Advertentie
Advertentie

Onderzoek naar sabotage kerncentrale Doel na 7 jaar afgerond

©REUTERS

Het gerechtelijk onderzoek naar de sabotage in de kerncentrale Doel 4 die al dateert van augustus 2014 is eindelijk afgesloten. Maar na al die jaren onderzoek heeft de onderzoeksrechter niemand formeel in verdenking gesteld. Dat bevestigt het federaal parket aan De Tijd.

Mogelijk blijft het eeuwig een mysterie wie de dader was en wat zijn of haar beweegredenen waren. Er was nooit nucleair gevaar, maar de schade liep op tot meer dan 100 miljoen euro.

‘Het gerechtelijk onderzoek is door de onderzoeksrechter afgesloten na een zeer uitvoerig en doortastend onderzoek waarbij niets ononderzocht is gebleven’, zegt de woordvoerster van het federaal parket, Wenke Roggen. ‘Tijdens het onderzoek heeft de onderzoeksrechter niemand formeel in verdenking gesteld. Maar er zijn wel bepaalde bezwaren gerezen lastens bepaalde personen. Het federaal parket moet nu nagaan of die voldoende ernstig zijn om een verwijzing naar de correctionele rechtbank te vorderen.’

Er is wel bezwarend materiaal gevonden tegen bepaalde personen. Er is nog een kans dat het parket besluit hen toch te vervolgen.

Er is dus nog een kans dat de bevoegde magistraat van het federaal parket wel voldoende elementen ziet in het dossier van de onderzoeksrechter, om als openbaar aanklager voor de raadkamer te vorderen dat bepaalde personen toch worden doorverwezen naar de correctionele rechtbank. Over het profiel van de personen tegen wie bezwaren zijn gerezen, wil Roggen nog niets kwijt. ‘Het dossier is meegedeeld voor eindvordering aan het federaal parket. De eindvordering wordt verwacht binnen zo’n twee maanden.’

Op 5 augustus 2014 werd de reactor van Doel 4 automatisch stilgelegd. Er was een storing aan de stoomturbine in het niet-nucleaire gedeelte van de kerncentrale. Al gauw na het incident bleek sabotage in het spel te zijn. Iemand had de kraan van een evacuatieleiding opengezet. Die kraan dient om bij een brand de smeerolie snel af te leiden naar een noodreservoir. Door ze open te draaien, ontstond een gebrek aan smeerolie. Die olie, zo'n 65.000 liter, is nodig om de 50 meter lange as in de turbine gesmeerd te houden.

Terrorisme

Niemand had een instructie gegeven om de blauwe kraan open te zetten. Er leek dus kwaad opzet mee gemoeid. Daarom diende Electrabel (nu Engie Electrabel) destijds een klacht met burgerlijke partijstelling in om een gerechtelijk onderzoek af te dwingen. De afdeling Dendermonde van het parket van Oost-Vlaanderen was eerst gelast met het dossier, maar het verhuisde al snel naar het federaal parket toen de vordering werd uitgebreid met een mogelijk terroristisch misdrijf. De zaak kwam zo ook bij een onderzoeksrechter gespecialiseerd in terrorisme.

©federale politie

Het gerechtelijk onderzoek was geen sinecure omdat de beveiligingsmaatregelen in de kerncentrale destijds tekortschoten. Zo moesten er na het incident extra bewakingscamera’s geplaatst worden om bij een volgende voorval wél de dader te kunnen filmen. Ook het badgesysteem om toegang te krijgen tot de centrale werd verbeterd. En ook het zogeheten ‘vierogen’-principe werd uitgebreid, zodat werknemers van de kerncentrale bepaalde zones alleen nog binnen kunnen als ze vergezeld zijn door een of meer collega’s.

In de beveiligde zone kon de dader een hangslot verwijderen om de oliehendel op te draaien. Maar de speurders menen dat de dader legaal in de ‘technische perimeter’ is geraakt. Het zou dus een ‘inside job’ zijn, met een werknemer van Engie of een onderaannemer die betrokken was. Het was echter niet meteen duidelijk of de dader alleen handelde of er meerdere daders waren. En mogelijk had iemand buiten het bedrijf de opdracht gegeven.

Robotfoto van een mogelijke dader, die de politie al in november 2019 verspreidde. ©BELGAONTHESPOT

Een toezichthouder zou op 5 augustus 2014 wel een onbekende man hebben gezien. Dat leverde een robotfoto op. Het ging om een blanke man, die donkere kledij en een bril droeg, al kon het ook een veiligheidsbril zijn.

Uit het onderzoek bleek ook dat iemand siliconen had gespoten in het slot van een deur van het labo op de kelderverdieping om die makkelijk te kunnen openduwen. Mogelijk deden de dader of daders dat om sneller te kunnen wegvluchten.

Leugendetector

Tijdens het onderzoek kwam ook aan het licht dat al de maand voordien, op 10 en 31 juli 2014, opmerkelijke manipulaties waren gebeurd in het niet-nucleaire gedeelte van de kerncentrale, al veroorzaakten die nooit een veiligheidsrisico. Zo waren op 10 juli al twee pompen stilgevallen. Die dienden om afgekoelde stoom, die weer water is geworden, te recupereren. Door die stil te leggen was er dus vooral een economisch verlies geleden. Op 31 juli viel diezelfde pomp weer stil. Iemand had duidelijk de noodknop ingedrukt, het was zeker geen technisch defect.

Er waren tijdens het gerechtelijk onderzoek regelmatig vergaderingen tussen het federaal parket, de onderzoeksrechter, de politiespeurders en de onderzoekers van het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC). Maar de expertises leverden niet meteen duidelijkheid op. Ook al konden de speurders op basis van de badgecontroles focussen op 56 mogelijke daders of medeplichtigen. Op de bewuste kraan stonden echter te veel vingerafdrukken om conclusies te trekken. Veel mensen weigerden ook een test met de leugendetector te ondergaan.

©federale politie

In december 2016 vroeg Engie nog bijkomende onderzoeksdaden om het dossier niet te laten doodbloeden. In november 2019 werd in het VTM-programma ‘Faroek’ de robotfoto van de mogelijke dader getoond, waarna de politie tientallen oproepen kreeg. In juni vorig jaar was er nog een huiszoeking op de site van de kerncentrale van Doel. Dat was het laatste bekende wapenfeit van de onderzoeksrechter.

De kerncentrale van Doel is eigendom van Engie en bevat vier kernreactoren, waarvan Doel 4 als laatste in 1985 werd opgestart. Ze liggen langs de linkeroever van de Schelde, nabij het dorpje Doel, een deelgemeente van Beveren. Ons land telt zeven kernreactoren op twee sites. De drie andere liggen in Tihange.

In november 2019 deed de politie in het VTM-programma ‘Faroek’ een oproep tot getuigen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud