Vlaamse topwetenschappers vormen samen corona-consortium

Topprof Niel Hens krijgt in de strijd tegen het coronavirus de steun van het kruim van de Vlaamse modelleurs, bollebozen die met wiskundige modellen de verspreiding van het virus voorspellen. ©Patrick De Roo/ID

Tientallen topwetenschappers van de universiteiten van Hasselt, Antwerpen, Gent en Brussel hebben een coronaconsortium opgericht. De academici, bollebozen die met gespecialiseerde modellen voorspellen hoe het virus zich verspreidt, geven extra ruggensteun aan het team van Niel Hens dat de overheid bijstaat.

De overheid wordt in haar plannen voor de exit uit de lockdown bijgestaan door wetenschappers. In het tienkoppige panel dat de overheid bijstaat, zit naast virologen ook Niel Hens (UHasselt en UAntwerpen). De biostatisticus - een mix van bioloog, informaticus en statisticus - beschikt met SIMID over de best bestafte onderzoeksgroep voor simulaties inzake de verspreiding van infectieziekten. Het gaat om gespecialiseerde 'modelleurs' - bollebozen die met wiskundige computermodellen voorspellen hoe het virus zich verspreidt.

Bijenkorf

Rond Hens verzamelen zich nu Ingmar Nopens en Jan Baetens (UGent), Steven Abrams (UAntwerpen en UHasselt) en Kurt Barbé (VUB). Dat is een mix van bio-ingenieurs, biostatistici en epidemiologen die ook beslagen zijn in data-analyse en modellering. Ze vormen een bijenkorf met daarrond nog een zwerm volk. Die flow gaat via Hens naar de regering en de virologen.

Bij het Vlaams Wetenschapsfonds loopt een subsidieaanvraag van zo'n 300.000 euro. Ook aan Franstalige kant is een consortium modelleurs gestart.

De krachtenbundeling komt er omdat alle talent en kennis te versplinterd zat over uniefs en regio's. Het Belgische overheidscentrum Sciensano heeft geen gespecialiseerd team modelleurs. Daarom verzamelt de zwerm zich nu rond de korf van dé autoriteit in ons land, Niel Hens. De mosterd wordt gehaald uit Nederland, een land met een veel centraler staatsmodel.

Boven de Moerdijk werkt een vast team modelleurs direct onder het ministerie van Volksgezondheid, met de wereldautoriteit Jacco Wallinga aan het hoofd. Wallinga zette ten tijde van de uitbraak van het Sars-virus begin jaren 2000 een nieuwe standaard door een model te bouwen rond het reproductiegetal. Dat laatste staat voor de kracht van een virus, hoeveel mensen één besmette persoon op zijn beurt besmet. Bij het coronavirus is dat gemiddeld meer dan twee, wat verklaart waarom het zich zo snel verspreidt. Als het reproductiegetal onder nul zakt, wat nu door alle coronamaatregelen het geval is, dan dooft het uit.

Sociaal contact

De samenwerking biedt extra opties om modellen samen te leggen, te verfijnen en uit te breiden. Een voorbeeld daarvan is aangereikt door Tijs Alleman, een researcher op het departement van Nopens. Die liet op vraag van een overheidsdienst onderzoeken wat er gebeurt als een deel van de werknemers bij hun terugkeer naar de werkvloer de preventiemaatregelen (waaronder de anderhalve meter afstand) onvoldoende respecteert.

Het is duidelijk dat de situatie erg fragiel blijft. Discipline op de werkvloer wordt heel belangrijk, bij eventuele versoepeling na 4 mei.
Tijs Alleman
Doctoraatsonderzoeker Universiteit Gent

Alleman liet zich daarvoor inspireren door een studie in het prestigieuze wetenschapsblad The Lancet. Dat hield de effecten tegen het licht van de social distancingop de verspreiding van de epidemie. Het effect van sociaal contact kan variëren door de plaats waar het gebeurt (school, werk, thuis of gemeenschap) en de leeftijd. Daarom zijn beide factoren ingebracht in het model en ook door Alleman geïntegreerd.

Alleman komt tot drie scenario's. In het eerste respecteert iedereen op de werkvloer - Alleman ging uit van heropening op 4 mei waarbij iedereen terugkeert naar het werk - maximaal de anderhalve meter. Vervolgens berekende hij de impact daarvan op het aantal patiënten in de ziekenhuizen (gele stippellijn) en op intensieve zorg (rode stippellijn) in de komende twee maand. De zwarte puntjes zijn de reële situatie.

Scenario 1:

De grafiek toont dat bij verregaande sociale distancing de druk op de ziekenhuizen verder blijft afnemen. 'Zie dat niet in absolute cijfers, eerder als een trend. Want het model gaat ervan uit dat op 4 mei iedereen terugkeert naar het werk, wat niet zal gebeuren. En daarnaast ga ik ervan uit dat iedereen elke mogelijke preventiemaatregel ook effectief neemt. In realiteit is menselijk gedrag moeilijk te voorspellen en draait het dus meer rond het puren van trends uit de analyses.'

'Desalniettemin is het duidelijk dat de situatie erg fragiel blijft. Dat liet ook Niel Hens deze week zien met een grafiek die hij loste om te tonen dat grote voorzichtigheid is geboden bij het lossen van de coronamaatregelen. De boodschap was dat het virus snel weer vrij spel zou krijgen en we twee maanden terug in de tijd gekatapulteerd zouden worden. Discipline op de werkvloer wordt belangrijk na 4 mei.'

Scenario 2:

Dat de situatie fragiel is, bewijzen twee alternatieve scenario's. Daarin houden telkens minder mensen zich aan social distancing. In scenario 2 blijft het reproductiegetal op 1 - nu is het 0,7 - waardoor de curve stagneert.

Scenario 3:

Scenario 3 toont wat er gebeurt als mensen nog iets ongehoorzamer worden. Dan gaat het reproductiegetal opnieuw boven 1, begint opnieuw een exponentiële stijging en beginnen de ziekenhuizen zich opnieuw te vullen. 'Onder normale omstandigheden is de werkplek een belangrijke bron van menselijk contact, daarom is het zeker mogelijk dat onverantwoord gedrag op de werkvloer zichtbaar wordt in de hospitaalcurve. Het is dus zeer belangrijk dat de sociale maatregelen ook op de werkvloer gerespecteerd worden', luidt het.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud