afbollen. Elders in de wereld werden de betogers in bosjes gearresteerd de voorbije dagen.

Extinction Rebellion gaat er prat op dat ze een superdiverse beweging zijn, van wetenschappers tot ondernemers en van jeugd tot bejaarden. ©AFP

Maar Extinction Rebellion wil zich onmogelijk te negeren maken. De komende twee weken staan acties gepland in meer dan 60 steden in landen als het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Duitsland, de VS, Australië, Spanje en Oostenrijk. Zaterdag vindt ook een eerste grote Belgische actie van Extinction Rebellion plaats, met een bezetting van de openbare tuinen van het Koninklijk Paleis. In ons land willen de klimaatactivisten de koning zo ver krijgen een ecologische noodtoestand uit te roepen.

Extinction Rebellion is een redelijk nieuwe klimaatbeweging, met wortels in het Verenigd Koninkrijk. Maar de aanpak van de Britse oprichters, die in vreedzame rebellie de enige overgebleven optie zagen om een klimaatcrisis het hoofd te bieden, slaat wereldwijd aan. Ondertussen zijn er meer dan 550 afdelingen in meer dan 70 landen. In België trekt Damman mee aan de kar.

Tijdverspilling

'Ik ben eigenlijk nooit een activist geweest', zegt de ondernemer, die aan de wieg stond van het digitaal publicatieplatform Storify. 'Ik heb dat altijd wat tijdverspilling gevonden, een weinig effectieve manier om ergens verandering in te brengen. Maar dit voelt anders aan. Extinction Rebellion bestaat niet uit professionele activisten. Het zijn bezorgde burgers, zoals ik, die willen dat wordt ingegrepen. Een brede beweging zonder hiërarchie, waarin iedereen bijdraagt naar vermogen.'

Als je nu oplossingen aandraagt, verlies je je in een discussie over pieluttigheden. We hebben eerst een consesnus nodig: dat het huis in brand staat.'
Xavier Damman
Ondernemer en lid Extinction Rebellion

De beweging heeft volgens Damman goed naar het verleden gekeken en lessen getrokken uit wat werkt en niet werkt. 'Je kent ongetwijfeld die bekende definitie van waanzinnigheid: keer op keer hetzelfde doen en een ander resultaat verwachten. Wel, wij zijn niet gek. Dus blijven we het niet lief vragen, zoals al decennia gebeurt. Als je naar de geschiedenis kijkt, zie je dat elke grote maatschappelijke verandering hand in hand ging met vreedzame rebellie. Dus is dat the way to go.'

Bèta­ver­sie

De aanpak van Extinction Rebellion doet sterk denken aan die van de Occupy-beweging, die in de nasleep van de financiële crisis 10 jaar geleden een radicale ommezwaai van het financieel systeem eiste door financiële beslissingscentra te bezetten. Uiteindelijk bracht die vreedzame anarchie weinig verandering.

Betogers in Berlijn. ©Christophe Gateau/dpa

'Akkoord', zegt Damman. 'Maar dat wil niet zeggen dat die beweging gefaald heeft. Duizenden mensen hebben toen geleerd hoe ze zelf een gedecentraliseerde beweging kunnen organiseren. Die ervaring is nu van goudwaarde. Je moet de Occupy-beweging niet bekijken als een mislukt protest, maar als een repetitie voor wat we vandaag zien. Een bèta­ver­sie van Extinction Rebellion. En als dit mislukt, hebben we weer bijgeleerd voor de volgende stap. In de start-upwereld zeggen we weleens: je moet verliefd worden op je probleem, niet op je idee. Als je idee dan niet aanslaat, kan je het weer aanpassen tot je het probleem hebt opgelost. Dat is wat we nu doen.'

Sommige tegenstemmen klagen aan dat de beweging geen oplossingen aandraagt, en met die negatieve benadering gematigde mensen afschrikt. Maar volgens Damman is die aanpak net slim. 'Eenmaal je met mogelijke oplossingen afkomt, gaat de discussie over pietluttigheden. Terwijl we het eerst eens moeten geraken over het probleem: dat het huis in brand staat. Als je daarover een consensus hebt, kan je aan oplossingen beginnen te denken.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect