Advertentie
analyse

Valt er iets te vieren bij de liberalen?

©ID Photo Agency

Broederlijk zij aan zij vieren de MR en Open VLD vanavond 175 jaar liberale partij in België. Maar parelen hun bubbels straks even fel? Terwijl de ene van Vivaldi een slagveld maakt, wordt het voor de andere bijna existentieel dat de premier ongeschonden de eindmeet haalt.

Een plejade aan liberale machthebbers zakt vrijdagavond naar de Heizel af voor wat Open VLD en de MR hun ‘feest van de vrijheid’ noemen. Op de lijst met sprekers ook Mark Rutte van de VVD, waarover Bart De Wever (N-VA) recent zei dat ze haar Vlaamse zusterpartij kotsbeu is. Met de komst van de Nederlandse premier zet Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert De Wever een neus. Tussen beiden komt het niet meer goed sinds de keuze voor Vivaldi.

Eigenlijk werd de blauwe verjaardag al in juni gevierd in het Brusselse stadhuis. Door corona gebeurde dat toen maar in kleine kring, vandaag mogen de maskers en de benen van 4.000 ingeschreven leden los. Het was in het Brusselse stadhuis dat de liberale partij in 1846 het levenslicht zag. Die geboorte was het einde van het monsterverbond van katholieken en liberalen dat er sinds de Belgische onafhankelijkheid van 1830 was geweest. Dat treft, want vandaag leidt een Open VLD’er een monsterverbond van zeven partijen. Maar dat bezorgt zijn partij voorlopig weinig vreugde. Al een jaar raakt de Open VLD van premier Alexander De Croo niet boven 12 procent in de peilingen.

De essentie

  • In Paleis 12 van de Heizel vieren Open VLD en de MR vrijdagavond de 175ste verjaardag van de liberale partij in België.
  • Tussen de voorzitters is het koek en ei, maar beide partijen zitten op een ander spoor. Terwijl Georges-Lous Bouchez de constante oorlog met de PS en Ecolo nodig heeft om de MR te profileren, lijdt de autoriteit van premier Alexander De Croo daaronder.
  • Egbert Lachaert komt tegen Nieuwjaar met een nieuwe inhoudelijke lijn en lanceert een project om nieuwe gezichten te lanceren, omdat veel sterren van hun glans hebben verloren.

Er is een tijd geweest dat het in zo’n scenario zwaar zou stormen bij de liberalen. Gwendolyn Rutten moest in haar acht jaar als voorzitster meermaals ogen in haar rug hebben. Vandaag echter niks daarvan: geen gemor, geen gefluister, geen messen die worden gewet. ‘Niet moeilijk’, lacht een gewezen topper. ‘Alle kopstukken die tegen Gwendolyn hebben geageerd - Alexander (De Croo, red.), Vincent (Van Quickenborne, red.) en Egbert (Lachaert, red.) bekleden vandaag de sleutelposities. Maar de belangrijkste factor is uiteraard dat we de premier leveren. Iedereen moet zich achter de vlag scharen. En eerlijk: Alexander heeft het land ook goed door de coronacrisis geleid.’

Na een jaar Vivaldi-boksmatch, begint Egbert Lachaert te beseffen dat de kanseliersbonus van De Croo niet zal volstaan om terug naar 15 procent te stijgen.

Er is natuurlijk wel het een en ander gebeurd in de partij. De spanningen tussen de meer landelijke rechtervleugel en de meer stedelijke flank rond Bart Somers die altijd wel wat sluimerden, gingen crescendo toen het trio rond De Croo in november 2019 de eerste poging van Rutten om een paars-groene regering te vormen, torpedeerde. De voorzittersverkiezingen die daarop volgden, verliepen even bits. Bart Tommelein werd in zijn hemd gezet doordat zowel De Croo als Van Quickenborne voor Lachaert koos. In het kamp-Somers liet niemand minder dan Sihame El Kaouakibi intern horen dat ze zou opstappen als Lachaert voorzitter werd. De ironie wil natuurlijk dat dat het beste is wat de partij had kunnen overkomen, want de schade van het schandaal rond het inmiddels uit de partij gezette parlementslid is nog altijd niet te overzien.

Pacificatie

Dat De Croo en co. finaal toch een Vivaldi-regering vormden, heeft tot een merkwaardige pacificatie geleid. Iedereen heeft zich achter Lachaert geschaard. ‘Of achter de lijn-Somers’, gniffelt een kopstuk. Daarbij helpt het de nieuwe leiding een handje dat Tommelein zich teruggetrokken heeft in Oostende en dat de zaak-Sihame in de bak van Rutten kon worden geduwd. De voorzitter krijgt applaus voor zijn bereikbaarheid en zijn economisch betoog. Toch vallen er kritische kanttekeningen te plaatsen.

Opgejaagd door de N-VA en de zaak-Sihame acteert Lachaert niet altijd even koelbloedig. Wat er als liberaal te winnen valt met uithalen naar journalist Wouter Verschelden of tv-maker Eric Goens op Twitter is niet duidelijk. Daarnaast legde Open VLD in volle gezondheidscrisis zo veel pragmatisme aan de dag, dat het bij volbloed liberalen pijn aan de ogen deed. In de bekende politieke cartoons van Erik Meynen verschijnt Van Quickenborne alleen nog maar met ‘boetes, boetes, boetes’. Het is satire, maar het blijft wel plakken.

Maar wat vooral tot steeds meer bezorgdheid leidt in de blauwe rangen is hoe snel Vivaldi afgegleden is naar een bokstent. Dat schaduwpremier Paul Magnette (PS) deze week alle blauwe trofeeën van het begrotingsakkoord - nachtarbeid in de e-commerce, flexibilisering en activering van langdurig zieken - afserveerde, is alweer een domper.

Geprikkeld door de kritiek dat het regeerakkoord de vaagheid zelve was, hadden Lachaert en De Croo namelijk alles op de arbeidsmarkt ingezet. En dus veel minder op de lastenverlaging die Vincent Van Peteghem (CD&V) voorstelde. Maar wordt het iets met die hervormingen? ‘In Frank Vandenbroucke (Vooruit) hebben we vertrouwen. Maar met Pierre-Yves Dermagne (PS) wordt het een gevecht, ja’, geeft men bij Open VLD toe.

‘De laatste liberaal’

Georges-Louis Bouchez (MR), de andere Vivaldi-pyromaan, vaart een heel andere koers: corporatisme pur sang. Met links een zak geld voor de zelfstandigen en rechts het blokkeren van belastingverhogingen voor bedrijven, voetbalclubs en mensen met een tweede woning bedient hij netjes alle lobbygroepen.

Bouchez kreeg vorig weekend de linkse goegemeente over zich door in ‘De Zevende Dag’ te verdedigen dat iemand die 5.000 euro verdient en belegt in een buitenverblijf, geen rijke mens is. Dat een Waal die boodschap moest komen brengen op de Vlaamse tv, is eigenlijk pijnlijk voor Open VLD. Want haar volledige achterban deelt die stelling.

MR-voorzitter Bouchez is al een jaar de luis in de pels.

En zo is Bouchez eigenlijk al een jaar de luis in de pels: enerzijds door voortdurend in oorlog te zijn met de PS en Ecolo, wat de autoriteit van De Croo ondergraaft. Anderzijds door met een enorme aanwezigheid in Vlaanderen te willen bewijzen dat De Wever op het verkeerde paard heeft gegokt, toen hij de MR wou dumpen voor een coalitie met de PS. Dat zou Open VLD kunnen helpen, ware het niet dat Bouchez door de N-VA wordt doodgeknuffeld als de laatste echte liberaal, wat hijzelf niet eens erg vindt.

Maar Lachaert laat Bouchez zijn ding doen, hoe vervelend De Croo dat ook vindt. De redenering is dat Open VLD de MR-brulboei nodig heeft om te vermijden dat Vivaldi helemaal naar links overhelt. Dat belooft voor de discussie over de kernuitstap die er binnenkort aankomt. Bouchez is bereid een regeringscrisis te veroorzaken om de twee jongste kerncentrales langer open te houden. Lachaert is persoonlijk ook niet gewonnen voor een volledige uitstap, maar De Croo lijkt geneigd om samen met de groenen de Bosporus over te steken.

Stadslijsten in de steden

De turbulentie rond Vivaldi doet sommige liberalen toch nog denken dat de factor-De Croo kan aanslaan. ‘Iemand die boven de mêlee staat en verbindt, de mensen appreciëren dat.’ Maar Lachaert begint te beseffen dat de kanseliersbonus alleen niet zal volstaan om weer naar 15 procent te klimmen in 2024. Tegen Nieuwjaar wil hij met een nieuwe inhoudelijke lijn komen, waarbij Open VLD minder in het defensief moet.

Lachaert begint te beseffen dat de kanseliersbonus alleen niet zal volstaan om weer naar 15 procent te klimmen in 2024. Tegen Nieuwjaar wil hij met een nieuwe inhoudelijke lijn komen, waarbij Open VLD minder in het defensief moet.

Een bijkomend probleem is dat er onder de absolute top van de partij sprake is van een zekere bloedarmoede. In de jongste poppol van Het Laatste Nieuws haalt alleen De Croo nog de top tien. Maggie De Block is beschadigd uit de coronacrisis gekomen, Tommelein en Rutten lopen minder in beeld, Patrick Dewael en Guy Verhofstadt zijn aan het uitbollen en Willem-Frederik Schiltz haalt weinig stemmen. Bij de nieuwe gezichten vallen alleen staatssecretaris Eva De Bleeker en Vlaams parlementslid Maurits Vande Reyde op. Lachaert heeft daarom het project Gangmakers opgericht, waarbij jonge talenten een jaar begeleid worden. Van witte konijnen moet hij niet meer weten.

Afgelopen week raakte nog bekend dat de Kortrijkse schepen Arne Vandendriessche stopt met de politiek. Dat zet de schijnwerpers op de gemeenteraadsverkiezingen van 2024, waar Open VLD vier centrumsteden te verdedigen heeft. Het nieuwe gemeentedecreet, waarbij de burgemeester de grootste stemmentrekker van de coalitie moet zijn, heeft dat niet makkelijker gemaakt. De verwachting is dan ook dat na Mechelen en Kortrijk ook Gent en Oostende stadslijsten krijgen. Tommelein kijkt naar CD&V. In de stad van Mathias De Clercq wordt gespeculeerd over een kartel met CD&V en socialisten.

In functie van 2024 blijft hoe dan ook de verzuurde relatie met de N-VA een probleem. Met mensen als Theo Francken zijn de banden genormaliseerd. ‘Maar De Wever blijft ons aanvallen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud